Кіріспе

Георгиос Караяннис – грек армиясының офицері болған. Генерал шенімен зейнетке шыққаннан кейін, 1964 жылдың 18 сәуірінде бұрынғы әріптесі генерал Джордж Гривас оған жаңа құрылған Кипр Ұлттық гвардиясын басқаруды ұсынды, және Караяннис бұл қызметті қабылдады. 1964 жылдың сәуірінен тамыз айына дейін Караяннис Кипр Ұлттық гвардиясына басшылық етіп, ұйымдастырды. Оның міндеті – аралды түрік әскери шабуылынан қорғау және түрік кипрлік «Түрік қарсылық ұйымы» (ТМТ) деп аталатын жарымәскери күштеріне тойтарыс беру болды. Гривас 1964 жылдың 10 маусымында Кипрге келді және EOKA кезеңінде Кипр мен Грекияда алған беделін пайдаланып, Грекия мен Кипр үкіметтерін оны Кипрдің жоғарғы әскери қолбасшысы етіп тағайындауға мәжбүр етті. 22 шілдеде Гривас Ұлттық гвардия штаб-пәтерінде кеңсе ашып, Ұлттық гвардия бөлімшелеріне тікелей бұйрық бере бастады. Бұл Караяннисті ашуландырып, ол отставкаға кетті, бірақ ол қабылданбады. 4 шілдеде Женевада АҚШ, Грекия және Түркия үкіметтерінің өкілдері, БҰҰ қатысуымен Кипр дауы бойынша келіссөздер басталды. АҚШ өкілдігінің арнайы кеңесшісі Дин Ачесон болды, ал АҚШ ұсыныстары кейін «Ачесон жоспары» деп аталды. 5 тамызда Караяннис пен Гривас Грекия үкіметімен кеңес үшін Афинаға қайта шақырылды. Караяннис өзінің және Гривастың Қорғаныс министрі Петрос Гаруфалиаспен барлық сақтықты сақтауды, себебі Енозис жақын арада болатындығын және жағдайды ушықтыруға әкелуі мүмкін кез келген әрекеттен бұрын грек үкіметінің кеңесін алуды кеңес алғанын хабарлады. Гривас 6 тамызда, ал Караяннис 7 тамызда Кипрге оралуға тиіс болды. 7 тамызда Афина – Никосия рейсімен Кипрге оралғанда, Караяннис Коккина аймағында снарядтар жарылып, түтін көтеріліп жатқанын көрді. Ол келген соң дереу Ұлттық гвардия штаб-пәтеріне барды, ол толық әскери дайындық күйінде болды. Генерал Гривас Караянниске 6 тамызда БҰҰ күштерінің швед батальоны Коккина аймағындағы Акони төбесіндегі позицияларын тастап кеткенін, олардың орнына келген Кипр Ұлттық гвардиясы бөлімшелері жақын маңдағы Лоуровуно төбесінде орналасқан ТМТ бөлімшелерінен атысқа ұшырағанын және сондықтан Гривас 7 тамызда Лоуровуноға шабуыл жасауға бұйрық бергенін хабарлады. Караяннис кейіннен Лоуровуноға шабуыл жасау туралы бұйрық грек үкіметіне хабарланбастан берілгенін және Гривас Макариос пен Кипр Республикасы Министрлер Кеңесін әрекет етуден бұрын Грекиядан рұқсат аламын деп алдағанын білгенін айтты. Бұл Караяннисті ашуландырды. Ол шабуыл нашар ұйымдастырылғанын, жоспарланған таңертеңгі уақытқа қарағанда сағат 15:30-да басталғанын және сол күні кешке мақсатына жете алмағанын білгенде одан да ашуланды. Сол түні Гривас көп күштерді Коккина аймағына жіберіп, келесі күні таңертең шабуыл жасауға бұйрық берді. Лоуровуно 8 тамызда таңғы сағат 07:45-те басып алынды. Грекияның рұқсатысыз, бірақ Макариостың қолдауымен, Гривас бүкіл Коккина анклавын басып алу мақсатымен операцияларды күшейтті. 10:05-те Гривасқа Грекияның Ұлттық қорғаныс штабының бас қолбасшысының белгісімен шабуылдау операцияларын тоқтату туралы бұйрық берілді, бірақ ол бұл бұйрықты елемеді. Сол күні Грекияның премьер-министрі Георгиос Папандреу Макариосқа хат жолдап, оның бастамаларына наразылығын білдірді. Гривас операцияларға барған кезде, Грекия үкіметінің шабуылдық операцияларды тоқтату туралы бұйрықтарын орындауға талап еткен Караяннис Никосиядағы Ұлттық гвардия штаб-пәтерінде қалды. 8 тамыз күні түстен кейін сағат 16:15-те Түрік әуе күштері Кипр Ұлттық гвардиясының Коккина аймағындағы құрамына шабуыл жасады, себебі Ұлттық гвардияда ұшақтар болмады және ұшаққа қарсы өте қарапайым құралдары ғана болды, сондықтан ешқандай қарсылық көрсетілмеді. Сол жерде болған Гривас үрейленген ұлт гвардияшыларының өз орындарынан кетуіне жол бермеу үшін бар күшін салды. Екі сағаттан кейін әуе шабуылдары тоқтаған соң, Гривас Никосиядағы Ұлттық гвардия штаб-пәтеріндегі кеңсесіне оралды. 20:00-де Кипр Республикасы Министрлер Кеңесі Макариос, Гривас және Караяннис қатысуымен отырыс өткізді. Гривас Коккина анклавын басып алу үшін түнгі шабуыл жасауды ұсынды, ал Кеңес оған келісті. Караяннис сөзге араласып, егер мұндай бұйрық берілсе, оны даладағы бөлімшелер қашан және қалай орындайтыны туралы Гривастың қандай да бір түсінігі бар ма деп сұрады. Гривас бұйрықты келесі күні түстен кейін ғана бере алатынын мойндауға мәжбүр болды. Караяннис сондай-ақ Кипр Республикасы үкіметінің Грекия үкіметімен кеңеспей шабуылдық бастамаларға барып отырғанына наразылық білдірді. Кипр Республикасының Ішкі істер және қорғаныс министрі Поликарпос Георгиадис, Караяннис Кипр Ұлттық гвардиясының басшысы болғанына қарамастан, Грекиядағы Қорғаныс министрі Гаруфалиасқа емес, өзіне бағынышты екенін айтып, отставкаға кетті. Отставкасы қабылданбады. 21:00-ден кейін Гривас Кипр Ұлттық гвардиясы штаб-пәтеріндегі кеңсесіне оралды және Георгиадис, Караяннис және басқалардың куәлігінде Грекия үкіметінің бұйрықтарын орындамағаны үшін өзін «байғұс» деп сипаттап, отставкаға кетті. Содан кейін ол кеңсесінен шығып кетті. Караяннис дереу барлық бөлімшелерді қайта топтоп, позицияларын сақтап, басқа бұйрық күтуге бұйрық берді. 9 тамыз күні таңғы сағат 10:00-де Түрік әуе күштері Коккина аймағындағы операцияларын жаңартты және оларды аймақтағы азаматтық нысандарға дейін кеңейтті. Пиргос, Пигения, Пахьяммос, Помос және Полис Хрисохусус ауылдарына жасалған напалм шабуылдарынан 53 адам қаза тауып, 125 адам жараланды. Түрік әуе күштері қателікпен Коккинаға да шабуыл жасады. Кипр Республикасы Министрлер Кеңесі Макариостың төрағалығымен төтенше отырыс өткізіп, Түрік үкіметіне әуе шабуылдары тоқтамаса, Кипр Ұлттық гвардиясы түрік кипрлік ауылдарына жалпы шабуыл жасайтыны туралы ескерту жолдады және егер ескерту орындалмаса, екі ауылды қиратуға дайын болу үшін генерал Караянниске тапсырма берді. Караяннис бұйрықты орындаудан бас тартқанын, өйткені ол әскер офицері екенін және күнәсіз адамдарды өлімге жіберуші емес екенін айтты. 9 тамыз түнінде әскери дағдарыс БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің араласуымен шешілді. Барлық бөлімшелерге дайындықтан шығуға бұйрық берілді. Содан ғана Гривас кеңсесіне оралды, 9 тамыздың маңызды оқиғалары кезінде ол болмаған еді. Ол Кипрдің жоғарғы әскери қолбасшысы қызметін қайтадан өз мойнына алғанын жариялады. Караяннис оған күні бойы болған оқиғалар мен түрік армиясының қонуына дайындалу туралы баяндады, сонда Гривас Караянниске өзінің жеке мақұлдауысыз бірде-бір взводты қозғамауға бұйрық берді. Коккина дағдарысы алдында және оның кезінде Караяннис Кипр Республикасы және Грекия үкіметтерінің екі жақтан да міндеттерін орындауға шақырылды, бұл екі үкімет арасындағы келіспеушілік салдарынан қиындыққа айналды. Ол сондай-ақ Поликарпос Георгиадис пен Джордж Гривас өзінің міндеттерін орындауына кедергі келтіргенін анықтады. Ол Коккина оқиғасынан кейін Кипр Республикасы үкіметіне ұсынған оқиғалардың есебінде өзінің позициясын нақтылады. Содан кейін ол Макариос III-ке отставка туралы хат ұсынды. Макариос Караянниске шешімін қайта қарастыруды сұрады, оған Караяннис Грекия үкіметімен кеңесу үшін Грекияға оралғаннан кейін жауап беретінін уәде берді. Көрінетін болса, Макариос Караяннисті қызметте қалдыруды қалады...