Кіріспе

Дебиторлық қаржыландыру – дебиторлық есептер тізімін кепіл ретінде пайдалана отырып, бизнесті қаржыландыру процесі. Әдетте, айналымдық капиталдың төмен қорлары бар компаниялар шот-фактуралар 30 күн ішінде төленетін болғандықтан, ақша ағынымен проблемаларға тап болады. Дебиторлық қаржыландыру шешімдері төлемі кешіктірілген шот-фактураларды қаржыландырады, бұл компанияның ақша ағынын жақсартады және оны операциялық шығыстарды төлеуге қолайлы жағдайға келтіреді. Дебиторлық қаржыландыру шешімдерінің түрлеріне шот-фактураларды жеңілдету, факторинг, ақша ағынын қаржыландыру, активтерді қаржыландыру, шот-фактураларды қаржыландыру және айналымдық капиталды қаржыландыру кіреді.

Қажеттілік

Көптеген кәсіпорындар клиенттерден тапсырыс алу үшін, әдетте 30 күндік мерзіммен несие ұсынуға мәжбүр. Қазіргі статистика көрсетіп тұрғандай, осы шот-фактуралардың төленуіне 60 күнге дейін уақыт жұмсалуы мүмкін. Бұл кешігу қажетті ақша ағынын төмендетіп, кәсіпорнының дамуын шектейді.

Қауіпсіздік талаптары

Қауіпсіздік талаптары әртүрлі болады, бірақ дәстүрлі түрде борышкерлер тізілімінің құнына баса назар аударылады, оны нақты активтердің кепілімен, сондай-ақ бизнеске байланысты салым немесе ипотекамен, директорлардың жеке кепілдіктерімен қамтамасыз ету арқылы қолдайды. Кейбір мамандандырылған кредиторлардан басқа, жылжымайтын мүлік кепілі ретінде қабылданбайды. Дебиторлық қарыз тізілімінің құны мен өндірілу мүмкіндігіне назар аудару арқасында, көптеген дебиторлық қаржыландыру шектері сатудың өсуіне байланысты автоматты түрде ұлғаяды және бизнестің өсуін қаржыландыру үшін үздіксіз айналымдық капиталды қамтамасыз етеді. Әдетте, алдын ала төлем мөлшері дебиторлық есептер тізілімінің құнының 70%-дан 90%-ына дейін жетеді. Қалған 30%-тан 10%-ы, "қор" деп белгілі, әрбір шот-фактура клиент/борышкер/сатып алушыдан төленгеннен кейін беріледі.

Транзакция құрылымы

Дебиторлық қаржыландыру мәмілелерінің көпшілігі активтермен қамтамасыз етілген несиеге ұқсас етіп құрылады. Клиент қаржы компаниясына есептеу қарызының тізімін ұсынады. Қаржы компаниясы тізімді өңдеп, қаражатты клиенттің банк шотына жібереді. Несие берушілер көбінесе тізімнің 80-85% дейінгі бөлігін қаржыландырады және қалғанын резерв ретінде сақтайды. Қаржыландырылатын тізімнің үлесі әртүрлі болады және клиенттің индустриясы мен тәуекел деңгейіне байланысты. Резерв клиенттер шоттарын төлегенде, алдын ала төлемдер есептелгеннен кейін клиентке қайтарылады.

Қызмет көрсету шарттары

Кейбір провайдерлердің ең төменгі мерзімі, шығу ақысы, хабарлау мерзімі, аудит талаптары сияқты шарттары бар, кез келген келісімге қол қойған алдында оларды толық бағалау қажет. Қаржыландырушы факторлы клиенттермен жұмыс істегендіктен, мұндай шот-фактураларға берілетін аванс мөлшері құпия шартымен салыстырғанда жоғары болады. Сонымен қатар, кейбір "құпия" деп сатылатын қызметтер шот-фактураларға қаржыландыру бермес бұрын анонимді "аудиттер"ден өтуді талап етеді. Көптеген қаржыландырушылар шот-фактураны шығарылған айдан бастап 90 күнге дейін қаржыландырады және 90 күн ішінде төленбеген шот-фактура бойынша "қайта талап ету" құқығын сақтайды. Көбінесе ерекше жағдайларда 120 күндік қайта талап ету мерзімі қарастырылады. Кейбір елдердегі провайдерлер дебитордың несиелік тәуекелін толығымен немесе жартылай өз мойнына алатын, қайта талап етусіз немесе шектеулі қайта талап ету мүмкіндіктерін ұсынады. Басқа провайдерлер клиенттерден өз клиенттеріне несиелік сақтандыру жасауын талап ете алады, мұндағы полис пен оның артықшылықтары провайдерге беріледі. Кейбір қаржыгерлер тәуекелді азайту үшін жеке клиенттерге несиелік лимиттер белгілейді, ал "жинақтау" лимиттері ірі клиенттерге немесе клиенттердің белгілі бір санаттарына берілетін қаржыландыру көлемін шектеуі мүмкін. Осы мәселелердің бәрін терең білу дебиторлық қаржыландыру серіктестігінің сенімді қаржыгермен жасалуын қамтамасыз ету үшін өте маңызды.

Құқықтық негіздеме

Фирманың факторинг арқылы шот-фактураларын сатуға қабілеттілігі фактордың қабылдау шарттарына байланысты. Бұл шарттар әр факторда әртүрлі болады. Көптеген факторлар фирманың нашар қарыздарды өндіру жылдамдығын, фирманың нашар қарыздар есебін тексеру арқылы қарастырады, ал кейбіреулері фирманың беделін ғана қарастыруы мүмкін. Кредит бойынша басқа компанияларға тауарлар немесе қызметтер ұсынатын көптеген бизнес дебиторлық қаржыландыруға құқылы. Дебиторлық қаржыландыру құрылыс саласындағы мердігерлер үшін қолдану қиын, бірақ келісімшарт мәселелеріне бейімделген мамандандырылған провайдерлер де бар.

Өсу

Дебиторлық қаржыландыруды қолдану күрт өсті, себебі ол бағалы қаржыландыру құралы ретінде кеңінен танылды, дәстүрлі эскроу немесе белгілі бір лимиттегі бизнес-несиелерді толықтырып немесе ауыстырып береді. Халықаралық деңгейде дебиторлық қаржы бизнесі 1978 жылы 40 миллиард евродан 2003 жылы 580 миллиард евроға дейін өсті, оны 1000-нан астам компания ұсынды, олардың көп бөлігі халықаралық банктермен байланысты. Бұл көлем лизинг арқылы жыл сайын жасалатын бизнес көлемінен асып түседі.