Кіріспе

Лагуна провинциясындағы, Филиппин Санта-Мария муниципалитеті, ресми түрде Санта-Мария муниципалитеті, Филиппиннің Лагуна провинциясындағы 2-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 34 511 адамды құрайды.

Тарих

Мабитактан солтүстікке қарай Кабоан деген ауылға апаратын тау жолы болған. Бұл жолдың бойында, ауыл қақпасына жақын жерде адамдар мен қытай саудагерлері жиналатын, тауар, мал және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін саудалайтын. Аэта тайпасы шөптер, емдік тамырлар мен жабайы бал сататын. Мабитактан келген әйелдер тауықтарын саз құмыраларға, пандан кілемшелеріне және сабутан тоқыма шапандарына айырбастайтын. Бұл орын нағыз базар болатын. Кабоан атауы тагалог тіліндегі “Kabuhuan” сөзінен шыққан, ол бамбук тоғайын білдіреді. “Buho” – бұл ауылда көптеп өсетін бамбук түрі. Кабоан – табиғаттың ғажайып сыйы. Оның орманды жерлері сирек кездесетін орхидеялар мен жабайы гүлдермен әсемделген. Ауылдың бір шетінде орналасқан “Ambon ambon” деген шатқалы алып тастардан тұрған баспалдақ сияқты, көкке қарай көтеріледі. Нилубуган өзенінің таза суы құмды тастармен толы, көздің жауын алады. Бұл ауыл бұрын Гуилинг-Гуилингтің, қазіргі Синилоанның бір бөлігі болған. Кабоанның алғашқы діни қызметкері – Антонио де ла Ллаве болды. Ауыл тұрғындары оның осы ауылды қалаға айналдырып, 1602 жылы Сан-Мигель-де-Кабоан деп атауға себепкер болғанына сенеді. Сан-Мигель-де-Кабоанның қалай Санта-Марияға айналғаны туралы әңгіме бар. Сонымен, базардан қайтып келе жатқан бір ерлі-зайыптылар, егін өнімдерін саудаласып, қажетті заттарын алып, үйлеріне бара жатқанда, жерде бір қасиетті бейне табылды. Алғашында олар оны қытай саудагері тастап кеткен қымбат фарфор деп ойлады. Сол кезде фарфор өте қымбат тауар болған, бүгінгідей. Бейнені жақыннан қарап көрген соң, олар оның Мәриям Ананың бейнесі екенін анықтады. Олар үйде бейнеге арналған тұғыр жасап, оны сол жерге орнатты. Ертесіне күні ерлі-зайыптылар таң қалды. Бейне жоғалып кеткен екен. Олар оны барлық жерде іздеді, содан кейін оны тапқан жеріне қайта оралуға шешім қабылдады. Олар бір топ әйелдердің ұзын таяқпен жердегі піл сүйегіне ұқсайтын бір нәрсені тырнап жатқанын көрді. Ол – Мәриям Ананың бейнесі еді. Ол оларды тапқан жерде, өз орнында тұрды. 1613 жылы Падре Жеронимо Васкес жұбайлар бейнені тапқан жерге алғашқы шіркеуді салды. Осылайша Сан-Мигель-де-Кабоан Санта-Мария-де-лос-Анхелес, немесе қысқасымен Санта-Мария болып өзгерді. 1639 жылы қытайлық көтеріліс шіркеуді қиратты. Қауым мүшелері оны 1669 жылы қайтадан салды, бірақ 1880 жылғы жер сілкінісі оны қайтадан қиратты. 1891 жылы Падре Леопольдо Арельяно оны тағы да жаңартты. Шіркеудің қасбеті бүгінге дейін сақталған және қазір Nuestra Señora de los Angeles Parish Church деп аталады. 1937 жылғы 20 тамыздағы жер сілкінісі кезінде шіркеу қайтадан зардап шекті, бірақ 1945 жылы азат болғанға дейін толыққанды жаңартылмады.

Испанияға дейінгі және испандық режим

Санта-Марияның алғашқы және қасиетті аты Сан-Мигель-де-Кабоан болды. Сан-Мигель – қалаға негіз салған испан ділмарының берген аты, ол қаланың алғашқы қасиеттісі Архангел Михаилдың құрметіне берілген. Кабоан атауы жергілікті "кабухуан" сөзінен шыққан, ол сол кезде осы жерде көптеп өсетін бамбук түрін білдіреді. Алғашқы шіркеу қазіргі шіркеу тұрған жердің өзінде салынған. Ол сол кезде когон мен бамбуктан тұрғызылған. Сондай-ақ, испан ділмарлары басқарған алғашқы шіркеу мектебі де болған. Ақпараттарға сәйкес, халық католик дінін ынталы түрде қабылдаған. Осы қаланың халқы әрқашан жақсы және адал жандар болған деп есептеледі. Бүгінгі күні осы қалада еске алуға лайықты испандық мұралар табылмады. Шіркеудің сыртқы қабырғасында ғана испан мәдениетінің іздерін көруге болады, оның құрылыс материалы осыны көрсетеді. Осы арқылы осы қалада осындай билік болғанын аңғаруға болады. Дегенмен, қарттар арасында "Байль мен Компарса" туралы халық әңгімелері әлі де естіледі.

Санта-Мария американдық режим кезінде

Испания Филиппинді Америка Құрама Штаттарына өткенде, филиппиндіктер екінші рет басқа билікке бағынғанын түсінді. Санта-Мария халқы жаңа өмір салтына алғашқыда шатасып, қыңырсыды. Сондықтан, олар американдықтардың келе жатқанын естіген сайын, американдық армияға қосылудан қашу үшін тауға шығып жасырынатын. Олардың сөзіне қарағанда, бұл испан үкіметімен болған өкінішті тәжірибелерінен туындаған. Санта-Мария халқы жаңа саясаттан қатты қорқып, алаңдады. Америкалықтар қалаға келе жатқанын естіген сайын, отбасының барлық ер адамдары тауға шығып, жасырынып отыратын. Бірақ 1898 жылдың 12 маусымында тәуелсіздік алғанда, американдықтар испандардан гөрі жақсырақ екенін түсінген кез келді. 1903 жылы Санта-Мария 939-шы акті бойынша Мабитак ауылына қарасты болды, сол кезде Ла-Лагунаның 30 муниципалитеті 19-ға дейін азайтылды. Жеті жыл өткен соң, 1910 жылы Санта-Мария 1909 жылғы 72-ші жарлық бойынша тәуелсіз муниципалитет ретінде қайта құрылды. АҚШ Конгресі Филиппин үкіметіне жерді өңдегісі келетін адамдарға беру құқығын беретін заң қабылдады. Бұл, кейіннен қала әкімі Леонсио Реалдың саясатына айналды. Ауыл шаруашылығы үшін кең аумақтар ашылды. Бұл көршілес қалалар мен провинциялардан көшпендердің келуіне, сондай-ақ ауыл шаруашылығының дамуына және түрлі ауылдардың құрылуына себеп болды. Халық жер алуға шақырылды. Жерсіздерге көбірек жер берілді. АҚШ Конгресі бейбітшілік орнағаннан кейін елдің ауыл шаруашылығын дамытуға үлкен көмек көрсетті. Көптеген шаруашылықтар тасталып, шегірткелер егілген дақылдарды жойды. АҚШ үкіметі елге күріш импорттау арқылы халыққа көмектесті. Мал ресурстарын жақсарту үшін жұмыс малдары да әкелінді. Ауыл шаруашылығы бюросы құрылды. Фермерлерге жақсы егін өңдеу әдістері және өсімдіктердің зиянкестері мен ауруларын бақылау туралы үйретті. Жолдар мен көлік жақсартылды. Радиотелеграф, пошта байланысы сияқты байланыс құралдары енгізіліп, жаңартылды. Санта-Мария қаласы осы өзгерістерден үлкен пайда көрді. Джаз және румба музыкасы Филиппинге келді.

Санта-Мария жапондық режим кезінде

Партизандық соғыс бариолар мен тауларда әртүрлі жерлерде жүргізілді. Жапон гарнизондары орналасқан қалаға да шабуылдар жасалды. Санта-Марияның жергілікті тұрғындарына көмектескен партизандық бөлімшелер – Маркингтің филиппин-американдық ROTC аңшылары мен V J бөлімшелері болды. Олардың мақсаты – жапон күштеріне қарсы азаттық үшін күресу еді. Қала халқы осы бөлімшелерге азық-түлік, киім-кешек және ақшалай көмек көрсетті. Режим кезінде осы қалада көптеген маңызды оқиғалар болды. Осы қаланың тумасы Мартин Баутиста басқарған партизандық топ ең көне мектеп ғимаратында орналасқан жапондық штаб-пәтерге шабуыл жасады. Кейбір бейбіт тұрғындар ауыр жарақат алды. Мектеп ғимаратына жақын бірнеше үй қирады. 1942 жылы Жапон императорлық армиясының жоғары шенді офицері капитан Накамураның қаза болуы да естен кетпес оқиға болды. Ол өзінің әскерімен бірге Кайхакат маңында партизандармен кездесті. Оның өлімінен кейін Санта-Марияның жергілікті тұрғындары оның мәйітін салтанатты түрде өртеу рәсімін көрді. Халық оның күлін отбасына жіберуге ниеттенгендерін айтты. Тағы бір жапон офицері – капитан Сакай қаза тапты. Оны Санта-Мария қаласының сыртында, Ризаль провинциясының Антиполо қаласының тумасы полковник Паблинг өлтірді. Жапондықтардың партизандық қозғалысқа қарсы күресу үшін құрған жүйелерінің бірі – аймақтық жүйе болды. Осы жүйе бойынша, партизандықпен күдіктелген барлық еркектер тамақсыз, азын-ау сумен шіркеуде ұсталып, азаптауға немесе жаппай қырғынға ұшыратылды. Санта-Мариялық Понсиано "Сабу" Арида елдегі ең жас партизан болды. Ол біздің қалада батырлық ерліктер жасаған кезде он бір (11) жаста еді. Ол партизандық барлаушы және жабдықтау офицерінің хабаршысы болды. 1944 жылы Алияс Кападудия, ХУКБАЛАХАП (Hukbong Bayan Laban sa Hapon) Барио Бубукалде жапон армиясымен кездесті. Бұл шайқаста бірнеше партизан қаза тапты, ал жапондықтар бірнеше үйді өртеп жіберді. 1942 жылдың 2 қаңтарында Жапон әскери әкімшілігі құрылды, оны Бас директор басқарды. Қаладағы барлық мемлекеттік қызметкерлер өз қызметінде қалуға бұйырылды. Халықтың азаматтық бостандықтары шектелді. Экономика басып алушы күштердің қажеттіліктеріне бейімделді. Білім беру жүйесі филиппиншіл ойлауды жапондықтардың идеологиясына сәйкес өзгерту үшін қайта құрылды. Саяси өмір жапондықтармен ғана шектелді. Жозе П. Лорел Жапонның қолдауымен құрылған Республиканың Президенті болып тағайындалды. Жапондықтар КАЛИБАПИден басқа ешқандай саяси партияға рұқсат бермеді. Жер шаруашылығы өнімдері, сауда, көлік және маңызды тауарлар бақылауға алынды. Жапондықтар филиппиншілдердің еркін қозғалысын шектеді. Қаланың ішінде де, сыртында да қоғамдық шаралар өте сирек болды. Жапон мәдениетін тарату мақсатында бағдарламалық сабақтар ұйымдастырылды. Жапон тілі – нипонго барлық мектептерде, сондай-ақ мемлекеттік және жеке мекемелерде оқытылды.

Соғыстан кейінгі кезеңнен бүгінгі күнге дейін

Азаттыққа қол жеткеннен кейін, жаңару шамалы-шамалы басталып кетті. Көмектер мен соғыс салдарынан келген зияндар қалаға жаңа бейне берді. Мектептер ашылды, көпірлер қайта жаңартылды, жолдар салынды және халықтың экономикасы біртіндеп көтерілді. Жаңа тәуелсіз мемлекеттің саясатын қабылдауды халық соңғы рет қабылдады. Қазіргі уақытта Лагуна провинциясында орналасқан, 25 баргандысы бар және 30 000-нан астам халқы бар Санта-Мария муниципалитеті болашақта көптеген қиындықтарға қанағаттанды. Ауыл шаруашылығымен айналысатын және үлкен жер көлеміне ие болғандықтан, бұл жер Оңтүстік Тагалогтағы сапалы цитрус өндіретін аймақтардың бірі болуға мүмкіндік береді. Осыған қоса, ол "Лагунаның астық қоймасы" деп аталды. Ауыл шаруашылық жерлерімен қамтамасыз етілген бұл жерде, дамымаған аумақтарды дамытуға және жақсартуға көмектесетін білімді агрономдар, топырақ мамандары және басқа да мамандар қажет. Қазіргі таңда, қала тұрғындарының әл-ауқатын қамтамасыз ету үшін қаланың түпкілікті тұрғындарынан дәрігерлер, заңгерлер және басқа да кәсіби мамандардың қажеттілігі бар. Қазіргі уақытта осындай мамандықтар жетіспейді, сондықтан қала тұрғындары қажет болған жағдайда басқа жерлерге жүгінеді. Бұл халықтың күтіп отырған үлкен міндеттерінің бірі.

География

Санта-Мария – Лагуна провинциясының ең солтүстік қаласы. Батыс бөлігінен бастап солтүстік ұшына дейін, содан соң солтүстік-шығыс бөлігіне дейін Ризал және Кесон провинцияларымен шектесетін қала таулы аймақта орналасқан. MARILAQUE аймақтық жоспары (Манила, Ризал, Лагуна, Кесон) бойынша муниципалитет, жоғары индустрияланған астана мен теңіз өміріне бай Кесон провинциясы арасындағы байланыс қызметін атқарады. Халықаралық портының құрылысын жоспарлаған жерге дейін 43 шақырымдық Маркос тас жолы салынған. "Силлан темір жолы экспресі 2000" (MARILAQUE темір жолы) – жеке меншік серіктестік схемасы бойынша іске асырылатын тағы бір инфрақұрылымдық жоба.

Барангай

Санта-Мария саяси жағынан 25 барангайға бөлінеді. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар. Қазіргі уақытта 6 барангай жота/таулы барангайлар деп жіктеледі, 12-сі ішкі барангайлар, ал қалған 7-сі жазық жерде (Аймақ аймағында) орналасқан. BarangaysClassification2020 Pop.2015 Pop.2010 Pop.2007 Pop. AdiaІшкі1,1201,1401,002920Багонг ПукЖазық2,3102,2832,2392,314БагумбаянІшкі2,0831,7441,5841,688БубукалІшкі1,2671,1411,022889КабуанІшкі1,9811,8621,7161,629КалангайІшкі1,4791,3121,0431,099КамбухаІшкі2,1392,1311,5321,540КораланІшкі2,6472,5502,3932,063КуеваЖоталы1,1171,043717733ИнаяпанІшкі810868566558Хосе П. Лаурел, аға Жоталы691529432365Хосе П. РизалЖазық1,1481,0941,0741,113Хуан СантьягоЖоталы3,8561,8461,3761,630КайхакатЖазық1,3871,2311,1061,068МакасипакІшкі584566555588МасинаоІшкі851900717700МаталинтингЖоталы477630491456Пао оЖоталы827776643545Паранг нґ БухоЖоталы949886780702Побласион УноЖазық1,2199738381,034Побласион ДосЖазық627621642706Побласион ТреcЖазық812855836934Побласион КуатроЖазық504525500609ТалангаІшкі1,8811,8311,6781,580ТунгкодІшкі1,7451,4931,357804БАРЛЫҒЫ (Санта Мария)34,51130,83026,83926,267

Демография

2020 жылғы санақта Санта-Мария, Лагунаның халқы 34 511 адамды құрады, халық тығыздығы .

Сайланған лауазымды адамдар

+ Қалалық кеңес (2019–2022) Лауазым Атауы Партия Мэрі Атти. Ма. Роселл Каролина Вице-мэр Атти. Норлито К. Брионес Кеңесшілер Ромуальдо Мануэль Агуя Элмер Монталес Джеффри Ариола Лорна Албан Синтия Тамарес Венни Джуд Нипай Рональд Илаган Розель Арсилас