Жаро муниципалитетінің тарихы мен құрылуы

Кіріспе

Жаро (['haɾo]), ресми түрде Жаро муниципалитеті – Филиппиннің Лейте провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 43 758 адамды құрайды.

Тарих

Испан үкімшілігінің алғашқы кезеңінде, қазіргі Жаро орналасқан жер – адамдардың араласпаған, табиғи еркіндігін сақтап қалған, жасыл ормандармен жабылған аймақ болатын. Сол шақтарда христиандық пен Мұхаммед діні арасында күрестер өтті. Дату Буйсан мен Сируган моро экспедицияларының бірін басқарды. Олар Висая аймағына түрлі-түсті мору винталарынан құралған флотты әкелді, христиан қалаларын қиратты, тұрғындарын өлтіріп, бір бөлігін құлдарға айналдырды. Христиандар басып келген жауға қарсы бірігуге мәжбүр болды, осылайша Жаро қаласы пайда болды. Екі лейтенолық – қару-жарақтың шебері және соғыста батылдығымен танымал болған екі адам бар еді. Олар – Ормоктан шыққан Бонсилао мен Дагамиден шыққан Синируган. Бұл екі адамның күші соншалықты зор болғандықтан, халық олардың табиғаттан тыс күшке ие екенін сенді. Бұл сенім олардың мороларды жеңіп, қуып шыға алғандарымен нығайды. Кейіннен олар Балугу, Калгара және көршілес елді мекендердің тұрғындарына көмектесу үшін орталықтағы жерге қоныстануды жөн көрді. Соңында, қолайлы орын табылды – бұл төбе болды, және дәл осы төбеде Жаро шіркеуі орналасқан. Уақыт өте келе, бұл жер тазаланып, үйлер салына бастады. Кішкентай, қияң жолдар кеңейтіліп, осылайша қала дүниеге келді. Бұл муниципалитеттің аңызға толы тарихы көбінесе қаладан өтетін Кабаёнган өзенімен байланысты. Бұл өзен тұрғындарға көптеген жағынан көмектесіп, қоғамның қаны мен майына айналды. Тарихи мәліметтерге сәйкес, Жаро муниципалитеті бір кезде "Салуг" деп аталған, бұл жер Кабаёнган өзеніне жақын орналасқан. Оның құнарлы топырағы мен жеміс ағаштарының көптігі оның ертеде өсіп-дамуына және кеңеюіне үлкен үлес қосты. Ол дін қызметкерінің Баруго қаласынан келіп, тұрақты түрде шомылдыру рәсімін өткізуі себепті "визита" атанды. Осы "визита" Жаро муниципалитетінің екінші аты болды. Кейінгі жылдары ауыл қазіргі шіркеу орналасқан төбе басында табылған құдыққа байланысты, алыс-жақын аудандардан келетін адамдардың орталығына айналды. Құдықтың суының емдік қасиеті бар деп сендірілді, себебі оған тау шөптерінің тамырларынан құралған қоспа құйылған. Ескі аталар бұл шөптердің қоспасын "Харо" деп атаған, ол – барлық түрлі ауруларды емдейтін, қуатты дәрілік құрал болды. Жақын және алыс елді мекендерден адамдар ем алу үшін бұл жерге ағылып келді. Осылайша, "Харо" сөзі халық арасында кеңінен танылып, 1851 жылы муниципалитетке айналған кезде осы жердің атын білдіру үшін қолданыла бастады. Испандықтар келген кезде "Харо" сөзі "Жаро" деп жазылды. Жаро қаласында Нотр-Дамның католик мектебі орналасқан, оны Нотр-Дамның қасиетті әйелдері басқарады.

In the early time of the Spanish regime, the section where the Jaro is situated today was a lush forest enjoying its primitive freedom undisturbed by human beings. In those days, struggles between Christianity and Mohammedanism took place. Datu Buisan and Sirungan led one of the Moro expeditions. They came to the Visayas leading a fleet of colorful moro vintas razing Christian towns to the ground, killing the inhabitants and taking some as slaves. Christians had to unite against the invaders and this was how Jaro came into being. There were two Leyteños known far and wide for their skill with the native arms and bravery in wars. These two men were Bonsilao of Ormoc and Sinirungan of Dagami. These two men were so strong that the people concluded that they possessed supernatural powers. This belief was strengthened by the fact that they managed to drive the Moros away. Later, the two men decided to settle in a centrally located place where they could easily give aid to the beleaguered Christians especially the inhabitants of Balugu, Kalgara and the neighboring towns. An ideal place was finally found. This was atop a hill and this same hill is where the parochial church of Jaro is situated. As time went by, the place was consequently cleared and homes were built. Small crooked paths were widened and thus a town was born. The legendary background of this municipality has been for the most part connected with the surging Cabayongan River, which crisscrosses the town. This river had served the inhabitants in many ways, becoming as it were the flesh and blood of the community. As historical data points out, the municipality of Jaro was once called “Salug,” a proximate location to the Cabayongan River. Its fertile soil and abundant fruit bearing trees contributed immensely to its early growth and expansion. It became a “visita” because of the periodic baptismal visit regularly made by the priest coming from the town of Barugo. This “visita” became the second name of the municipality of Jaro. In later years, the village became the centrifuge of people coming from the outlying districts and regions due to a running well found at the foot of the hill where the present church now stands, the water of which was believed to be medicinal because of herbs whose roots were leading to the well. The old folks termed the mixture of the herbs from the hill as “Haro,” a medicinal potent drug supposed to cure all kinds of afflictions and diseases. People from near and far municipalities flocked to this place to be treated. Thus, ultimately, the word “Haro” became a by word among the people and later on used to denote the name of the place when it became a municipality in 1851. When the Spaniards came, “Haro” was transcribed as “Jaro”. Notre Dame of Jaro, a Catholic school run by the sisters of the Oblates of Notre Dame, is located in Jaro.

Демография

2020 жылғы санақта Жаро, Лейте халқы 43 758 адамды құрады, халық тығыздығы .