Кіріспе

Танауан (,) ресми түрде Танауан муниципалитеті () – Филиппиннің Лейте провинциясындағы 2-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 57 455 адамды құрайды. Танауан – Лейтедегі ең көне қалалардың бірі, оның тарихы 1710 жылға дейін жетеді. Ол 54 барангайдан тұрады. Испан отарлау дәуірінен бері қала "Интеллектуалдардың Отаны" немесе "Бунгто хан Камаг араман" деп белгілі болған. Танауан Шығыс Висайя аймағының астанасы – Таклобан қаласынан оңтүстікке қарай шамамен 18 километр қашықтықта орналасқан. Солтүстік жағынан Пало муниципалитетімен, оңтүстік жағынан Толосамен, батыс жағынан Дагами және Табон-Табонмен, ал шығыс жағынан Сан-Педро шығанағымен шектеседі. 2013 жылдың қараша айында қала "Хайян" (Йоланда) су тасқынынан ауыр зардап шекті. Қала әдетте 15 тамызда мерекелік фестиваль өткізеді.

Демография

2020 жылғы санақта Танауан, Лейте халқының саны 57 455 адамды құрады, халық тығыздығы .

Тіл

Уарай тілі – Танауан халқының тілі. Бұл Шығыс Висая аймағының лингва франкасы немесе ортақ тілі. Дегенмен, Маниладан және басқа провинциялардан келген адамдармен сөйлескенде жергілікті тұрғындар тагалог тілін кеңінен түсініп, қолданады. Жергілікті басқару органдары мен мектептер ресми хаттар мен құжаттарда ағылшын тілін пайдаланады. Уарай тілі муниципалитеттегі мектептерде балабақшадан бастап 3-сыныпқа дейін оқыту құралы ретінде қолданылады. Филиппин және ағылшын тілдері бастауыш және орта білім беру жоспарының талабы ретінде мектептерде ресми түрде оқытылады.

Дін

Танауанда халықтың 100% христиан дінін ұстанады. Муниципалитет тұрғындарының шамамен 96-97% рим-католик христиандары. Әрбір ауылда қалалық шіркеуден басқа, өздерінің рим-католик шапельдері бар. Сонымен қатар, Iglesia ni Cristo, Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі (мормондар), Жетінші күндік адвентистер (сабадистер), евангелистер (қайта туылған христиандар), Ехоба куәгерлері (Mga Saksi ni Jehova) сияқты басқа да христиандық конфессиялар мен секталардың өкілдері де бар, және тағы да көптегендері бар. Муниципалитеттің қасиетті қамқоршысы – Аспанға көтерілген Әйел немесе Nuestra Señora de Asunción.

Экономика

2005 жылы муниципалитет 47,6 млн PHP жалпы кіріс тіркеді, ал 2007 жылы 56,4 млн PHP-ға дейін өсті, бұл орташа жылдық 9%-дан астам өсімді көрсетеді, бұл негізінен жергілікті салықтардың, рұқсаттар мен лицензиялардың, сондай-ақ ішкі кірістердің айтарлықтай өсуімен байланысты. Экономиканың табысты көрсеткіштеріне қала әкімі Роке Тюи жүзеге асырған реформалар мен бастамалар үлкен үлес қосты, олар бизнес және лицензия алу процестерін оңайлатты. Осы реформалардың нәтижесінде Танауан муниципалитеті 2006 жылғы 20 қазанда Манила қонақ үйінде өткен 32-ші Филиппин бизнес-конференциясының жабылу салтанатында "Елдегі 2006 жылғы ең бизнеске қолайлы муниципалитет" сыйлығына ие болды. Сол кездегі президент Глория Арройо бұл сыйлықты мэр Роке Тюи мен оның әйелі, PIA 8 директоры Олив Тюиге табыс етті. Бұл сыйлыққа қол жеткізбес бұрын Танауан муниципалитеті Висая аймағындағы ең бизнеске қолайлы муниципалитет деп танылған болатын. Жергілікті экономиканы қолдайтын кәсіпорындар мен салалар: ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, балық аулау, орман шаруашылығы және кен өндіру, сауда және өнеркәсіп, туризм. Сонымен қатар, жергілікті және табиғи материалдардан жасалған тоқыма кілемдер, болалар, сыпырғыштар, шляпалар, кірпіштер, қыш ыдыстар, нипа жапырақтары және таза кокос майы да бар. Бұл өнеркәсіптер жергілікті мақтанышқа айналды, мысалы, Барангай Канрамостағы талантты кірпіш және қыш ыдыс жасаушылар. Танауан аймақтағы саздың ең жақсы көздерінің бірі болып табылады. Бұл өнеркәсіптерді негізінен Танауан әйелдер клубының федерациясы Танауан жергілікті әкімдігінің қолдауымен ілгерілетеді.

Дауыл су бұру жүйесі

Танауанда дауылдық су ағызу жүйесі үшін тиімді инфрақұрылым әлі де жетіспейді. Бұрын дауылдық су ағызу жобалары жүзеге асырылғанмен, олардың нашар жоспарлануы мен күтімсіздігі салдарынан қаланың әртүрлі аудандарындағы су өткізгіш арналардың тұнбалануы мен бітелуіне байланысты ара-араға су тасқыны орын алып отыр.

Парктер мен ойын алаңдары

Қазіргі уақытта Танауанда қаланың ортасында, ескі муниципалдық ғимаратының артында орналасқан үлкен муниципалдық алаң бар. Онда шағын амфитеатр және үлкен ашық алаң бар, ол көбінесе жыл сайынғы Пасака фестивалі және қаланың басқа да түрлі ашық іс-шаралары үшін пайдаланылады. Сондай-ақ, екі ашық баскетбол алаңы мен бір ашық теннис алаңы бар. Алаңды әр түрлі ғасырлар бойы өскен акация ағаштары қоршап тұр, олар аймақтағы ең жақсы сақталған ағаштардың бірі болып есептеледі.

Көлік

Танауанға негізінен құрлық жолымен, қоғамдық көлік ретінде «джипни» пайдаланып баруға болады. Таксилер Таклобан қаласынан және аймақтық әуежайдан да қолжетімді, бірақ олар «джипнилерге» қарағанда әдетте қымбатқа түседі. Ал Танауан қаласының ішінде жүру үшін педикабтар мен мототаксилер бар.

Жергілікті әдет-ғұрыптар мен этикеткалар

Жергілікті тұрғындардың көпшілігі үйге кірмес бұрын тапқандарын, аяқкиімдерін немесе шорполарын шешіп алады. Тойларда, күйеу жігіт пен күйеу келін "Құратай" деп аталатын дәстүрлі халық биін билеу қалыпты. Отбасы мүшелері мен қонақтардың барлығы олардың киімдеріне ақша тігіп, жас жұбайлардың болашағына сәттілік және береке тілейді. Танауан тұрғындары әр түрлі аймақтарда жыл сайын жергілікті католик әулиелерін құрметтеу үшін мерекелерді тойлайды. Мереке кезінде әр үйдің иесі тамақ дайындап, қонақтарды және келушілерді ортақ дастарханға шақырып, алғыс айтуын білдіреді.

Успенская Богородица шіркеуі

Шіркеу Лейтедегі алты сәулеттік мұра нысанының бірі болып табылады. Ол 1704 жылы иезуит миссионерлерімен салынды, ал 1768 жылы августиндіктерге берілді. Әке Франсиско де Паула Маркес 1850-1860 жылдар аралығында шіркеуді жөндеу және кеңейтуге жетекшілік етті. Ол шіркеудің периметрі бойынша қалың тас қабырғалар тұрғызып, төрт бұрышына пираттардан қорғану үшін мұнаралар қосты. Шіркеу 1897 жылғы дауыл мен су тасқынынан аман қалды. Шіркеу Мексикада бастапқыда жасалған испан терракотасынан жасалған Крест жолының бекеттерімен мақтанады. Пасторлық үй және мінбар қалпына келтірілді.

Құтқарылу мейрамы

Пасака фестивалі 1991 жылы басталды. "Пасака" сөзі "көкке көтерілу" деген мағынаны білдіреді, бұл Мәриям ананың жұмаққа қабыл етілуіне сілтеме жасайды. 1-15 тамыз аралығында өтетін фестиваль Танауан қаласының бай мәдени мұрасын көрсету мүмкіндігі ретінде қарастырылады. Бұл қаланың қамқоршысы, Көкке Көтерілген Әйелге құрмет көрсету және оған алғыс айту жолы. Фестиваль 1-14 тамыз аралығында Танауан қалалық алаңында өтетін кештік мәдени шаралармен басталады, онда түрлі мектептер, жергілікті билік органдары және Танауан қаласының қоғамдық ұйымдары қатысқан муниципалитеттің ең жақсы таланттары, мәдениеті мен дәстүрі көрсетіледі. 14 тамыздың кешінде дәстүрлі Пасака фестивалі байқауы өтеді, онда түрлі-түсті би-драмалар мен көше билері көрсетіледі, олар қауымның құрметті Әйелге құрмет көрсетуін бейнелейді. Байқау үш санатқа бөлінеді: жоғары сынып оқушылары қатысатын ересектер санаты және бастауыш сынып оқушылары мен қуаныш сыйлайтындар қатысатын жасөсперімдер санаты. Фестиваль 15 тамызда, қаланың қамқоршысы Көкке Көтерілген Әйел мерекесінде аяқталады, және Көкке Көтерілген Әйел шіркеуінде қасиетті мисса өткізіледі. Бұл күн сонымен қатар Танауан күні ретінде аталады, ол жергілікті мереке болып табылады.

Тинклинг және оның Танауандағы ықтимал шығу тегі

Тинклинг – филиппин билерінің ең танымал және кеңінен танылған түрі, сонымен қатар Филиппиннің ұлттық биі ретінде құрметтеледі. Бұл Филиппиннің ең көне дәстүрлі билерінің бірі және Лейте провинциясында пайда болған. Лейте халқы тиклинг құсын қозғалыстарымен ерекше құс деп сипаттайды – ол ағаштардың бұтақтары мен шөп сабақтары арасында жүреді. Осы құс "тиклинг" деп аталған, содан Тинклинг биі осы атты алған. Лейтеліктердің шығармашылығы осы құсты бамбук таяқтарды пайдаланып бейнелеуге жетеледі. 2006 жылы сол кездегі қала әкімі Роке Тью Филиппин Ұлттық мұнай корпорациясының 2005 жылғы күнтізбесіне назар аударды, ол филиппин мәдениетіне оралып, өмірде алға жылжумен байланысты өзінің тамырларын қарастыруды көрсеткен. Күнтізбенің екінші бетінде (наурыз-сәуір беті) Тинклинг биі туралы филиппин тілінде қысқаша сипаттама келтірілген: ”ang Tinikling ay nagmula sa Tanauan, Leyte. Isa ito sa mga pinaka kilalang Pilipinong sayaw sa buong mundo. Ang pagkamalikhain ng mga taga Leyte ay nagbigay buhay sa simpleng galaw ng ibong tikling, kung saan nakuha ang pangalan ng sayaw. Sa Tinikling naipamalas ang likas na halina at pagiging masayahin na nabubukod tangi sa mga Pilipino.” Осыдан кейін Танауан муниципалитетінің үкіметі тарихшылар мен мәдениет және өнерді жақтаушылардан мәселені зерттеп, жергілікті үкімет муниципалитеттің мәдениетін сақтау үшін қадамдар жасауына мүмкіндік беру үшін сұрады. Испан дәуірінен бері муниципалитет "Интеллектуалдардың Отаны" немесе "Бунгто Хан Камаг араман" деп аталады. Басқа да нұсқалар бар, Тинклинг биінің шынымен Танауан, Лейтеде, әсіресе Барангай Килингте пайда болғаны айтылады. "Килинг" атауы да тиклинг құсынан шыққан. Осы оқиғаның шындығы әлі расталған жоқ.

Скимборд

Танауан Филиппиннің «скимбординг астанасы» ретінде танылған. Дәстүр бойынша, скимбординг алғаш рет 2001 жылы Танауанға Палау азаматы жергілікті қыздың жүрегін жеңу үшін келген кезде енгізілген. Танауан Сан-Педро шығанағына қараған жағалауда орналасқандықтан, Палау азаматы скимборд жасауды бастады және оны аяқтады. Бірақ ол Палауға қайтып оралуға тиіс болғандықтан, жергілікті жастарға оны қалай пайдалану керектігін үйрете алмады. Ол скимбордты қалдырып кетті, ал жергілікті жастар оны өздері пайдалануды үйрене бастады. Содан кейін Сан-Роке және Санто-Ниньо барангайларының жастары скимбордтың прототиптерін жасап, оларды хоббишілерге сата бастады. Алайда, жергілікті тұрғындардың айтуынша, 1999 жылдың желтоқсан айында Палау азаматы Танауан Лейтеге келгенге дейін Танауан жағалауында скимбордингді көруге болыпты. Олар оны «сулинап» деп атаған, жағадан табылған пластик бөлігінен жасалған жүзу құралын пайдаланып ойнаған, ал олар ойнап жатқан ойынның скимбординг екенін білмеген. Алғашқы сырғанау «Әуе толқындары» деп аталған, қазір Сабанг серфинг лагері деп аталатын Дулаг Лейтеде болды. Дарвин Де Вейра Маседа «сулинап» атты алғашқы сырғанаушы болды. Ол оны ағасы Бебен Де Вейра Маседаға көрсетті, содан кейін екеуі де осы ойынды ұнатып, Танауан Лейтедегі жергілікті тұрғындарға үйретті. Алайда, Филиппиндегі алғашқы скимбордер Майкл Миранда және оның досы Ким Иан «Додот» Монтаньо бірге жергілікті түрде жасалған алғашқы скимбордты жасады және спортқа деген құлшыныстарымен скимбордты таныстырып, Танауандықтарға оны қалай пайдалануға үйретті. Алғашқы скимбординг жарысын Дарвин Маседа, Александр Кумпио және Нерицца Рейнера 2002 жылдың 31 наурызында Лейте штатының Бантай Дагат ауданындағы Танауан қаласында ұйымдастырды. Содан бері скимбординг жақын жердегі қалаларға, кейін бүкіл елге тарала бастады. Қазіргі уақытта Танауандағы Бантай Дагат ауданында жыл сайын ұлттық және халықаралық скимбординг жарыстары өткізіледі.