Филиппин қаласы Толоса тарихы мен географиясы

Кіріспе

Лейте провинциясының муниципалитеті, Филиппин.

Толоса, ресми түрде Толоса муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Лейте провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 20 708 адамды құрайды. Ол Таклобан қаласының оңтүстігінде орналасқан. Толосаға ең жақын қалалар: Таклобан, Ормок, Байбай, Боронган, Катбалоган және Маасин. Ең жақын муниципалитеттер: Танауан, Табонтабон, Дулаг, Пало, Джулита және Дагами. Ұлттық астанадан қашықтығы – 588,52 километр (365,69 миль).

Тарих

Көпшілік аңыз бойынша, Толоса өзінің атын үш басшы (дату) өздерінің биліктерімен біріккен туралы аңызға қарызды. Аңызға сүйенсек, қазіргі Толоса аумағын үш ұлы дату басқарған: балық аулау датуы, егін жинау датуы және аң аулау датуы. Сол кездегі биліктерге тәндей, үш дату бір-біріне күдікпен қараған. Бір күні олардың арасында зор шайқас болды. Олардың халқы әр датуды қорғап, батырлықпен күресті. Бірақ үш дату да күшті болғандықтан, ешбіреуі жеңе алмады. Кездейсоқ, олар өздерінің қылыштарынан жарақаттанып, көз жұмды. Олардың қаны кеңінен төгілді. Содан кейін зор жер сілкінісі болды, одан кейін цунами. Су тартылған соң, үш датудың жерінің үш жағынан үш төбе пайда болды, контигентті жерді қорғау үшін қабырғалар сияқты. Шайқастан аман қалғандар осы үш төбенің енді сыртқы қауіптерден қорғайтын үлкен датулар екенін түсінді. Үштен (толо) біреуге (уса) айналды. Толоса бұрын Танауан муниципалитетінің құрамында болған. Магдалено Виверо мен Доминго Камачо Испания үкіметінен Толосаға Танауаннан тәуелсіздік беру туралы өтініш жасады. Өтініш 1852 жылы мақұлданды, бұл жаңа қаланың тұрғындары үшін үлкен қуаныш болды. Алайда, қала тұрғындары жақын маңдағы төбені қаланың ескі атымен – Ипапусонг деп атауын жалғастырды. Испан шенеуніктері Испаниядағы Баск елдегі Толоса қаласының құрметіне қалаға осы атты берді. Қала 1861 жылы ресми түрде құрылды және 1863 жылдың 12 ақпанында приходқа айналды. Оның алғашқы діни қызметкері испандық отец Джеронимо Асенхо болды. Приходтың алғашқы филиппиндік діни қызметкері – отец Квинтин Баутиста болды. 1910 жылы муниципалитетті тарату жоспары тұрғындарды алаңдатты. Бригидо Лаузон 1901 жылы американдықтар басып алған кезде Толосаның алғашқы азаматтық мэрі болды. Кейінгі спикер Дэниел З. Ромуальдестің әкесі капитан Дэниел Ромуальдестің күш-жігерінің арқасында Толозаны Танауанның қарауына қайтару жоспарына тоқтамалды. 1944 жылы Филиппин азат етілген кезде Толоса және оның солтүстік-шығыс көршілес қалалары АҚШ және Филиппин одақтас күштерінің бомбалауынан құтылды. Сан-Роке ауылының бүркіт скауты Валериано Абелло, екі басқа скаутпен бірге, жапондық снайперлердің атысынан қашпай, АҚШ және филиппиндік күштерін Лейтенің солтүстік-шығыс жағалауындағы жапондық батареялардың нақты орнына бағыттады. Абеллоның әрекеті мыңдаған лейтендіктердің өмірін сақтап қалды және филиппиндік әскерлер мен одақтас күштердің жағалауға кедергісіз қонуына мүмкіндік берді. Бұл кедергісіз шабуыл Лейтедегі жапондық қарсылықтың арқасын бұзды және соңында Филиппиннің азаттығына жол ашты. Генерал Дуглас Макартур мен азат ету күштері Лейтеге оралғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Толоса АҚШ Әскери-теңіз күштерінің базасына, сондай-ақ 6-шы және 13-ші Әуе күштерінің базасына айналды. Толосадағы Таңхас ауылында танымал американдық композитор Ирвинг Берлин өзінің әйгілі "Heaven Watch The Philippines" шығармасын тұңғыш рет филиппиндік тыңдаушылар алдында, соның ішінде президент Серхио Осменья мен Карлос П. Ромуломен бірге орындады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Толоса Лейте-Самар Әскери-теңіз базасының бір бөлігі болды. Шамамен 40 жыл бұрын Толоса ең ауыр экологиялық апатқа ұшырады. 1970 жылға дейін Толоса жағалауларындағы құм қара түсті, себебі онда темірдің табиғи магниттік минералы – магнетит көп болды, ол жоғары сапалы болатты жасау үшін маңызды шикізат еді. Жақын маңдағы Опонг ауылында орналасқан INCO (Iron, Nickel & Copper Ore) кен өндіруші компаниясы минералды алу үшін қаланың жағалауындағы өсімдіктерді жойды, көптеген кең жағалауларды жойды және қаланың жағалау қорғанысын толқындардың әсеріне осалдыққа түсірді. Содан кейін бірінші ханым Имельда Маркос теңіз бен Мунт-Ан-Ди-Айл арасындағы аумақты дамытып, Манила қаласында өткен "Мисс Әлем" сайысының қатысушыларын қабылдауға үлкен кешен салдырды.

According to popular beliefs, Tolosa derived its name from a legend about three chieftains (datus) who united their chiefdoms. According to the legend, the area that is now Tolosa was ruled by three great datus: the datu of fishing, the datu of harvest and the datu of hunting. Typical of chiefdoms in those times, the three datus regard each other with hostility. One time a great battle broke out among the three of them. Their people fought valiantly in defense of each datu. But the three datus were strong they could not defeat each other. Accidentally they were hit by their own swords and they died. Their blood spilt everywhere. Then came a great earthquake followed by a tsunami. When the floodwaters subsided, three promontories rose on three sides of the three datus' lands, as if acting as defensive walls of the contiguous land. Survivors of the great battle realized that the three hills were their great datus who were now united in protecting them from outside dangers. From three (tolo) they became one (usa). Tolosa was once part of the nearby municipality of Tanauan. Magdaleno Vivero and Domingo Camacho petitioned the Spanish Government to grant Tolosa autonomy from Tanauan. The petition was approved in 1852, resulting in great jubilation among the new town's inhabitants. The town's residents, however, continued to call a nearby promontory Inapusong after the town's old name. Spanish officials named the town in honor of Tolosa, a town in the Basque Country, Spain. The town was formally founded in 1861 and became a parish on February 12, 1863. Its first parish priest was Padre Geronimo Asenjo, a Spaniard. The first Filipino priest of the parish was Father Quintin Bautista. In 1910, a plan to abolish the municipality worried its inhabitants. Brigido Lauzon became the first civilian Mayor of Tolosa during American occupation in 1901. Owing to the efforts of Captain Daniel Romualdez, grandfather of the late Speaker Daniel Z. Romualdez, the plan to return Tolosa to the care of Tanauan was averted. During the liberation of the Philippines in 1944, Tolosa and its north eastern neighboring towns were spared from bombardment by the United States and Philippine Commonwealth forces when Eagle Scout Valeriano Abello of barangay San Roque, including two other identified scouts braved Japanese sniper fire and directed US and Filipino fire to the exact location of Japanese batteries along Leyte's north eastern coast. Abello's act saved the lives of thousands of Leytenos and allowed the Filipino Soldiers and Allied Forces unhampered landing on the coast. This unhampered attack dealt the blow that broke the back of the Japanese resistance in Leyte, and ultimately The Philippines. A few days after the return of General Douglas MacArthur and the forces of liberation in Leyte, Tolosa became the base of the U. S Navy, as well as the 6th and 13th Air Force. It was in Tanghas, a barangay in Tolosa, where the famous American composer Irving Berlin first presented his renowned composition "Heaven Watch The Philippines" together with his Filipino audience including then President Sergio Osmeña and Carlos P. Romulo. During World War II the Tolosa was part of a large US Navy base Leyte Samar Naval Base. About 4 decades ago, Tolosa suffered its worst environmental disaster. The sand in the beaches of Tolosa were black until the 1970s because of the abundance of the mineral called magnetite, a naturally magnetized iron, which was a prime raw material for high quality steel. INCO (Iron, Nickel & Copper Ore), a mining company based in nearby barangay Opong, stripped the town's beaches of vegetation to get the mineral, destroying much of the wide beaches and rendering the town's coastal defenses bare against the onslaught of tidal erosion. Then First Lady Imelda Marcos developed the area between the sea and Mt. Inapusong and built a large compound where she entertained Miss Universe candidates during the pageant held in Manila.

Демография

2020 жылғы санақта Лейте провинциясының Толоса қаласының халқы 20 708 адамды құрады.