Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лейте провинциясының, Филиппин муниципалитеті
Municipality in Leyte, Philippines
Тунга (IPA: [tu'ŋaʔ]), ресми түрде Тунга муниципалитеті – Филиппиннің Лейте провинциясындағы 6-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 7 656 адамды құрайды. Халық саны және аумағы бойынша Лейтедегі ең кішкентай муниципалитет.
Tunga (IPA: [tu'ŋaʔ]), officially the Municipality of Tunga (; ), is a 6th class municipality in the province of Leyte, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 7,656 people. It is the smallest municipality in Leyte, both in population and area.
Тарих
Тунга муниципалитеті 1860 жылы Баруго бариосы ретінде құрылған. Сол кезде онда шамамен елу отбасы тұрған, олардың көпшілігі Баруго, Каригара және Жаро қалаларынан келген. Бұл жердің Тунга деп аталуына қатысты әртүрлі нұсқалар бар. Олардың сенімділігі жоғарырақ болғандықтан, екі аңыз ғана ықтимал деп таңдалды. Бір аңыз бойынша, Тунга бариоға айналудан бұрын, Ормок, Каригара, Баруго, Жаро және Таклобан елді мекендерінің халқы бір-бірімен сауда жасаған және олар осы жерде тоқтауға мәжбүр болған. Кейбіреулері тіпті осы жерді өздерінің бизнес байланыс нүктесі ретінде пайдаланған. Пікір алмасып, әңгімелесу барысында, олар бұл жердің Ормок, Таклобан, Каригара және Жаро қалаларының арасында ортасында екенін түсінген. Сол кезде оның есімі болмағандықтан, адамдар оны "жарты" деген мағына беретін варай тіліндегі "Tunga" деп атаған. Барио статусын алғаннан кейін, тұрғындар бұл есімге үйреніп, жерді Тунга деп атады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, американдықтар Лейтеге қонғаннан кейін, Тунга 1944 жылдың 1 қарашасында Жародан келген американдық әскерлер тарапынан басып алынды. 1948 жылдың 4 наурызында Тунганы тәуелсіз муниципалитет ету науқанын жетектеген Pag Urosa Han Mga Tungan on атты бірлестік құрылды. Сайланған лауазымды тұлғалардың арасында президент Доминго А. Понферрада, вице-президенттер Мартино Ариза, Блас Урибе және Висенте Катенца, хатшы Примитивио Геральдо, кассир Норберто Кинтана, аудиторлар Рамон Сантилан аға және Хуан Авила, ал сақшылар Пауло Котонер, Магно Бунялес және Арсенио Карит болды. Бұл ұйым Лейте облысының 5-ші сайлау округінің өкілі Атилано Р. Синконы Тунганың тәуелсіз муниципалитеті үшін оларға қосылуға шақырды. Синконың ықпалымен, Мартино Ариза төрағалық еткен консенсус комитеті құрылды, оның құрамына Тунга институтының студенттері кірді. Содан кейін, президент Эльпидио Кирино 1949 жылдың 24 қыркүйегінде №266 жарлыққа қол қойып, Тунганың тәуелсіз муниципалитетін құрды. Дегенмен, тағайындалған жергілікті шенеуніктер сайлаудан кейін бірнеше күн өткен соң ғана лауазымдарын атқаруға кірісті. 1949 жылдың 15 қарашасында Лейте облысының губернаторы Каталино Ландияның өкілі, облыстық кеңестің хатшысы Рикардо Коллантес, қуанышты Тунга халқы мен құрметті қонақтардың алдында Тунга муниципалитетінің құрылғанын жариялады. Тунганың қасиетті покровительі – Падуандық Әулие Антоний. Тунга тұрғындары өздерінің қалалық мерекесін жыл сайын 13 тамызда тойлайды.
The municipality of Tunga existed as early as 1860 as a barrio of Barugo. At that time, only about fifty families were residing there, most of them coming from the different towns of Barugo, Carigara and Jaro. There are different versions that have been told as to why the place was called Tunga. Due to their stronger credibility, only two of these legends have been selected as the possible ones. One states that before Tunga became a barrio, people from Ormoc, Carigara, Barugo, Jaro and Tacloban engaged in trade with each other and they had to stop by on this place. Some of them even made it their contact point for conducting their business. Through their exchange of ideas and conversations, they concluded that this place was halfway between Ormoc, Tacloban and Carigara and Jaro. Since it had no name at the time, people started calling it Tunga, Waray term for "half". When it became a barrio, the residents, due to their familiarity with the name christened the place Tunga. During World War II after the American landing in Leyte, Tunga was captured by the American forces coming from Jaro on 1 November 1944. On March 4, 1948, Pag Urosa Han Mga Tungan on, an association that led the campaign to make Tunga an independent municipality, was organized. Its elected officials included Domingo A. Ponferrada, president; Martino Ariza, Blas Uribe and Vicente Catenza, vice presidents; Primitivo Geraldo, secretary; Norberto Quintana, treasurer; Ramón Santillan Sr. and Juan Avila, auditors; and Paulo Cotoner, Magno Buñales and Arsenio Carit, sergeants at arms. The organization invited Leyte 5th District Representative Atilano R. Cinco, to join them on the move for an independent municipality of Tunga. Upon Cinco's urge, a consensus committee was created with Martino Ariza as chairperson, with its members being some of the students of Tunga Institute. Subsequently, President Elpidio Quirino issued Executive Order No. 266 on September 24, 1949, creating the independent municipality of Tunga. However the appointed local officials had to assume their posts a few days after the elections. On November 15, 1949, Provincial Board Secretary Ricardo Collantes, representing Leyte Governor Catalino Landia, proclaimed the foundation of the Municipality of Tunga before a huge crowd of joyous Tungan on and distinguished visitors. The patron saint of Tunga is Saint Anthony of Padua. The Tungan ons celebrate their town's fiesta annually on the 13th of August.
Демография
2020 жылғы санақта Лейте провинциясының Тунга қаласының халқы 7656 адамды құрады.
In the 2020 census, the population of Tunga, Leyte, was 7,656 people, with a density of .
Экономика
Тунгадағы әлеуметтік-экономикалық жағдай нашар, сырттан инвестициялар аз және муниципалитет азаматтарының көпшілігі үшін экономикалық жағдайын жақсарту мүмкіндіктері шектеулі. Адам басына шаққандағы табыс өте төмен, ал кедейлік деңгейі алаңдатарлық. Кедейлік шегінен төмен тұратын отбасылардың саны тым жоғары. Жұмыспен толық қамтылмағандардың үлесі жоғары, көптеген адамдар бейресми жұмыспен айналысады және отбасының күнкөрісін қамтамасыз ету үшін күнделікті түрлі жұмыстар істейді. Өз үйі жоқ шаруашылықтардың үлесі де жоғары. Бастауыш білімге қатысу деңгейі төмен, себебі отбасылар балаларын мектепке жіберуге шамасы келмейді және/немесе балалар отбасының табысын арттыру үшін оқудан алынады. Осының салдарынан, қарапайым сауаттылық деңгейі төмен. Егін шаруашылығында жердің өнімділігі өте төмен, көптеген фермерлер копра алу үшін кокос ағашын өсірумен айналысады. Күріш өсіру – екінші маңызды ауыл шаруашылығы саласы. Кейбір фермерлер жергілікті базардағы ет дүкендеріне сату үшін шошқа мен тауық шаруашылығымен де айналысады. Тунга өзеніндегі балық аулау (көбінесе тилапия) 2005 жылдан бері азайды.
The socio economic situation in Tunga can be described as poor with little outside investment and few opportunities for most of the municipality's citizens to improve their economic status. Income per capita is very low and the poverty incidence is alarming. The magnitude of families living below the poverty threshold is much too high. The under employment rate is high and most people hold informal jobs and carry out various activities daily to earn barely a subsistence income for their families. The percent of households without their own dwellings is high. Elementary education participation is low, reflecting low incomes because families cannot afford to put their children through school and/or children are taken out of school to assist families with income earning activities. As a result, the simple literacy rate is low. Crop production indicates very low land productivity with the majority of farmers involved in coconut tree cultivation for copra as their main economic mainstay. Rice cultivation is the second main agricultural activity. Some farmers also raise pigs and chickens to sell to the local meat shop in the local market. The fish catch, which is mainly Tilapia, in the Tunga River, which flows through the municipality, has decreased since 2005.
Білім
Тунга Лейтеде барлығы 4 бастауыш мектеп және 1 орта/жоғары сынып мектебі бар.
There are a total of 4 Elementary Schools and 1 Secondary/High School in Tunga Leyte.
Орта/орта мектеп
Грегорио К. Катенца атындағы ұлттық орта мектеп (Туңға ұлттық орта мектебі)
Gregorio C. Catenza National High School (Tunga National High School)