Кіріспе
Филиппиннің Нуэва-Эсиха провинциясындағы муниципалитет
Сарагоса, ресми түрде Сарагоса муниципалитеті (Илокано: Ili ti Zaragoza), Филиппиннің Нуэва-Эсиха провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 53 090 адамды құрайды.
Этимология
Муниципалитет өзінің атын Испанияның Арагон аймағындағы Сарагоса қаласынан, отарлық кезеңнің тарихынан алған.
Тарих
1878 жылы құрылған Сарагоса, Дон Францисконың губернатор Чиллосқа ұсынған кеңесі бойынша Сан-Висенте бариосынан пайда болды. Сарагоса – Алияганың бариосы еді, ал Алияга Пампанга провинциясының қаласы болған. Алғашқы қоныс аударушылар – илокано және игорот тайпаларының өкілдері. Кейіннен муниципалды президент Сирило Акоста әкімшілік ғимаратты қазіргі орнына көшірді, онда Пошта және Comelec кеңселерінің бөлімшелері орналасқан. Қала әкімі Паскуал Линсанган ғимаратты аяқтады. 1971 жылы қала әкімі Франсиско Рамирес Сангюньянг Баян отырыс залын, Плаза сахнасын, фонтанды және аумақты қоршаумен жабдықтады. 2010 жылы қала әкімі Лидия Пагадуан әкімшілік ғимаратты жаңартып, күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді.
Оқиғалар
2003 жылдың 17 ақпанында полиция Сарагоса қалалық сотына Жаңа Халық Армиясының (ЖХА) жергілікті жетекшісі Ка Адрианға, ЖХА-ның Сандатаханг Юнит үгіт-насихат тобының жетекшісіне және Тарлак провинциялық партия комитетінің тағы 5 мүшесіне қарсы өрт сөндіру және қауіп-қатер тудыру қылмыстары бойынша іс қозғады. Бұл іс 2003 жылғы қаңтардағы Globe Telecom ұялы байланыс станциясына жасалған шабуылға байланысты болды. 2012 жылдың 11 сәуірінде Нюэва Эсия облысы, Сарагоса қаласының Маямот ауылында пастор Фернандито де Гусман, оның әйелі Розалинда және 21 жасар ұлы Норидің денелері табылды. Де Гусманды Ұлттық Тергеу Бюросының (ҰТБ) агенттері деп күдіктенген үш қарулы адам ұрлап кеткен. 2012 жылдың 19 мамырында зейнеткер полиция қызметкері және бұрынғы қалалық кеңесші, 48 жастағы Наполеон Паратон Нюэва Эсия облысы, Сарагоса қаласының Санто Росарио Олд ауылында екі қарулы адамның қолынан қаза тапты. 2012 жылдың 30 шілдесінде 64 шақырымдық Орталық Лусон тас жолы (ОЛТЖ), Тарлак қаласындағы Субик-Кларк-Тарлак тас жолының (СКТЖ) Хасиенда Луисита қиылысынан Нюэва Эсия облысының Сан-Хосе қаласына дейін екі кезеңде салынады. Бұл жол Сарагоса қаласы үшін пайдалы болады, себебі ол Тарлак қаласының және Тарлак облысының Ла-Пас қаласының аумағынан Сарагосаға дейін өтеді. 2012 жылдың 23 желтоқсанында Сарагоса қалалық ұлттық орта мектебінің директоры, 62 жастағы Нила Мактал Алияга қаласындағы (Нюэва Эсия облысы) үйінде жалғыз қарулы адамнан атылып өлтірілді. 2018 жылдың 10 маусымында, 44 жасқа толуына бір ай қалғанда, 43 жастағы Ричмонд Нило есімді католик діни қызметкері, Сент-Винсент Феррер католик шіркеуінің пасторы Маямот ауылындағы Nuestra Senora de las Nieve шіркеуінде атылып өлтірілді.
География
Сарагоса Ньюэва Эсияның оңтүстік шетінде, Ла-Паз, Тарлак қаласымен шектеседі, олардың жақын орналасқандығы экономикалық жағынан оларды тығыз байланыстырады. Жаңа ашылған Субик-Кларк-Тарлак тас жолы (SCTEX) Ла-Пазда аяқталады, онда ол Санта-Роза Тарлак жолымен Сарагоса және Санта-Роза арқылы Кабанатуанға, содан кейін Пан-Филиппин тас жолымен Кагаянның Тугегарао қаласына дейін жалғасады. Сарагоса оңтүстікте Сан-Антонио және Жаен, шығыста Санта-Роза, солтүстікте Алиага және Ликаб муниципалитеттерімен шектеседі, ал батысында Ла-Паз, Тарлак орналасқан. Ол Кабанатуаннан, Палайаннан және Маниладан шақырымдай қашықтықта.
Экономика
Сарагоса – Нуэва-Эсия провинциясындағы ауыл шаруашылығына бағытталған муниципалитет. Ол Нуэва-Эсияның батыс бөлігінде, Тарлак провинциясындағы Ла-Пас муниципалитетімен шектесетін жерде орналасқан. Сарагоса тұрғындарының негізгі экономикалық қызметі – ауыл шаруашылығы, әсіресе күріш өндірісі. Сонымен қатар, үйрек шаруашылығы да маңызды сала болып табылады. Қаланың қоғамдық базары көршілес қалалардағы бірнеше бараңгайлар үшін маңызды сауда орталығы қызметін атқарады. Коммерцияландыру мен қызмет көрсету саласының дамуы экономикалық көрсеткіштердің өсуіне ықпал етеді. Инвесторлар мен кәсіпорындардың саны артып, жергілікті тұрғындарға жұмыс орындарын ұсынуда. Сарагоса – қаржы және банк қызметтері үшін де маңызды орталық; бұл қызметтер қанағаттандыру үшін қана емес, сонымен қатар Нуэва-Эсиядағы Ликаб, Алиага және Кесон қалалары мен Тарлак провинциясындағы Ла-Паз қалаларының да қажеттіліктерін қамтиды.
Жергілікті билік
Филиппиндегі жергілікті басқаруға сәйкес, муниципалдық үкіметтің саяси орталығы Муниципалдық қала әкімдігінде орналасқан. Филиппин тарихында (1521–1898) Gobernadorcillo – Пресиденцияда қызмет ететін Бас атқарушы. Америкалық үкім кезінде (1898–1946) (Филиппин тарихы (1898–1946)), сайланған мэр және жергілікті шенеуніктер, соның ішінде тағайындалғандар, Муниципалдық қала әкімдігінде қызмет етеді. Заң шығару және атқару билігі Санггуниянг Баян (Оттырыстар залы) мен Муниципалдық сотқа жүктелген, олар қала әкімдігінде орналасқан. Сарагосаның қазіргі мэрі – Ефрен О. Нивес, ал вице-мэрі – Эдвин А. Буендия.
Туризм
Сарагосаның басты тартымды орындары: Құт қосу аркасы, көркем күріш далалары, Әкімшілік ғимарат, Сарагоса қаһармандарының ескерткіші, Дон Сирило Б. Акоста бастауыш мектебі және 1849 жылы салынған Әулие Винсент Феррер шіркеуі.
Сент-Винсент Феррер шіркеуі
1849 жылғы Санкт-Винсент Феррер шіркеуі Рим-католик шіркеуінің Кабанатуан епархиясына жатады (Кабанатуаненси епархиясы, Лингяен Дагупанға бағынышты, Оңтүстік Нуэва-Эсияның 16 қаласын, Кабанатуан, Палаян қаласын және Гапанды қамтиды; Қамқоршысы: Толентиндік Сент-Николас, 10 қыркүйек; Өте Құрметті Софронио А. Банкуд, SSS, DD, Побласион, Сарагоса, 3110 Нуэва-Эсия; Қамқоршысы: Сент-Винсент Феррер, Торжествосы 5 сәуірде). Оның шіркеу пасторы – әке Незел О. Лирио. Тұрақты діни қызметкерлердің арасында – әке Жозеф Б. Азаркон (Мектеп директоры). Торжество күні – 5 сәуір. 2000 жылдың 30 желтоқсанында жаңартылып, қалпына келтірілген шіркеудің фасады, қоңырау мұнарасы, крещение тағы, киім-кешек сақтау бөлмесі, пасторлық үй, Киелілер бөлмесі Епископ Софио Гинто Балче † (11 қараша 1990 – 25 маусым 2004, қайтыс болды) арқылы баталандырылды. Сент-Винсент Феррер (23 қаңтар 1350 – 5 сәуір 1419) – Валенсиялық доминикан монахы, миссионерлік қызметімен және логикалық ойлау қабілетімен танымал болды. Ол католик шіркеуінің қасиеттісі ретінде құрметтеледі.