Кіріспе

Глюкоманнан – суда еритін полисахарид, ол диеталық талшық ретінде қарастырылады. Бұл кейбір өсімдік түрлерінің жасуша қабырғасындағы гемицеллюлоза компоненті. Глюкоманнан – эмульгатор және қоюлартқыш ретінде қолданылатын тағамдық қоспа. Ол табиғатта кездесетін маннан олигосахаридінің (МОС) негізгі көзі болып табылады, ал екіншісі – ерімейтін галактоманнан. Глюкоманнанды құрайтын өнімдер әртүрлі брендтермен диеталық қоспалар ретінде сатылады, олар іш қатуды жеңілдетеді және холестерин деңгейін төмендетуге көмектеседі деген талаптармен. 2010 жылдан бері Еуропада артық салмағы бар және калориясы шектеулі диетамен тамақтанатын адамдарға салмақ жоғалтуға көмектеседі деп заңды түрде сатылуда, сондай-ақ глюкоманнан ЛПНҚ (төмен тығыздықтағы липопротеин) холестеринін 10 пайызға төмендетуіне ықпал етеді. Глюкоманнанды қоспаларды жеткілікті мөлшерде сумен қабылдамаса, тұншығу және ішек бітелу қаупі бар. Басқа да жағымсыз әсерлерге диарея, ісіну және кеудеде ауырлық сезімі жатады; бір зерттеуде глюкоманнан қабылдаған адамдардың триглицерид деңгейі жоғары болған. Бұтақтану дәрежесі β (1→6) глюкозилдік байланыстар арқылы шамамен 8% құрайды. Глюкоманнанның α (1→6) байланысқан галактоза бірліктері бар бүйір бұтақтары галактоглюкоманнан деп аталады.

Биологиялық қызметі

Ашытқы жасуша қабырғасында маннан олигосахаридтері ақуыздық бөлікке байланысты күрделі молекулалар құрамында кездеседі. *Saccharomyces cerevisiae* жасуша қабырғасының бетінде маннан олигосахаридтерінің екі негізгі орны бар. Олар жасуша қабырғасының ақуыздарына –O және –N гликозил топтарының құрамына кірігіп, сондай-ақ α (1,2) және α (1,3) D маноза тармақтарынан (1-ден 5 сақинаға дейін) тұратын, ұзын α (1,6) D маноза тізбектеріне жалғанған ірі α D маноза полисахаридтерінің (α D манандарының) элементтерін құрайды. Әртүрлі функционалдық қасиеттердің осы ерекше үйлесімі маннан олигосахаридтерінің ақуыздық конъюгаттарын және жануарлардың ас қорыту жолдарындағы әртүрлі рецепторларға, бактериялық мембраналар бетіндегі рецепторларға сәйкес келетін, жоғары гидрофильді және құрылымдық тұрғыдан өзгермелі, "шоғыр тәрізді" маннан олигосахаридтерінің құрылымдарын қамтиды, бұл молекулалардың биоактивтілігіне әсер етеді. Маннан олигосахаридтерінің ақуыздық конъюгаттары жануардың иммундық жүйесімен өзара әрекеттесуге қатысып, осының нәтижесінде иммундық жүйе белсенділігін күшейтеді. Олар сонымен қатар жануарлардың антиоксиданттық және антимутагендік қорғанысына да қатысады.

Табиғи көздер

Глюкоманнан коняк өсімдігінің тамырларының немесе түйіршігінің құрғақ салмағының 40% құрайды. Тағы бір тағамдық көзі – салеп, ол белгілі бір орхидеялардың тамырларынан ұнтақталған және грек және түрік асқандарында қолданылады. Дегенмен, бұл орхидея түрлері ЕО-ның барлық аймақтарында қорғалады және салеп саудасы қатаң түрде тыйым салынған. Глюкоманнан – сонымен қатар гемицеллюлоза, ол қоныс жабайы ағаштарында көп мөлшерде, ал екі жапырақ ағаштарында аз мөлшерде кездеседі. Глюкоманнан бактериялық, өсімдік және ашытқы жасуша қабырғасының да құрамына кіреді, оның сызықтық құрылымындағы тармақтар немесе гликозидтік байланыстарда айырмашылықтар бар.

Адам тамағына арналған қоспа

Глюкоманнан – E нөмірі E425(ii) болатын, эмульгатор және қоюлартқыш ретінде қолданылатын тағамдық қоспа. Глюкоманнанға бай салеп ұны, түрік тіліндегі мастикалы дәмі бар, созылатын және шайналатын салеп дондурмасының ерекше текстуралық қасиеттерін қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, глюкоманнанға бай коньяк желе тәрізді құрылымы үшін кеңінен қолданылады. Ол ширатаки кеспесінде, жеміс желелерінде (жұтыну қаупі бар) және желатиннің орнына пайдаланылады.

Адамға арналған тамақ қоспасы

Глюкоманнан – салмақ жоғалтуға көмектеседі деген уәделермен сатылатын түрлі диеталық қосымшалардың құрамындағы ингредиент, бірақ медициналық зерттеулер оны осы мақсатта қолдануға сенімді дәлелдер таппады. Еуропа мен Канадада глюкоманнаннан жасалған диеталық қосымшалар холестерин деңгейін төмендетуге және іш қатуды басуға көмектеседі деп сатуға болады.

Денсаулыққа қауіп төндіреді

Канаданың Денсаулық сақтау министрлігі денсаулыққа қатысты ескерту жасады: "Қазіргі уақытта Канада нарығында сатылатын, таблетка, капсула немесе ұнтақ түріндегі глюкоманнан қосылған табиғи денсаулық өнімдерін кем дегенде 250 мл немесе 8 унция су немесе басқа сұйықтықсыз қабылдау денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Халықаралық жағымсыз әсерлер туралы хабарламаларға сәйкес, мұндай жағдайда жұтыну қиындықтары және/немесе жұтқыншақ, қыртқы немесе ішекте бітелу қаупі бар. Сондай-ақ, бұл өнімдерді ұйықтау алдында қабылдамау қажет." Компаниялардың арасында Vitacost, PediaLean, Herbal Worldwide Holdings, BioTrim және тағы да басқалары бар. FiberThin, Zylotrim, Propolene және Lipozene өнімдерін сатушы Obesity Research Institute компаниясы, FTC-нің салмақ жоғалту туралы бұрмаланған мәлімдемелері федералды заңдарды бұзғаны туралы айыптауларын, тұтынушыларға 1,5 миллион доллар көлемінде өтемақы төлеуге келісу арқылы реттеді. 2001 жылы коньяктан алынған глюкоманнан қосылған бірнеше желе тәрізді тәтті өнімдерді АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы жұтыну қаупіне байланысты импорттауға тыйым салды.

Жануарларға арналған тамақтану қоспалары

Ол сондай-ақ, шаруашылық жануарларының диетасына қосымша ретінде қолданылады, олардың тамақтан салмақ алуына көмектеседі, бұл азық алмасу коэффициенті деп аталады. Маннан олигосахаридтерінің жануарлардың өнімділігіне тигізетін әсері құс, шошқа және бұзауларға қатысты мета-талдауларда зерттелді.