Кіріспе

Лондон, Англияда өткен көп түрлі спорттық іс-шара

2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындары, ресми түрде XXX Олимпиада ойындары және Лондон 2012 деп те аталады, 2012 жылдың 27 шілдесінен 12 тамызына дейін Ұлыбританияның Лондон қаласында өткен халықаралық көп түрлі спорттық іс-шара. Бірінші жарыс, әйелдер футболының топтық кезеңі, 25 шілдеде Уэльстің Кардифф қаласындағы Миллениум стадионында басталды, содан кейін 27 шілдеде ашылу рәсімі өтті. 2012 жылғы Олимпиада ойындарына 206 Ұлттық Олимпиада комитеттерінің 10 518 спортшысы қатысты. Лондон қазіргі Олимпиада ойындарын үш рет қабылдаған алғашқы қала болды, бұған дейін 1908 және 1948 жылдары жазғы ойындар өткізілген еді. Ойындарға дайындық жұмыстары тұрақтылыққа баса назар аударған, кең ауқымды қайта жаңартуды қамтыды. Басты назар Стратфордта, Шығыс Лондондағы бұрынғы өнеркәсіптік аумақта салынған жаңа Олимпиада паркіне аударылды. Ойындарда бұрыннан бар ареналар да пайдаланылды. АҚШ медальдар тізімінде бірінші орынды иеленді, ең көп алтын (46) және жалпы медальдардың ең көп санын (104) жеңіп алды. Қытай 91 медальмен (38 алтын) екінші орынға, ал Ұлыбритания 65 медальмен (29 алтын) үшінші орынға таңғылды. Америка Құрама Штаттарының спортшысы Майкл Фелпс өзінің 22-ші медальын жеңіп алып, барлық уақыттағы ең көп медаль алған олимпиадалық спортшы атанды. Сауд Арабиясы, Катар және Бруней алғаш рет әйел спортшыларын қатыстырды, яғни қазіргі кезде барлық елдер кем дегенде бір Олимпиада ойындарына әйел спортшыны жіберді. Әйелдер боксы алғаш рет бағдарламаға енгізіліп, 2012 жылғы Ойындарда барлық спорт түрлерінде әйелдердің қатысуы қамтамасыз етілді. Ойындарды ұйымдастыру жоғары бағаланды, еріктілер, британдық әскери қызметкерлер және халықтың ынтасы ерекше аталып өтті. Ойындар "қуаныш пен даңққа толы" деп сипатталды. Бұл Бельгиялық Жак Рогге төрағалық еткен соңғы Олимпиада ойындары болды, ол келесі жылы неміс Томас Бахпен алмастырылды.

Даму және дайындау

Олимпиада ойындарын ұйымдастыру жөніндегі Лондон комитеті (LOCOG) Ойындарды өткізуді қадағалау үшін құрылды және оның алғашқы кеңес отырысы 2005 жылдың 3 қазанында өтті. Лорд Коу төрағалық еткен комитет Ойындарды іске асыруға және өткізуге жауапты болды, ал 2006 жылдың сәуірінде құрылған Олимпиадалық жеткізу органы (ODA) ареналар мен инфрақұрылымды салуға жауапты болды. Мәдениет, БАҚ және спорт министрлігі (DCMS) құрамындағы Үкіметтік Олимпиадалық басқармасы (GOE) 2012 жылғы Лондон Олимпиадасын үйлестіруге жауапты басқарушы мемлекеттік орган болды. Ол Ойындарды бақылау, бағдарламалық басқару және Лондон мен Ұлыбританияға пайда әкелерлік 2012 жылғы Лондон Олимпиадасының мұрасын қамтамасыз етуге бағытталды. Сондай-ақ, ұйым 9,3 миллиард фунт стерлингтік мемлекеттік қаржыландыруды қадағалауға жауапты болды. 2011 жылдың тамызында 2011 жылғы Англиядағы тәртіпсіздіктерден кейін Лондонда Олимпиада ойындарын өткізу қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылықтар туды. Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) тәртіпсіздіктер Ойындарға әсер етпейді деген сенімділігіне қарамастан, кейбір елдер қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтарын білдірді. 2012 жылғы Олимпиада ойындарын ұйымдастыру жөніндегі ХОК-тің үйлестіру комиссиясы 2012 жылдың наурыз айында Лондонға оныншы және соңғы сапарын аяқтады. Комиссия мүшелері «Лондон осы жазда әлемді қабылдауға дайын» деген қорытындыға келді.

Орындар

2012 жылғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарында жаңа ареналар, қолданыстағы және тарихи нысандар, сондай-ақ уақытша құрылыстар пайдаланылды, олардың кейбіреулері Хайд-парк және Ат-Гвардия Парады сияқты мәшһүр жерлерде орналасқан. Ойындардан кейін жаңа ареналардың бір бөлігі Олимпиадалық форматта қайта пайдаланылды, ал қалғандары қайта жабдықталды немесе басқа жерге көшірілді. Көбінесе ареналар Үлкен Лондон шегінде үш аймаққа бөлінді: Олимпиадалық аймақ, Өзен аймағы және Орталық аймақ. Сонымен қатар, қажеттілік туындаған жағдайда, бірнеше арена Ұлы Лондонның шекарасынан тыс жерде орналасқан, мысалы, Лондоннан оңтүстік-батысқа 201 км (125 миль) қашықтықтағы Веймаут және Портленд ұлттық желкеншілік академиясы, онда желкеншілік жарыстары өткізілді. Футбол турнирі Ұлыбританияның әртүрлі стадиондарында өтті. Парктегі жұмыстар 2006 жылдың желтоқсан айында Итон Манордағы спорт залының бұзылуымен басталды. Портлендтегі спортшылар ауылы 2011 жылдың қыркүйегінде аяқталды. 2004 жылдың қарашасында 200 гектар (500 акр) аумақты қамтитын Олимпиадалық парктің жоспарлары жарияланды. Жоспарлар 2004 жылдың қыркүйегінде Тауэр-Хамлетс, Ньюэм, Хакни және Уолтем-Форест муниципалитеттерімен бекітілді. Олимпиадалық паркті салу үшін аумақты қайта дамытуға байланысты мүлікті міндетті түрде сатып алу туралы бұйрықтар қабылданды. 2005 жылдың қарашасында Лондонның даму агенттігі Лондон және Континентальдық темір жолдарымен осы бұйрықтар бойынша дауласты. 2006 жылдың мамырына қарай жердің 86% сатып алынды, өйткені кәсіпкерлер көшірілуге қарсы күресті. Көшірілуге қарсы тұрған тұрғындар науқандар ұйымдастыру арқылы оны тоқтатуға тырысты, бірақ 94% жер сатып алынғаннан кейін және қалған 6% 9 миллиард фунт стерлингтік жаңарту жобасы басталғанда олар да көшуге мәжбүр болды. Бастапқы ареналардың жеткілікті қиындық тудырмауы немесе қаржылық тұрғыдан тиімсіз болуымен байланысты кейбір мәселелер туындады. Олимпиадалық жол және тау велосипеді жарыстары бастапқыда тым оңай деп есептелді, сондықтан олардың өтетін жері өзгертілді. Олимпиадалық марафон жарысының мәресі Олимпиадалық стадионда болуы тиіс болған, бірақ Тауэр көпірін жабу Лондонның орталық бөлігінде трафик проблемаларын тудырады деп есептелгендіктен, ол "Молл" алаңына көшірілді. Құн төмендету шарасы ретінде North Greenwich Arena 2 жойылды, оның орнына бадминтон және ырғақты гимнастика жарыстары үшін Уэмбли Аренасы пайдаланылды. 2011 және 2012 жылдары сынақ жарыстары өткізілді, олар 2012 жылғы Уимблдон чемпионаты сияқты қолданыстағы чемпионаттар немесе "Лондон дайындығы" атты арнайы іс-шаралар ретінде ұйымдастырылды. Team GB House 2012 жылғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарына дейін және олар барысында Британдық Олимпиадалық қауымдастығының операциялық штабы болды. Вестфилд Стратфорд қаласындағы кеңсе ғимаратының жоғарғы қабатында сәулетшілер Геблер Тоут жобалаған бұл ғимарат команда штаб-пәтерін, спортшылардың "Достар мен туыстар" демалыс бөлмесін, баспасөз орталығын және VIP лаунжын біріктірді.

Қоғамдық көлік

МОК-тің бастапқы бағалауы бойынша, егер көлік инфрақұрылымын уақытында жетілдірсе, Лондон бұл мәселені шеше алады. 2012 жылға дайындық барысында Transport for London (TfL) көптеген жақсартуларды жүзеге асырды, соның ішінде Лондон метрополитенінің Шығыс Лондон желісін кеңейту, Доклендс жеңіл темір жолы мен Солтүстік Лондон желісін жаңарту және жаңа "Javelin" жоғары жылдамдықты темір жол қызметін енгізу. Network Rail мәліметінше, Ойындар кезінде қосымша 4000 пойыз қызмет көрсетті, ал пойыз операторлары күндіз ұзағырақ пойыздарды жүргізді. Ойындар кезінде Стратфорд халықаралық станциясына ешқандай халықаралық қызмет көрсетілмеді (ойындарға дейін де солай болған), батысқа қарай жүретін пойыздар Хакни Уик темір жол станциясында тоқтамады, ал Пудинг Милл Лэйн DLR станциясы Ойындар кезінде толығымен жабылды. TfL сондай-ақ 2012 жылғы Олимпиада ойындарының алаңдарын байланыстыратын Эмираттар әуе желісі деп аталатын Темза өзені арқылы 25 миллион фунт стерлингтік канат жолын салды. Ол 2012 жылдың маусым айында ашылды және Гринвич түбегі мен Корольдік доктар арасындағы Темзадан өтеді, сағатына 2500 жолаушыны тасымалдайды, O2 аренасы мен ExCeL көрме орталығы арасындағы жол уақытын қысқартады және әр 30 секунд сайын өткелі бар. Жоспар бойынша, спортшылардың 80%-ы жарысқа 20 минуттан аз уақыт ішінде, ал 93%-ы жарыстан 30 минут ішінде жетеді. Олимпиадалық паркті сағатына 240 000 жолаушыны тасымалдайтын он темір жол желісі қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, LOCOG-тың жоспарлауынша, ойын орындарының 90%-ын үш немесе одан да көп қоғамдық көлік түрлерімен қамтамасыз ету керек. Бұл "Парк-н-Райд" қызметін First Games Transport компаниясы жүзеге асырды. TfL Олимпиадалық маршруттар желісі деп аталатын жолдар желісін анықтады; Лондонның ішінде орналасқан барлық Олимпиадалық орындарды байланыстыратын жолдар. Бұл жолдардың көпшілігі Олимпиада сақиналарымен белгіленген арнайы "Олимпиадалық жолақтарды" қамтиды, олар Олимпиада ойындары кезінде олимпиадалық спортшылар, шенеуніктер және басқа да VIP-тер үшін пайдаланылды. Олимпиадалық жолақта көлік жүргізетіндерге 130 фунт стерлинг айыппұл салынды. Сонымен қатар, Лондон автобустары Олимпиадалық жолақтармен бірге жолдарды қамтымайды. Лондоннан тыс жерлерде өтетін шараларға қатысатын көрермендердің логистикасына қатысты алаңдаушылық білдірілді. Атап айтқанда, Портлендтегі желкенді жарыстар тікелей автокөлік жолымен байланысты емес, ал жергілікті жолдар жазда туристік көлікпен қатты толығады. Алайда, Веймутты Дорчестермен байланыстыратын 77 миллион фунт стерлингтік жол 2011 жылы салынды және ашылды. Қалған жөндеу жұмыстарына 16 миллион фунт стерлинг бөлінді. TfL Олимпиада мен Паралимпиада ойындары кезінде көлікпен байланысты ақпаратты ұсынуға көмектесу үшін "Ойындарға дайындалыңыз" атты жарнамалық науқан мен веб-сайтты құрды. Науқан арқылы TfL велосипедті көлік құралы ретінде пайдалануға да шақырды. Олимпиададан кейін 10 100 спортшы қатынайтын Хитроу әуежайына уақытша терминал салынды. 13 тамызда әуежай тарихындағы ең көп жүк жүретін күн болады деп болжанып отырған, Хитроудағы Олимпиадалық және Паралимпиадалық жоспарлау бөлімінің басшысы Ник Коулдың айтуынша, әдеттегіден 35% -ға дейін артық сөмкелер күтілді.

Еріктілер

Ақы төленбейтін еріктілер, Ойын жасаушылар деп аталатын олар, Ойындарға дейін және Ойындар кезінде түрлі тапсырмаларды орындады. 2004 жылы 70 000 еріктіні тарту мақсаты қойылған болатын. 2010 жылы іріктеу кезінде 240 000-нан астам өтініш түсті. Себастьян Коу 2012 жылдың ақпан айында: «Біздің Ойын жасаушыларымыз Ойындар барысында шамамен сегіз миллион ерікті сағатқа үлес қосады, ал Ойындар оларсыз өткізілмейді» деді. Еріктілер күлгілт және қызыл түсті поло мен күрмелер, бежевый шалбар, сұр шұлықтар және сұр-ақ түсті кроссовка киді, оларды Біркелкі тарату және аккредиттеу орталығынан алды. Еріктілер фотосуреттері бар аккредиттеу төсбелгілерін де тақты, осындай төсбелгілер ресми тұлғалар, спортшылар, олардың туыстары және бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне де берілді, бұл оларға белгілі бір нысандар мен ғимараттарға кіруге мүмкіндік берді.

Билеттер шығару

Ұйымдастырушылар Олимпиада ойындарына 8 миллионға жуық, ал Паралимпиада ойындарына 1,5 миллион билет сатылатынын болжады. Олимпиада тарихында алғаш рет желкен спорты жарыстарына билеттер сатылды. Нәтижесінде, 7 миллионнан астам билет сатылды. Халықаралық Олимпиада комитетінің ережелеріне сәйкес, адамдар өздері тұратын елдің Ұлттық Олимпиада комитеті арқылы билет алуға өтініш берді. Еуропалық Одақ азаматтары кез келген ЕО елінде билет алуға өтініш бере алды. Ұлыбританияда билет бағасы көптеген іс-шаралар үшін 20 фунттан басталып, ашылу салтанатындағы ең қымбат орындар үшін 2012 фунтқа дейін жетті. Әскери қызметшілерге "Трооптарға билеттер" бағдарламасы аясында, сондай-ақ 2005 жылғы 7 шілдедегі Лондондағы терактта қаза тапқандардың туыстары мен аман қалғандарына бірқатар билеттер тегін берілді. Алғашқыда адамдар 2011 жылдың 15 наурызынан 26 сәуіріне дейін веб-сайт арқылы билетке өтініш бере алды. Билеттерге деген сұраныс өте жоғары болды, қолжетімді билеттер санынан үш есе артық өтініш түсті. 2012 жылдың 11 мамырында 2011 жылдың 23 маусымы мен 3 шілдесі аралығында 10 күн бойына шамамен 1 миллион "екінші мүмкіндік" билеті сатылымға шығарылды. Футболдан 1,7 миллионға жуық билет, ал садақ ату, хоккей, футбол, дзюдо, бокс және волейбол сияқты басқа спорт түрлерінен 600 мың билет сатылды. Бірінші күні сағат 8-ге дейін 10 спорт түрі сатылып бітті.

Қайта санау

2008 жылғы Олимпиаданың жабылу салтанатында Олимпиада туы Бейжің қаласының әкімінен Лондон қаласының әкіміне ресми түрде табыс етілді. Одан кейін Лондон қаласын көрсеткен бөлім болды. Бір ай өткен соң Лондон қалалық әкімдігі алдында Олимпиада және Паралимпиада тулары көтерілді. Ойындарға дейін 500 күн қалғанда Трафальгар алаңында кері санау сағаты ашылды. Бұл екі жақты сағат болды, екінші жағында Паралимпиадаға кері санау көрсетілді. Олимпиаданың басталуына кері санау Грекияның Олимпия қаласында Олимпиадалық отты жағу рәсімімен басталды.

Қауіпсіздік

Қауіпсіздік операциясын полиция басқарды (Қорғаныс министрлігі бұл операцияны «Олимпиада» деп атады), онда 10 000 офицер, сондай-ақ 13 500 британдық қарулы күштердің әскери қызметкерлері жұмылдырылды. Теміз өзенінде орналасқан кемелер, «Тайфун» истребительдері және жер-әуе зымырандары сияқты теңіз және әуе күштері қауіпсіздік операциясының аясында қолданылды; бұл Ұлыбританияның соңғы ондаған жылдардағы ең ірі қауіпсіздік шарасы болды. Қауіпсіздікке жұмсалған қаржы 282 миллион фунт стерлингтен 553 миллион фунтқа дейін өсті, ал қарулы күштердің 13 500 әскери қызметкерінің саны Ауғанстанда сол кезде орналасқан күштерден асып түсті. 2012 жылдың 19 қаңтарында Метрополитен полициясы мен Корольдік теңіз жаяу әскерлері Олимпиадаға дайындық мақсатында қауіпсіздік оқуларын өткізді. Оқуға 50 теңіз полициясы қатаң қабықтары бар және жылдам жауап беретін қайықтарымен, сондай-ақ 100-ге дейін әскери қызметкер және Корольдік теңіз күштерінің «Линкс» тікұшағы қатысты. Қорғаныс министрлігі Боу ауданындағы Лексингтон үйінің тұрғындарына су мұнарасының үстіне зымыран жүйесі орналастырылатыны туралы хабарлама жазылған жарнамалық парақшаларды таратты. Бұл жайт кейбір тұрғындардың алаңдауына себеп болды. Олимпиада және Паралимпиада медальдарын Уэльстегі Ллантрисанттағы Корольдік монета соғу зауыты шығарды. Медальдардың дизайнын Дэвид Уоткинс (Олимпиада) және Лин Чен (Паралимпиада) жасады. Алтын, күміс және мыстың 99 пайызы АҚШ-тың Юта штатындағы Солт-Лейк округіндегі Рио Тинто кенінен сыйлық ретінде берілді. Қалған 1 пайызы Моңғолиядағы кен орнынан алынды. Әрбір медальдің салмағы, диаметрі және қалыңдығы белгілі, ал медальдің жиегіне спорт түрі мен дисциплинасы жазылған. Медальдің бет жағында дәстүрлі түрде жеңіс құдайы Нике, 1896 жылы өткен алғашқы заманауи Олимпиада ойындарының өтетін орны болған Панатинаико стадионынан шығып тұрады, ал фонда Парфенон бейнеленген; медальдің арт жағында Ойындардың логотипі, Теміз өзені және «спортшылардың күші мен бірлік сезімін» көрсететін бірнеше сызықтар бейнеленген. Медальдар 2012 жылдың 2 шілдесінде сақтау үшін Лондон мұнарасының сақтау бөлмесіне жеткізілді. 2012 жылдың 30 шілдесінде алтын медальдың құны шамамен 410 фунт стерлинг (644 АҚШ доллары), күміс медальдың құны шамамен 210 фунт стерлинг (330 АҚШ доллары), ал қола медальдың құны шамамен 3 фунт стерлинг (4.71 АҚШ доллары) болды.

Шам релесі

Олимпиада алауының эстафетасы 2012 жылдың 19 мамырынан 27 шілдесіне дейін, ойындар басталар алдында өтті. Эстафета жоспары 2010–11 жылдары жасалды, ал факелді тасушыларды іріктеу процесі 2011 жылдың 18 мамырында жарияланды. Факел дизайнын Эдвард Барбер мен Джей Осгерби жасады. 2012 жылдың 18 мамырында Олимпиада алауы Грекиядан "Firefly" деп аталған British Airways Airbus A319 ұшағының BA2012 рейсімен Корнуоллдағы RNAS Culdrose әуежайына жеткізілді. Эстафета 70 күнге созылды, оның ішінде 66 кешкі той және алты аралға сапарлар ұйымдастырылды. Корнуоллдағы Лэндс-Эндтен басталып, шамамен 8000 миль (12875 км) жол жүріп, алауды 8000-ге жуық адам жеткізді. Факел Ұлыбританиядан тыс жерлерде үш күн болды: 2 маусымда Ман аралында, 6 маусымда Ирландияның Дублин қаласында, ал 15 шілдеде Гернси және Джерси аралдарында. Эстафета барысында ұлттық мұра орындары, спорттық маңызы бар мекенжайлар, маңызды спорттық іс-шаралар, Get Set School Network желісіне тіркелген мектептер, жасыл аймақтар мен биоәртүрлілік, Live Sites (үлкен экрандар орналасқан қалалық алаңдар), фестивальдер және басқа да шаралар қамтылды. Дамфрис және Галлоуэй – Ұлыбританияның барлық аймақтарында Олимпиада алауы екі рет өткен жалғыз аймақ болды. Зейнеткер олимпиадашылар ұсынған жас спортшылар тобы стадион төңірегінде алауды ұстап жүгірді. Олар – Каллум Эйрли, Джордан Дакитт, Дезири Генри, Кэти Кирк, Камерон МакРичи, Эйдан Рейнольдс және Адель Трейси. Олардың әрқайсысы қазанның 204 жапырағына от жақты, бұл жапырақтар ойындарға қатысқан елдерді бейнелейді. Қазанды Томас Хизервик жасаған.

Қоршаған орта саясаты

Олимпиадалық паркте 45 гектар жерді жануарлар мекендейтін аймақ ретінде дамыту жоспарланған. Осы жоба аясында жергілікті су арналары мен өзен жағалаулары жақсартылды. Олимпиадада жаңаруға қабілетті энергия да пайдаланылды. Олимпиадалық парк пен ауылды жаңаруға қабілетті технологиялар арқылы энергиямен 20%-ға қамтамасыз ету жоспарланған, бірақ шындығында тек 9%-ы ғана орындалды. Бастапқы мақсатқа жету үшін ұсынылғандардың ішінде Темза өзеніндегі жел турбиналары мен гидроэлектр станциялары болды, алайда қауіпсіздік себептерімен бұл жоспарлар күшін жойды. Кейіннен назар кейбір ғимараттарға күн панельдерін орнатуға және қалдықтардан энергияны қайта алу мүмкіндігіне ауыстырылды. Олимпиадада қолданылған тағамдық қаптамалар, оның ішінде фастфуд орамалары, сэндвич қораптары және сусын картондық қораптары, қайта пайдалануға немесе қайта өңдеуге келмейтін жағдайда, крахмал және целлюлоза негізіндегі биопластиктер сияқты компостталатын материалдардан жасалды. Қолданыстан кейін, осы материалдардың көпшілігі анаэробтық ыдыратуға (AD) жарамды болды, бұл оларды жаңаруға қабілетті энергияға айналдыруға мүмкіндік берді. Ойындардан кейін, су полосы аренасы сияқты ғимараттар басқа жерге көшірілді. Әртүрлі уақытша нысандардың шатырлары мен мембраналары VinyLoop арқылы қайта өңделді. Бұл ұйымдастырушыларға Олимпиадалық жеткізу органының қоршаған ортаны қорғау стандарттарын сақтауға мүмкіндік берді. Лондон-2012 Олимпиада ойындарының ережелері баскетбол аренасы сияқты уақытша ғимараттар мен Олимпиада стадионы сияқты тұрақты нысандардың уақытша бөліктері үшін қолданылған ПВХ-ты қайта өңдеуді қамтыды. Су полосы аренасында ПВХ шатырлары оқшаулау үшін қайта өңделген төсеніштерден жасалды. Осы қайта өңдеу процесі арқылы Олимпиада ойындарының ПВХ саясаты орындалды; саясатта мынадай талап қойылған: "Лондон-2012" ПВХ-ты уақытша пайдалану үшін сатып алғанда немесе тұрақты пайдалану қамтамасыз етілмеген жағдайда, Лондон-2012 тұтынудан кейінгі қалдықтарды қайта пайдаланудың жабық циклдік жүйесін немесе механикалық қайта өңдеу жүйесін ұсынатын қайта қабылдау схемасын қамтамасыз етуі тиіс. Лондон-2012 Олимпиадалық паркі үшін материалдар менеджері Кирстен Хенсонның айтуынша: "Олимпиадалық ойындарға арналған уақытша нысандардың көпшілігі, соның ішінде су орталығының уақытша трибуналары, баскетбол аренасы, су полосы аренасы және Корольдік артиллерия казармасындағы ату нысандары, негізінен үлкен шатырлар. Олар жеңіл болаттан жасалған ПВХ-тан тұрады. Бұл жобалау шешімі оларды орнатуды тиімді етеді, маңызды іргетастың қажеттілігін азайтады және, әрине, қайта пайдалануға болады. Бізге ПВХ-ты қолдану туралы көп сұрақтар қойылды, бірақ біз оны белгілі бір функциялар үшін дұрыс материал деп есептедік. Сондықтан біз ПВХ жеткізу тізбегінен қоршаған ортаға қатысты белгілі бір критерийлерді, соның ішінде қайта қабылдау және қайта өңдеу схемасын енгізуді талап еттік."

Ашылу рәсімі

"Күделік аралдары" деп аталатын ашылу рәсімі 27 шілдеде Олимпиада стадионында 21:00 британдық жазғы уақыт бойынша (UTC+1) басталды. Оскар иегері Дэнни Бойл көркемдік жетекші, ал "Underworld" тобының Рик Смит музыкалық жетекші болды. Ашылу рәсімі бірден үлкен жетістік деп танылды, оны "шедевр" және "Британияға деген махаббат хаты" деп кеңінен мақтады. Көрнекі бөлімдер Ұлыбританияның өнеркәсіптік революциясын, Ұлттық денсаулық сақтау жүйесін, әдеби мұрасын, танымал музыка мен мәдениетін бейнеледі және көркем әңгімелеуімен және музыканы пайдалануымен ерекшеленді. Ойындарды ресми түрде Елизавета II патшайым және Эдинбург герцогы Филипп ашты. Бұл патшайымның жеке өзі ашқан екінші Олимпиада ойындары болды, алғашқысы 1976 жылы Канаданың Монреаль қаласында өткен. Салтанатты шараға Дэниел Крейгтің құпия агент Джеймс Бонд рөлінде және патшайымның өзінің рөлінде ойнаған қысқа комедиялық фильм кірді. Сондай-ақ, Роуэн Аткинсонның Мистер Бин рөлінде Лондон симфониялық оркестрімен бірге ойнаған музыкалық комедиялық қойылым болды. Бұл Ұлыбританияның юмор сезімімен байланыстырылды. Тікелей эфирде өнер көрсеткен музыканттар қатарында Франк Тернер, Эвелин Гленни, Майк Олдфилд, Дизи Раскал, Arctic Monkeys және Сэр Пол Маккартни болды, ол жабылу актісі ретінде "Hey Jude" әнін орындады. BBC One арнасында тікелей көрсетілген шараны Ұлыбританияда 27 миллионнан астам көрермен тамашалады.

Жабылу рәсімі

Жабылу рәсімі 12 тамызда өтті. Онда британдық музыкаға арналған естелік кеш өткізілді, ал The Who тобы қойылымды тәмамдады. Рәсімде Лондон қаласының әкімі Борис Джонсон Олимпиада туын 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдайтын Рио-де-Жанейро қаласының әкімі Эдуардо Пейске тапсырды. Жак Рогге қорытынды сөзінде бұл Олимпиаданы "қуанышты және жарқын" деп атады.

Қатысушы ұлттық олимпиадалық комитеттер

206 Ұлттық Олимпиада комитеттерінен (ҰОК) 10 500-ге жуық спортшы қатысты, (85 ел кем дегенде бір медаль – алтын, күміс немесе қола – жеңіп алды), бұл 1948 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындары мен 2002 жылы Манчестерде өткен Достастық ойындарынан асып, Ұлыбритания тарихындағы ең ірі көп түрлі спорттық жарысқа айналды. 2010 жылы таратылған және 2011 жылғы шілдеде өткен 123-ші ХОК сессиясында мойындамасын жоғалтқан Нидерланд Антиль аралдарынан үш спортшы, ал 2015 жылы ҰОК-сы мойындалған Оңтүстік Суданнан бір спортшы Олимпиада туы астында екі тәуелсіз команда ретінде қатысты.

Күнтізбе

2011 жылдың 15 ақпанында соңғы ресми кесте жарияланды.

Жазбалар

Осы Олимпиада ойындарында сегіз спорт түрінен 32 әлемдік рекорд жасалды. Жүзу спортында ең көп, сегіз рекорд жаңаланды. Қытай, Ұлыбритания және АҚШ ең көп рекорд жасады, әрқайсысы бесеуден.

Хабар тарату

Ойынды өткізуші телеарна – Олимпиадалық телеарна қызметі (OBS), Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) агенттігі. OBS өз камераларын және басқа олимпиадалық хабар таратушылардан тартылған операторлар тобын жарыстарды түсіру үшін пайдаланды. Негізгі бейне және аудио материалдары басқа хабар таратушыларға сатылды, олар өз түсіндірмелерін және арнайы студиялық бағдарламаларын қосты. 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының ресми жазба форматы ретінде Panasonic компаниясының цифрлық технологиялары қолданылды. Ресми видео Халықаралық хабар тарату орталығында 1080/50i жоғары ажыратымдылықтағы (HD) форматта өндіріліп, таратылды. Panasonic DVCPRO HD форматы ресми жазба форматы болады деп хабарлады. OBS Лондон P2 HD иыққа арналған бейнекамераларды пайдаланды. ХОК телеарналардың көрсетілуін мүмкіндігінше көп көрерменге жеткізуді қалады, сондықтан бірнеше ұлттық және аймақтық телеарналар Лондон-2012 жарысын көрсетті. Ұлыбританияда BBC Олимпиада ойындарын, ал Channel 4 – Паралимпиада ойындарын көрсетті. BBC Олимпиаданың барлық 5000 сағатын көрсетуді жоспарлады. BBC Parliament арнасының Freeview желісіндегі трансляциясы тоқтатылды, BBC Three арнасының эфир уақыты күндіз Олимпиада ойындарын көрсету үшін ұзартылды, сондай-ақ Ұлыбританияда кабельдік, спутниктік және интернет арқылы 24 қосымша BBC Олимпиада арналары қолжетімді болды. NBC иелігіндегі АҚШ теледидар құқықтары ХОК-тың құқықтан түскен кірісінің жартысынан астамын құрады. Көптеген көрермендер NBC арнасының көрсетіліміне наразылық білдірді. Ойындарға құқық алған телерадиокомпаниялардың жұмысы Олимпиада паркінің қауіпсіздік аймағындағы арнайы Халықаралық хабар тарату орталығында ұйымдастырылды. YouTube Азия мен Сахара астындағы Африканың 64 аймағында, ресми телеарналар жоқ жерлерде Ойындарды тікелей эфирде көрсетуді жоспарлады. Шри-Ланкада Шри-Ланка Рупавахини корпорациясы (SLRC) мен MBC Networks (MTV/MBC) арасында Ойындардың ресми теледидар трансляциясын кім жүргізуі керек деген дау туды. Бұл мәселе Азия-Тынық мұхиты радио хабар тарату одағының (ABU) екі желіге де ресми трансляция құқығын ұсынғандықтан туындады, себебі екеуі де ABU мүшелері болды. Сондықтан SLRC MBC Networks компаниясына қарсы Коломбо сотында трансляция құқығына қатысты сотқа шағым түсірді. Сот істі қарастырып, MBC Networks компаниясына Олимпиада ойындарын трансляциялауға тыйым салатын арнайы бұйрық шығарды және SLRC жалғыз трансляциялаушы болуы керек деп шешті. Алайда, Ойындар басталғанда, екі желі де көптеген жарыстарды бір уақытта көрсетті. Бұрын Carlton Sports Network (CSN) мен SLRC арасында да дау болған, бірақ спорт министрі Махинаннанда Алутгамаге SLRC-нің эксклюзивті құқықтары бар екенін мәлімдеген.

Олимпиадалық алтын сақиналар

2012 жылдың қараша айында ХОК Олимпиада ойындарын ең жақсы көрсеткен телехабарлар үшін "Алтын сақина" сыйлығының лауреаттарын жариялады. "Ең үздік Олимпиадалық спорттық өндіріс" жүлдесі Кристофер Линкольн, Гэри Милкис және Урсула Ромеро жасаған желкенді ескек спорты бойынша берілді. Каноэ/каяк слаломы және ескек/каноэ спринті бойынша өндірістер тиісінше екінші және үшінші орындарды иеленді. "Ең үздік эфирдегі жарнама" сыйлығы NBC телеарнасына берілді, ал Foxtel және ZDF екінші және үшінші орындарда қалды. NBC Олимпиадасы "Ең үздік Олимпиадалық материал" санатында да жеңіске жетті, Sky Italia екінші, ZDF үшінші орынды алды. "Ең үздік спортшы туралы бейнеролик" сыйлығы TV Record телеарнасының Сара Менез туралы бейнеролигіне берілді, NBC телеарнасы Дэвид Рудиша туралы бейнеролигімен екінші орынды, ал ESPN Latin America Мигель Корреа мен Рубен Резола туралы бейнеролигімен үшінші орынды иеленді. "Ең үздік Олимпиада бағдарламасы" жүлдесі NBC телеарнасына берілді, BBC телеарнасы "Супер сенбі" бағдарламасымен екінші орынды алды, ал Nine Network телеарнасы Олимпиада ойындарының 16-шы күнін тікелей эфирде көрсеткені үшін үшінші орынды иеленді.

Маркетинг

"Survival" әні Muse тобының әні ресми түрде Олимпиаданың әні деп жарияланды, оны Олимпиада жарысын баяндайтын халықаралық телеарналар эфирге шығарады. Бұл әннің жеңіске деген нық сенім мен қажырлылықты көрсететіні атап өтілді. 2009 жылдың тамызында Royal Mail суретшілер мен иллюстраторлардан 30 марканың дизайнын жасауды тапсырды, олар 2009 мен 2011 жылдар аралығында 10-нан маркадан тұратын топтамалармен шығарылды. Соңғы топтама 2011 жылдың 22 шілдесінде жарық көрді. Олимпиаданың құрметіне Сайман Миа салған екі 5 фунттық монета соғылды. 1952 жылдан бергі Олимпиадалармен салыстырғанда, Корольдік монета соғу зауыты бір килограмдық алтын және күміс монеталардан тұратын естелік жиынтық шығарады.

Девизі

2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының ресми ұраны – "Бір буынды шабыттандыру". Ол ұйымдастырушылардың Ойындардың нәтижесі арқылы әлемді, әсіресе жас буынды спорттық іс-шараларға қатысуға ынталандыруға берілгендігін көрсету үшін таңдалды. Маркетингтік науқандарда "Оның бір бөлігі бол" деген қосымша ұран да пайдаланылды.

Логотип және графика

2012 жылғы Лондонның екі логотипі болды: біреуі үсыныс беру процесінде, екіншісі Ойындардың таңбалануында қолданылды. Kino Design компаниясы жасаған логотип көк, сары, қара, жасыл және қызыл түсті жолақтардан тұратын лента болып, "ЛОНДОН 2012" деген мәтінді айналып өтіп, Шығыс Лондондағы Темза өзенінің пішінін жасады. Wolff Olins компаниясы жасаған және 2007 жылдың 4 маусымында жарияланған негізгі логотип 2012 санын көрсетеді, Олимпиада сақиналары нөлге кіріктірілген. 2007 жылдың маусымында BBC жүргізген сауалнамада негізгі логотипке қоғамдық реакция көбінесе аралас болды; дауыс бергендердің 80% астамы оған ең төмен баға берді. Бірнеше газет өздерінің логотиптер сайысын өткізді, оқырмандарынан басқа ұсыныстарды көрсетті, ал бірнеше жаңалықтар агенттіктерінің авторлары логотипті сынады. Логотип американдық мультфильм кейіпкерлері Лиза Симпсон мен Барт Симпсонның белгілі бір әрекетін еске салады деген пікірлер болды. 2011 жылдың ақпанында Иран логотипте "Сион" деген сөз жазылғандай көрінеді деп шағымданып, Олимпиадаға бойкот жасайтынын мәлімдеді. Бірақ бұл бойкот орын алмады.

Түстер

Ойындардың корпоративтік стилінде қолданылған төрт негізгі түс – қызғылт, көк, жасыл және қызғылт сары болды. Бұл түстер Ойындардың рухын көрсету үшін таңдалды: сергекті, көтеріңкі, жастарлық және жарқын. Брендтегі қосымша түстер – қою қызғылт, сұр және алтын түстері. Олар негізгі түстердің жарықтығын теңгеру үшін символдар мен графикалық элементтерде көбінесе қолданылды.

Маскоттар

2012 жылғы жазғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарының ресми талисмандылары 2010 жылдың 19 мамырында таныстырылды. Венлок пен Мандевилл – Болтон қаласындағы болат зауытынан шыққан екі тамшы болатты бейнелейтін анимациялық кейіптер. Талисмандылар туралы төрт оқиға жазылды: «Радугадан туған», «Радугадағы оқиғалар», «Радуганы құтқару» және «Радуга ойындарға». Creative Review журналы талисмандылардың дизайнына ризашылық білдірді, бірақ басқа жақтарда олардың дизайны кейбір наразылық тудырды. Дегенмен, талисмандылардың авторлары жастардың бұл екеулікті тартымды деп есептейтінін мәлімдейді.

От күймелері

1981 жылы «Оскар» сыйлығын алған «От күймелері» фильмі 1924 жылғы Олимпиада ойындарында екі британдық спортшының тарихын айтады. 2012 жылғы Олимпиаданы насихаттау барысында бұл фильм жиі пайдаланылды. «От күймелері» фильмінің цифрлық түрде жаңартылған нұсқасы 2012 жылдың 13 шілдесінде шықты және мерекелік шаралар аясында Ұлыбританияның 100-ден астам кинотеатрында көрсетілді. 2012 жылдың 9 мамырынан 2013 жылдың 5 қаңтарына дейін Лондон театрларында фильмнің сахналық қойылымы өтті. Фильмнің тақырыптық әні ашылу салтанатында Симон Ратлдың дирижерлігімен Лондон симфониялық оркестрі орындады. Осы орындауға Роуэн Аткинсонның фильмнен алынған жағажайдағы жүгіріс фрагментін қамтыған комедиялық қойылымы қосылды. Ойындар барысындағы барлық медаль табыстау рәсімінде фильмнің тақырыптық әнінің жаңа оркестрлік нұсқасы ойналды.

Даулар

Ойындарға дайындық кезеңінде демеушілік, спортшылардың әлеуметтік желілерді қолдануы және бірнеше саяси мәселелерге байланысты дау-дамайлар болды. Құрделі лотерея процесінен кейін мыңдаған адам қалаған іс-шараларға билет ала алмады, бірақ ойындар басталғанда, тіпті ең танымал жарыстарда да көптеген бос орындар байқалды. Бұл корпоративтік демеушілер алған билеттерін пайдаланбауынан туындады деген пікірлер айтылды. Бокс, гимнастика және дзюдодан көрсетілген бірқатар нәтижелер алғашқы шешімдерге шағым түскеннен кейін ресми тұлғалар тарапынан өзгертілді. Е Шивен әйелдер арасындағы 400 метрлік комплекс жүзуден алтын медаль алғаннан кейін допинг қолданды деген айыптауларға ұшырады, себебі ол соңғы 50 метрде әлемдік рекордтан 1,02 секундқа қалып, одан асып түсті. Сонымен қатар, ол соңғы 50 метрді ерлер арасындағы жарыстың жеңімпазынан 0,17 секундқа жылдам жүзіп өтті. Бірақ кейін барлық айыптаулар алынып тасталды. Ерлер арасындағы 100 метрлік финалдың басталуына аз уақыт қалғанда, бір көрермен Тайсон Гейдің жолына пластикалық бөтелке лақтырып, үш жолақтан тыс тұрған Усайн Болтты соғуға тырысты. Бірақ жарысқа ешқандай әсер етпеді, және Болт тарихта 100 метрлік Олимпиада титулын қорғаған екінші спортшы болды. Кейін Эшли Гилл Уэбб есімді көрермен анықталды, оны голландиялық дзюдошы және қола медаль иегері Эдит Бош, жанында отырғандықтан басына соққы беріп ұстады. Гилл Уэбб Стратфорд магистраттық сотында қорқыту мақсатымен қаулыға келмейтін сөздер айтқандығы немесе мінез-құлқымен қорқыныш, алаңдау тудырғандығы айыптамасы бойынша өзін кінәлі емес деп таныды. Бірақ кейін ол кінәлі деп танылды. Иран Халықаралық Олимпиада комитетіне логотипте "Сион" деген сөз жазылған деген шағыммен жүгінді. Бірақ Халықаралық Олимпиада комитетінің президенті Жак Рогге бұл шағымды қабылдамады, ол "мұндай шағым жұдырықтай бос сөз" деді.

Есірткіге қарсы тест

Жазғы ойындардың алдында барлық қатысушылардың жартысы допингке тексерілетіні жарияланды, ал 150 ғалым Ойындар басталғаннан Паралимпиада аяқталғанға дейін 6000 үлгі алуға кірісті. Медаль жеңіп алған әрбір қатысушы да тексерілді. Олимпиадалық зертхана күніне 400-ге дейін үлгіні 240-тан астам тыйым салынған затқа тексерді.