Кіріспе
1889 жылы Лондонда еркектерге арналған жезөкше үйінің табылуы
Кливленд көшесі жанжалы 1889 жылы болды, сол кезде полиция Лондондағы Кливленд көшесіндегі гомосексуалды еркектерге арналған жезөкше үйін және кездесу орнын тапты. Үкімет аристократтар мен басқа да белгілі клиенттердің есімдерін қорғау үшін оқиғаны жасыруға тырысқаны айтылды. Сол кезде еркектер арасындағы жыныстық қатынас Ұлыбританияда заңсыз болды, сондықтан жезөкше үйінің клиенттері ұсталса, қудалануға және толыққанды әлеуметтік жек көруге ұшырауы мүмкін еді. Уэльс ханзадасының үлкен ұлы және британ тағына екінші кезектегі мұрагер Альберт Виктордың бұл жезөкше үйіне келгені туралы әңгіме тарады, бірақ бұл ешқашан расталмады. Шетелдік газеттерден өзгеше, британ баспасөз Альберт Виктордың есімін атаған жоқ, бірақ бұл айыптау биліктің іске қатысуына әсер етті және содан бері биографтардың оның бейнесіне әсер етті. Полиция лорд Артур Сомерсеттің, Уэльс ханзадасының атбасына қызмет ететін адамның, клиент екенін куәландырды. Ол да, жезөкше үйінің иесі Чарльз Хаммонд та қудалау басталмас бұрын шетелге қашып кетті. Бас пошта бөлімінде телеграфшы болып жұмыс істеген еркек жезөкшелерге жеңіл жазалар берілді, ал клиенттерге қарсы қылмыстық іс қозғалмады. Генри Джеймс Фицрой, Эустон графы, баспасөзде клиент ретінде аталғаннан кейін, оны жамандады деп сотқа жүгінді. Оқиға еркектердің гомосексуализмін – төменгі топтағы жастарды бұзатын аристократиялық әдепсіздік деп қарауға себеп болды. Мұндай көзқарастар 1895 жылы Куинсберри маркизі Оскар Уайльдты содомит деп айыптаған кезде де кең таралған еді.
Ерлер үйі
1889 жылдың шілдесінде полиция констеблі Люк Хэнкс Лондонның Орталық телеграф кеңсесінен ұрлық жасау фактісі бойынша тергеу жүргізді. Тергеу барысында 15 жасар Чарльз Томас Суинскоу есімді телеграфшының бойында он төрт шиллинг болғаны анықталды, бұл оның бірнеше апталық жалақысына тең болатын. Сол кезде хабаршы жігіттерге қызмет барысында жеке ақшаларын алып жүруге рұқсат етілмейтін, осылайша олардың ақшасы клиенттердің ақшасымен араласпауы тиіс еді. Ұрлыққа қатысы болуы мүмкін деп күдіктенген Ханкс оны сұраққа алу үшін полиция бөліміне жеткізді. Біраз ойланғаннан кейін, Суинскоу ақшаны 19 Кливленд көшесінде ерлерге арналған бордель ұстаған Чарльз Хаммонд есімді адамға проституция жасау арқылы тапқанын мойындады. Суинскоудың сөзіне сүйенсек, оны Хаммондқа Бас пошта кеңсесінің клеркі, 18 жасар Генри Ньюлав таныстырған. Одан бөлек, ол Хаммонд үшін жұмыс істеген тағы екі 17 жасар телеграфшының есімдерін атады: Джордж Алма Райт және Чарльз Эрнест Тикбрум. Констебль Хэнкс Райт пен Тикбрумнан растау мәлімдемелер алды, сондай-ақ Ньюлавтан да мойындау алды. Констебль Хэнкс бұл жағдайды жоғары лауазымды офицерлеріне хабарлап, істі детектив Фредерик Абберлайнға тапсырды. Инспектор Абберлайн 6 шілдеде Хэммонд пен Ньюлавты 1885 жылғы Қылмыстық заңға түзетулер енгізудің 11-бабын бұзғаны үшін тұтқындауға ордермен бордельге барды. Аталған заң бойынша ерлер арасындағы барлық гомосексуалды әрекеттер, сондай-ақ мұндай әрекеттерді ұйымдастыру немесе ұйымдастыруға талпыну екі жылға дейін бас бостандығынан айырумен, қатаң еңбекпен немесе онсыз жазаланады. Ол үйдің құлыпталғанын және Хаммондтың қашқанын анықтады, бірақ Абберлайн Ньюлавты Камден Таундағы анасының үйінен ұстап алды. Ньюлав Ханкске берген мәлімдемесінен кейін тұтқындалғанға дейін Кливленд көшесіне барып, Хаммондты ескертті, ол осыдан кейін Грейвсендтегі ағасының үйіне қашып кетті.
Атақты клиенттер
Полиция бөлімшесіне бара жатқанда Ньюлоув Кливленд көшесіндегі қонақтар ретінде Лорд Артур Сомерсет пен Генри Фицройды, Эустон графын, сондай-ақ Джервоис есімді британдық армияның полковнигін атады. Сомерсет Уэльс ханзадасының қорасының басшысы болды. Сомерсет полициямен сұхбаттасқанмен, оған қарсы бірден іс-қимыл жасалмады, ал билік Сомерсет қатысы бар деген айыптауларға қатысты әрекет жасамады. Қазір бос тұрған үйге бақылаушы қойылып, іс бойынша мәлімет үкімет ведомстволары арасында алмастырылды. 19 тамызда Хаммондтың дін қызметкері болып көрінген танысы Джордж Вектің атына тұтқындауға бұйрық шығарылды. Век телеграф кеңсесінде жұмыс істеген, бірақ хабаршы жігіттермен "қажетсіз жүріс-тұрысы" үшін жұмыстан шығарылған. Лондондағы Вектің үйінен табылған он жеті жасар жасөспірім полицияға Вектің Портсмутқа кеткенін және аз уақыттан кейін пойызбен қайтып келетінін айтты. Полиция Векті Лондонның Ватерлоо теміржол вокзалында тұтқындады. Оның қалтасынан Альгернонның одақтастарының хаттарын тапты. Абберлайн констебль Хэнкті Саффольктегі Садберидегі ата-анасының үйіне Доспен сұхбаттасуға жіберді. Союзниктер Сомерсеттен ақша алғанын, онымен жыныстық қатынаста болғанын және Кливленд көшесінде Хаммонд үшін жұмыс істегенін мойындады. 22 тамызда полиция Сомерсетті екінші рет сұхбатқа алды, содан кейін Сомерсет Уэльс принсі жазғы демалысын өткізетін Бад-Хомбургке кетті. 11 қыркүйекте Ньюлав пен Век сотқа жіберілді. Олардың қорғанысын Сомерсеттің адвокаты Артур Ньютон, Ньюлов үшін Вилли Мэтьюс, ал Век үшін Чарльз Гилл жүргізді. Сомерсет заңгерлердің ақысын төледі. Осы уақытқа дейін Сомерсет Гануверге Уэльс принсі үшін кейбір жылқыларды тексеруге көшті, ал баспасөз сот процесінде қатысы бар "асыл иелерге" сілтеме жасады. Ньюлоув пен Век 18 қыркүйекте ұятсыздық жасады деп мойындады және судья сэр Томас Чемберс, бұрынғы либералды парламент мүшесі, мейірімділік танытқан, оларды төрт және тоғыз айға ауыр жұмысқа соттады. Сонымен қатар, балаларды сол кезде өте жеңіл жазаға кесілді. Хаммонд Францияға қашып кетті, бірақ француз билігі оны британдықтардың қысымынан кейін қуып жіберді. Хаммонд Бельгияға көшіп, одан АҚШ-қа көшіп барды. Ньютон Сомерсет атынан Хаммондтың жол ақысын төледі. Премьер-министр лорд Солсберидің кеңесі бойынша, экстрадиция туралы іс қозғалмады, ал Хаммондқа қарсы іс тыныш тасталды. Сомерсет қыркүйек айының соңында Ньюмаркеттегі жылқы сатуларына қатысу үшін Ұлыбританияға оралды, бірақ 26 қыркүйекте Ньютонның тұтқындалу қаупі бар екенін айтқаннан кейін, 26 қыркүйекте Диппеге кетті. Ол 30 қыркүйекте қайта оралды. Бірнеше күннен кейін оның әжесі, Эмили Сомерсет, Бофорттың жесір герцогинясы қайтыс болды және ол оның жерлеу рәсіміне қатысты. Құрметті . Қаржы министрі көмекшісі Гамильтон Кафф және полиция комиссары Джеймс Монро Сомерсетке қарсы іс-қимыл жасалуын талап етті, бірақ лорд-канцлер лорд Холсбери кез-келген айыптауды тоқтатты. Сомерсет қатысқаны туралы хабарлар тарады, ал 19 қазанда Сомерсет Францияға қашып кетті. Лорд Солсбери кейіннен Сер Дайтон Пробин арқылы Сомерсетке ескерту жасады деп айыпталды, ол Лорд Солсберимен өткен кешке кездесті, оны тұтқындауға ордер шығарылды. Бұл туралы Лорд Солсбери мен Бас прокурор сэр Ричард Вебстер айтқан. Пробиннің хабаршысы полиция комиссарының орынбасары Ричард Пирсон болуы мүмкін. Уэльс принсі лорд Солсбериге хат жазып, Сомерсетке елден шығуға рұқсат берілгеніне қанағаттанғанын білдірді және егер Сомерсет "өз бетін Англияда қайтадан көрсетуге батылы келсе", ол билік тарапынан қысымға ұшырамайтынын сұрады, бірақ лорд Солсбериге полиция Сомерсетке қарсы іс жүргізу үшін қысым жасады. 12 қарашада Сомерсетті тұтқындауға ордер шығарылды. Сол кезде Сомерсет қауіпсіз шетелде болды, ал ордер көпшілік назарына тиген жоқ. Түркия мен Австрия-Мажарстанда жұмыс іздеуден кейін, Сомерсет Францияда жасырын өмір сүру үшін тұрып қалды, алдымен Парижде, содан кейін Француз Ривьерасындағы Хайерде. Баспасөзде айтылған басқа есімдер Лорд Рональд Гоуэр және Лорд Эррол болды. Сондай-ақ, төрт жыл бойы шетелге қашып кеткен көрнекті әлеуметтік қайраткер Александр Мейрик Бродли де кінәлі. "Фигаро" газеті Бродлидің генерал Жорж Булангер мен Анри Рошфортты үйге алып келгенін де жазды. Кейіннен Болангерге қарсы айтылған айыпты оның жақтастары даулап шықты. 1889 жылдың желтоқсан айында Уэльс ханзадасы мен ханшайымы да "күн сайын арам мінезге ие анони�...
Қоғамдық ашылулар
Бастапқыда баспасөз бұл оқиғаға аз қамтылғандықтан, журналист Эрнест Парк болмаса, бұл оқиға көпшілік естелігінен тез жоғалып кетер еді. "The North London Press" апталық басылымының редакторы Парк өзінің журналистері Ньюлавты соттағаны туралы хабарды жеткізген кезде, оның қастандыққа қатысы бар екенін біледі. Парк неге жезөкшелерге олардың қылмысына қатысты осындай жеңіл жазалар берілді деп күмән келтіре бастады ("Жиынды әдепсіздік" үшін әдеттегі жаза екі жыл болды) және Хаммонд қалай тұтқындалудан қаша алды. Парк қызыға отырып, балалардың атақты аристократтардың есімдерін атағанын біледі. 28 қыркүйекте ол олардың қатысы бар екенін айтып, нақты есімдерді атамай, мақала жариялады. Тек 16 қарашада ол "Кливленд көшесіндегі сөзбен айтып жеткізуге болмайтын жеккөрінішті жанжал" туралы Генри Фицройды атап өткен жаңалық жариялады. Ол сондай-ақ, Эустон Перуге кеткен болуы мүмкін және оған одан жоғары тұрған адамның қатысын жасыру үшін қашып кетуіне рұқсат етілгенін, оның аты аталмаған, бірақ кейбіреулер Уэльс принсі Альберт Виктордың ұлы деп санайды. Иустон шын мәнінде әлі Англияда еді және Паркке қарсы жала жабу үшін дереу іс қозғады. Сотта Юстон Пикадиллимен бірге жүргенде, оған "Poses plastiques. С. Хаммонд, Кливленд көшесінің 19 үйі". Юстон үйге "Поз пластики" дегенді әйелдердің жалаңаш бейнелерін көрсету деп ойлап келгенін айтты. Ол кіру үшін патшаға ақша төледі, бірақ Эустонға кіргеннен кейін бұл жердің "қажетсіз" екенін білгенде, қатты таңғалып, дереу кетіп қалды. Қорғау куәгерлері бір-біріне қайшы келеді және Юстонды дәл сипаттай алмайды. Соңғы қорғау куәсі Джон Саул еркек жезөкше болды, ол бұрын Дублин замогында гомосексуалды жанжалға қатысқан және жасырын түрде жарияланған эротикалық романда "The Sins of the Cities of the Plain" романында болды, ол оның автобиографиясы ретінде шығарылды. Өзін "қатаң қорқыныш" деп сипаттаған түрде куәлік берген Саул өзінің "адамгершіліксіз өмір сүруі" және "қылмыскерлікпен айналысуы" арқылы күнкөріс табуын мойындады және үйде Юстонмен жыныстық қатынасқа түскенін егжей-тегжейлі айтып берді. Қорғау Ньюлав пен Векті куәгер ретінде шақырмады және Юстонның елден кеткеніне ешқандай дәлел келтіре алмады. 1890 жылы 16 қаңтарда алқабилер алқасы Паркті кінәлі деп тапты және судья оны он екі айға бас бостандығынан айырды. Бір тарихшы Эустонның шындықты айтып отырғанын және Кливленд көшесінде бір рет қана болғанын, өйткені ол картаға алданып қалған деп санайды. Алайда, басқа бір дерек бойынша, Эустон гомосексуалистік дүниенің белгілі тұлғасы болды және оны атақты шантажшы Роберт Клиберн жиі қорқытты, сондықтан Оскар Уайльд Клибёрн өзінің табандылығы үшін Виктория крестіне лайық деп ойлады. Солл өзінің оқиғасын полицияға тамыз айында айтып бергенін, бұл сотқа биліктің неге әрекет жасамағанын сұрап, жауап беруге себеп болғанын айтты. Сотшы сэр Генри Хокинс өте жақсы еңбек еткен, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін Англия мен Уэльстің бұрынғы солиситор-генералы сэр Эдвард Кларк былай деп жазды: "Сэр Генри Хокинс мен білген немесе естіген ең нашар судья еді. Ол әділдік дегенді, шындық пен әділдік дегенді мүлдем түсінбеді". Прокурорлар Чарльз Расселл мен Уилли Мэтьюс, содан кейін, бірінен соң бірі, Лорд-бас судья және Прокурорлар директоры болды. Қорғаушы адвокат Фрэнк Локвуд кейіннен солиситор-генерал болды, оған Х. Х. Асквит көмек көрсетті, ол жиырма жылдан кейін Ұлыбританияның премьер-министрі болды. Парктің кінәсі Юстонды ақтаған кезде, 1889 жылы 16 желтоқсанда Ньюлов пен Сомерсеттің адвокаты Артур Ньютонға әділетке кедергі жасады деген айып тағылды. Ол Хаммонд пен балалардың куәлік беруіне кедергі келтіріп, оларға шетелге бару үшін жолдама және ақша ұсынды. Ньютонды Эрнест Паркті қудалаған Чарльз Рассел қорғады, ал прокурор - генерал-прокурор сэр Ричард Вебстер. Ньютон өзіне тағылған алты айыптың бірінде кінәсін мойындап, Хэммондқа қашуға көмектескенін, тек сол кезде ешқандай қылмыс жасамаған немесе тұтқындалмаған клиенттерін ықтимал шантаждан қорғау үшін ғана деп мәлімдеді. Прокурор Ньютонның өтінішін қабылдады, ал қалған бес айып бойынша ешқандай дәлел келтірмеді. 20 мамырда судья сэр Льюис Кейв Ньютонды алты аптаға бас бостандығынан айырды, бұл заңгерлер тарапынан қатал деп саналды. Ньютонның ұсталуына наразылық білдіріп, 250 лондондық заң фирмасы қол қойған петиция Ішкі істер министрі Генри Мэтьюске жіберілді. Ньютонның соты кезінде парламентте Парктің жасыру туралы мәлімдемесін тексеру тур...
Үй
Кливленд көшесіндегі 19-үйдің орналасқан жері, Мэрилебон, және оның тарихи контексі Лондонның Фицровиясы және көршілес Сохо мен Блумсберидегі гомосексуалдық және басқа да трансгрессивті қауымдастықтары аясында академиялық зерттеулер мен жалпы қызығушылықтың нысанына айналды. Парламентте Лабуше 19 Кливленд көшесін "ешқандай шалқымаушы жерде емес, тіпті Миддлсекс ауруханасының қасында" деп ашуланып сипаттады. Кливленд көшесінің батыс жағында орналасқан бұл үй қазір сақталмаған: ол 1890 жылдары аурухананы кеңейту үшін бұзылып, ал аурухананың өзі 2005 жылы бульдозермен қиратылды. The Illustrated Police News газеті үйдің екі эскизін жариялады. Кейде үйдің әлі де сақталып қалғаны туралы айтылады. Бұл теорияға сәйкес, көшені қайта нөмірлеуден кейін 19-нөмір жер кадастрынан өшіріліп, оның бар екені жасырылған, ал үй қазіргі 18-нөмір болып табылады, ол көшенің шығыс жағында орналасқан. Шындығында, Кливленд көшесі қайта нөмірленді: оның ең оңтүстік бөлігі бұрын Норфолк көшесі деп аталған. (Мысалы, қазіргі 22 Кливленд көшесі бұрын 10 Норфолк көшесі болған және бір кезде Чарльз Диккенстің үйі болды.) Дегенмен, Кливленд көшесін қайта нөмірлеуді 1867 жылы, осы оқиғадан бұрын Метрополитендік құрылыс басқармасы тапсырды: "Батыс жағындағы үйлерге 1-ден бастап 175-ке дейін тақ нөмірлер; шығыс жағындағы үйлерге 2-ден бастап 140-қа дейін жұп нөмірлер берілсін; мұндай нөмірлер оңтүстік жағынан басталады". 1870 жылғы кадастрлік картада 19-нөмір және оған жақын үйлер көшенің батыс жағында көрсетілген. 1894 жылғы кадастрлік картада бұл үйлер жаңа Миддлсекс ауруханасының қанатына қосылған.