Кіріспе

Англияның Камбриясындағы теміржол станциясы. Ашық ағылшын теміржол станциясы.

1847 жылдың қыркүйегінде стансадан алғашқы пойыздар кетіп, бірақ құрылысы келесі жылға дейін аяқталмады. Ол ағылшын сәулетшісі Уильям Титтің жобасы бойынша нео-Тюдор стилінде салынған. Карлайл станциясы қаладағы бірнеше станцияның бірі болды: басқалары Крон-стрит және Лондон-роуд, бірақ 1851 жылға қарай ол басты станцияға айналды. Басқа станциялардың жолаушылар қызметі осы станцияға бағытталды және жабылды. 1875 және 1876 жылдар аралығында станса жетінші теміржол компаниясы болған Мидленд теміржолының желілерін қабылдау үшін кеңейтілді. 1960 жылдардағы Бичингтің кесулері Карлайлға, әсіресе 1964 жылдың 7 қыркүйегінде Силлотқа дейінгі бұрынғы Солтүстік Британ теміржолының және 1969 жылдың 6 қаңтарында Галашилс арқылы Эдинбургқа дейінгі Уэверли желісінің жабылуына әсер етті. Жабу бағдарламасы көршілес желілерді де қамтыды, соның ішінде 1965 жылы Касл-Дуглас және Дамфрис теміржолын, сондай-ақ Портпатрик теміржолын ("Порт-жолы"); бұл Глазго Оңтүстік-Батыс желісі арқылы және Странраер портына, содан кейін Солтүстік Ирландияға бағытталған паромаларға қашықтықты арттырды. Стансаның орналасуы тек 1972-73 жылдарғы қайта сигнализация схемасында бұрынғы NER Tyne Valley бағытының London Road Junction бағытына ауысуынан басқа көп өзгеріске ұшырамады, бұл Батыс жағалау магистральдық желісінің электрленуімен байланысты болды. 2015 және 2018 жылдар аралығында платформалар мен шыны шатырдың жөндеу жұмыстары жүргізілді.

Құрылыс және алғашқы операциялар

Шотландиямен ағылшын шекарасына жақын орналасқан Карлайл қаласы 19 ғасырдың бірінші жартысында маңызды теміржол түйініне айналды. Карлайл станциясын сәулетші Уильям Тит жобалаған. Оның дизайнында Тюдор және готика стильдері үйлесімді түрде қолданылған. Станция 1846 және 1848 жылдар аралығында 53 000 фунт стерлинг сомасына салынды. 1847 жылдың 10 қыркүйегінде станция ресми түрде пойыз қатынасына ашылды, бірақ құрылысы толыққанды аяқталмаған еді, тек екі шетінде де кіреберісі бар бір ұзын платформа ғана дайын болды. Бұл жобаны әлемдік дизайн кеңес беруші компаниясы Arcadis, Historic England және Карлайл қалалық кеңесімен тығыз ынтымақтастықта жоспарлады. Жаңартылған шатыр заманауи элементтер мен қазіргі заманғы құрылыс технологияларын қамтитын етіп жобаланған, бірақ оның тарихи келбетін сақтауға ерекше назар аударылды. Жаңа шатыр негізінен этилентетрафторэтилен (EFTE) және алюминийден жасалған, ол коррозияға жоғары төзімді, сонымен қатар айтарлықтай беріктігі бар және әдеттегі шыны панельдерге қарағанда әлдеқайда жеңіл. Басқа да артықшылықтарына шатырдың сынып қалмайтыны және өзін-өзі тазалайтыны жатады. 2018 жылдың ақпан айында платформаларды жаңартуға бағытталған жобаның екінші кезеңі басталуы жоспарланған.

Апаттар мен оқиғалар

1890 жылы 4 наурызда Лондоннан келген түнгі экспресс поез станцияға жақындағанда тоқтай алмады, сигналдарды өткізіп, жеңіл локомотивпен соқтығысып, 4 адам қаза болды. Машинист автоматты вакуумды тежегіштің локомотив пен вагондар арасындағы құбырда мұз басудан істен шыққанын айтты. Тексеруші офицер бұл пікірмен келіспеді және машинисттің қателікпен қарапайым вакуумды тежегішке ауысып, тежегіштерді босатқанын анықтады. Бұл шешім сол кезде және кейінгі жылдары да қырқыс дау тудырды. 1961 жылы 6 маусымда жеңіл локомотив пен жүк пойызы Кальдегейт көпірінің астында соқтығысты. 1984 жылы 1 мамырда бақылаусыз жүк пойызы Дэнтон Холмдегі Кальдью өзенінің көпіріне шағылысып, оны қиратты. Бұл жағдай тауарлық желінің жақын арада тоқтатылуына тікелей себеп болды. Дегенмен, тауарлық желі бұзылмады; егер станция маңындағы жүк көлігінің тығынына байланысты қажеттілік туса, оны қайта жаңартып, қызметке қою мүмкіндігі қарастырылуда.

Мекемелер

Станция жұмыс уақытында толық штатты қызметкерлермен қамтамасыз етілген; касса әдетте күн сайын қызмет басталысынан кешкі сағат 20:00-ге дейін ашық болады. Касса залында бірнеше билет сату автоматтары да орналасқан, олар касса жұмыс істемейтін кезде де билеттерді сатып алуға мүмкіндік береді.

Транспеннин экспресі

Манчестер әуежайынан Эдинбург Уэверли және Глазго орталық станциясына сағат сайын қызмет көрсетіледі (көшелі). 2019 жылдың желтоқсанынан бастап Глазго-Централ мен Ливерпуль Лайм-стрит арасында да қызметтер іске қосылды.

ScotRail

Келесі қызметтер ұсынылады: Дүйсенбіден сенбіге дейін Дамфриске сағат сайын, ал Килмарнок арқылы Глазго-Централға 2 сағат сайын қызмет көрсетіледі. Жексенбі күндері Думфриске күніне 5 пойыз қатынайды, олардың 2-сі Глазго-Централға барады.

Лондон Солтүстік-Шығыс темір жолы

Лондон Солтүстік-Шығыс темір жолы жыл бойына бірнеше апта соңында Карлайл стансасында тоқтайды, себебі Шығыс жағалау магистралінда инженерлік жұмыстар жүргізіледі. Олар негізінен Лондон Кингс-Кросс және Эдинбург Уэверли бағыттары бойынша сағат сайын рейстерді жүзеге асырады.

Каледониялық ұйқышыл

Барлық Caledonian Sleeper пойыздары, сенбі күндері мен (техникалық жөндеулерге байланысты) басқа маршруттардан басқа, Лондон Эустон мен бірнеше шотландиялық бағыттар арасындағы саяхаты кезінде түнін бір рет Карлайл қаласынан өтеді. Жолаушылар Глазго-Централ/Эдинбург-Уэверлиден Лондонға қарайғы пойызға ғана міне алады немесе кері бағыттағы пойыздан ғана түсе алады. Лондон Эустоннан/Абердинге, Инвернеске және Форт-Уильямға/олардан жүретін пойыздар жеке пойыз ретінде жүреді және Карлайл қаласында тоқталмайды.

Экскурсиялық пойыздар

Белгілі бір демалыс күндері және кейде аптаның ортасында қалыпты жолаушылар пойыздарымен қатар, экскурсиялық пойыздар Карлайлға тұрақты түрде, раилтур жолаушылары үшін бағыт ретінде келіп тұрады. Ең танымал экскурсиялық пойыздар – бу локомотивтерімен жүретін пойыздар. Саяхаттардың басталу нүктелері әртүрлі: кейбіреулері Лондон-Эустон станциясынан, Батыс жағалау магистралінің оңтүстік басында, ал басқалары Тайсли, Бирмингем, Кру, Йорк және Ливерпуль сияқты станциялардан жүреді. Маршруттар да әртүрлі, себебі раилтурлар Карлайлға баратын немесе қайтатын төрт негізгі бағытты таңдай алады: Батыс жағалау магистралі (Шап немесе Биток арқылы); Камбрия жағалауы және Фурнесс желісі; Тайн аңғары желісі; және Сеттл мен Карлайл желісі. Бұлардың бәрі көркем маршруттар, ал біріншісі мен соңғысы жоғары жылдамдық пен тік градиенттерге байланысты бу локомотивтерін жоғары қуатпен жұмыс істейтін күйінде көруге және естуге ерекше мүмкіндік береді. Бу локомотивтері де әртүрлі: олар бу дәуірінде Карлайл арқылы өткен локомотивтер болуы мүмкін, мысалы: Black 5s, Jubilees, Royal Scots, Princess Royals және Coronation/Duchesses. Тіпті бу дәуірінде Карлайлға ешқашан келмеген локомотивтер де бар, мысалы: Castles, Kings, Halls, Merchant Navys және Light Pacifics. Карлайлға жылдар бойы келген бу локомотивтерінің арасында: 5043 Эджкамб тауының графы, 6201 Елизавета ханшайымы, 6233 Сазерленд герцогинясы, 34067 Тангмир, 35018 Британдық Үндістан желісі, Black Five 44871, 45690 Леандер, 45699 Галатея, 46115 Шотланд гвардиясы, 60103 Ұшқыш шотландец, 60163 Торнадо, 61306 Мейфлауер және 71000 Глостер герцогы. Камбрия таулы экспрес пойыздары Карлайлға тұрақты экскурсиялар ұйымдастырады. Маршруттары WCML арқылы Шап шыңынан солтүстікке қарай және Settle & Carlisle желісімен оңтүстікке қарай, немесе кері бағытта өзгеруі мүмкін. Қазір бұл шаралар жыл бойы өткізіледі.

2015 жылы ауа райының қолайсыздықтары16

Глазго және Эдинбургке бағытталған WCML арқылы барлық қызметтер Ламингтондағы Клайд өзенінің көпіріне (Фрэнк даулы салдарынан) су тасқынынан келген зақымдарға байланысты тоқтатылды. Гласгодан және оған келетін шектеулі пойыздар Дамфрис арқылы бағытталды, ал көптеген қызметтер экспресс-автобустармен алмастырылды. Жөндеу жұмыстарының бастапқыда кем дегенде төрт аптаға созылуы күтілді және қызметтер 2016 жылғы наурыз айына дейін жаңадан басталмайтын еді. Ақпан айындағы ауа райының күтілгеннен жақсы болуы және қажетті бөлшектердің жоспарланған мерзімнен бұрын жеткізілуі нәтижесінде жұмыстар мерзімінен бұрын аяқталды және пойыздар 22 ақпанда қозғалысын қайта бастады. Бұл 2015 жылғы 5-6 желтоқсанда Дезмонд даулынан кейін болған бұзылудан кейін орын алды. Осы кезде станцияның солтүстігіндегі Кальдье өзенінің үстіндегі көпірде су тасқыны болды, нәтижесінде Шотландияға және одан қызмет көрсету уақытша тоқтатылды және екі аптадан астам уақыт бойы пойыздардың кешігуіне әкелді. Ньюкасл және Лидс бағытындағы қызметтер де сол уақытта ауа райына байланысты жер көшкіндерінен зардап шекті. Хексем мен Тайн-Вэлли желісінде жөндеу жұмыстары жүргізілген кезде, ауыстыру автобусы іске қосылды. Желі 2016 жылғы 8 ақпанда қайта ашылды. Settle желісіндегі қызметтер бастапқыда жалғасты, бірақ Котехилл мен арасында тек бір ғана жол болғандықтан және сыйымдылығы шектеулі болғандықтан, төтенше кесте қолданылды, сапар уақыты ұзартылды және кейбір пойыздар автобустармен ауыстырылды. Eden Brows жер көшкінінің орнындағы қосымша жер қозғалысы 2016 жылғы 9 ақпанда Appleby-ге дейінгі барлық қызметтердің тоқтатылуына әкелді, себебі Network Rail инженерлері зақымдалған учаскеде пойыздарды пайдалану қауіпсіз емес деп шешті. Желі бір жылдан астам уақыт жабық болды, зақымдалған жартарақты нығайту және тұрақтандыру, сондай-ақ жол және құрылымды жөндеу жұмыстары жүргізілді. Network Rail 2016 жылғы шілдеде 23 миллион фунт стерлингтік жартарақты және құрылымды жөндеу жобасын бастады. Желі 2017 жылғы 31 наурызда қайта ашылды, алғашқы пойыз кесте бойынша сағат 05:50-де жолға шықты, ал күні кешкісінде станцияға сақталған бу локомотиві Flying Scotsman тартқан арнайы экскурсиялық пойыз келді.

Болашақ

Карлайл станциясын жоғары жылдамдықты 2 (HS2) пойызының келуіне дайындау жөніндегі ұсыныстар 3 және 4 платформаларды ұзартуды, осы арқылы ұзын пойыздарды қабылдауға мүмкіндік беруді, 2 платформаны жоюды және станцияның қазіргі кіреберісінен қарама-қарсы жағында жаңа платформа құруды көздейді.