Кіріспе

"Елсіз даналық" эзотерикалық дәстүріндегі шәкірті Джуаль Кхул (әртүрліше "Джуаль Кхул", "Джуаль Кул", "Ұлы Д. К.", "Д. К." немесе жай ғана 'DK'), кейбір теософтар мен басқалар оны "Елсіз даналық" эзотерикалық дәстүріндегі тибеттік шәкірт деп санайды. Текстер оны "Рухани иерархияның" немесе Махатмалардың "Бауырластығының" мүшесі ретінде сипаттайды, ол Ежелгі Даналықтың шеберлерінің бірі болып, адамзаттың рухани жетекшісі және барлық әлемдік философиялардың, мифологиялардың және рухани дәстүрлердің бастауында тұрған ежелгі космологиялық, метафизикалық және эзотерикалық принциптердің ұстазы ретінде танылады. Теософиялық жазбаларға сәйкес, Джуаль Кхул біздің планетамыздың рухани эволюциясын дамыту үшін жұмыс істейді деп есептеледі. Бұл Люцис Траст (кейін Люцифер Баспасы аталған) баспасынан шыққан Эзотерикалық ілімдер туралы Алиса Бейлидің 24 кітабында ұсынылған ілімдер арқылы жүзеге асырылады; ол Бейлиге телепатиялық жолмен білімдерді жеткізгендіктен, оның ізбасарлары оны Ежелгі Даналықтың шеберлерінің коммуникация директоры деп санайды.

Теософия және Элис Бейлидің жазбалары

Джваль Кхульдің есімі алғаш рет Мадам Блаватскаяның еңбегінде кездеседі, ол Теософиялық қоғамның негізін қалаушы және 1888 жылы жарық көрген «Сырлы ілім» кітабының авторы. Блаватская мен басқалардың Махатма хаттарында айтылғандай, кітап негізінен Кют Хуми мен Мория жазған. Бейли 1934 жылдың тамызында ДК-нің бірінші тұлғалық дауысында былай деп жазады: «Мен – белгілі бір дәрежедегі тибеттік шәкіртпін, бірақ бұл сізге көп айтпайды, себебі барлығы – ең кіші ізденушіден бастап, тіпті Мәсіхтің Өзінен де жоғары – шәкірттер. Мен Тибет шекарасындағы басқа адамдар сияқты физикалық денеде өмір сүремін және кейде (эзотерикалық тұрғыдан) менің басқа міндеттерімге мүмкіндік болғанда Тибет ламаларының үлкен тобына төрағалық етемін». Кейбір жазбаларда оның есімі алынып тасталған, ал оны «Д.К. шебері» немесе «Тибеттік» деген қысқартумен атаған. 1919 жылы Элис Бейли (1880–1949) түрлі себептермен Теософиялық қоғаммен байланысын үзді және кейіннен Джул Кхулдан телепатиялық жолмен диктантталған кітаптар жаза бастады, ол оны «Тибеттік» деп атады (кейіннен D. K. әріптерімен байланысты). Бейлидің сөзіне қарағанда, оның Д.К. «Сырлы ілім» кітабының басты авторы болған. Бейли бастапқы қарсылықтан кейін, DK-мен алғашқы апталардағы жұмысындағы «диктанттың» сапасына көз жеткізген соң, осы көзден келген хабарламаларды жазуға келісім берді. Ол 1919 жылдан 1949 жылға дейін 30 жыл бойы жазды. Бейлидің айтуынша, Джваль Кхулдің мақсаты – 20-шы және 21-ші ғасырларда рухани ізденушілердің білімі мен тәлім алуы үшін құнды эзотерикалық ілімдерді ашу болған. Ол өзінің жұмысы алға басушы жаратылыстардың «рухани иерархиясы» үшін жасалғанына сенді, оның ішінде Джваль Кхул болды, оның жалғыз қызығушылығы – адамзатты ізгі ниет пен дұрыс қарым-қатынастарды орнатуға бағыттау, бұл «Мәсіхтің қайта келуіне» (теософтар Майтрея деп атайды) жол ашуға көмектесетін алғашқы қадамдар еді. Элис Бейлидің ДК-мен бірлесіп жазған 24 кітабы Блаватскаяның «Сырлы ілімінен» кейінгі үш аян сериясының екіншісі болды, олар Аквариус дәуірі деп аталатын Жаңа дәуірді бастауға көмектесетін дайындық ілімдерін ұсынуға арналған. Аквариус астрологиялық белгісі астрологиялық дәуірлер циклында осы қазіргі Балықтар циклын алмастыруға жақын. Бейлидің көптеген кітаптарына енген алғы сөзінде Джаваль Кхул, Бейли сипаттаған диктанттарда, ол Тибет монастырының абысы және ламалардың үлкен тобының рухани тәлімгері екендігін айтады. Ол өзінің Солтүстік Үндістанда, Тибет шекарасына жақын жерде тұрғанын жазды. Кітаптарда Джваль Кхул туралы жеке мәліметтерге көп орын берілмеген, ал диктанттың мазмұны оның эзотерикалық ілімдеріне бағытталған. Бейлидің жеке мәліметтері бойынша, Джул Кхул өзін ұстаз Кют Хумидің рухани, физикалық емес ашрамында белгілі бір дәрежедегі шәкірт деп санайды, оны теософтар мен Элис Бейлидің кітаптарын оқығандар сол «рухани иерархияның» басқа мүшесі деп санайды. С. В. Лидбитер Джваль Кхулдің өзі мен мадам Блаватская отырған бөлмеге телепортталғанын көргенін мәлімдеді.

Басқа да Нью-эйдж қозғалыстарында

Бейлидің еңбектері мен Джвал Кхулмен бірге жазған кітаптары Люсис Траст арқылы жарияланды, бұл ұйымды ол күйеуі Фостер Бейлимен бірге құрған. Уақыт өте келе, Джвал Кхулдің есімі әртүрлі Жаңа дәуір ұйымдарының Асқан Ұстаздар туралы жазбаларында кездесе бастады (Бейли бұл терминді қолданбаған). Мысалы, Элизабет Клэр Пропеттың Асқан Ұстаздар ілімінде ол Джвал Кхулдан, сондай-ақ Кут Хуми және Мастер Эль Мория сияқты басқа да Махатмалардан хабар алғанын мәлімдейді, нәтижесінде ондаған томдық транскрипциялар жарық көрді. Бұл топтардың жетекшілері өздерін онымен және басқа да "Білімнің шеберлерімен" тікелей байланыста екендіктерін және олардың физикалық жазықта шәкірттері ретінде жұмыс істеп жатқандарын айтты.

Бұрынғы өмір сүру

Элизабет Клэр Профеттің сөзінше, Джваль Кхулдың бұрынғы түрімдерінің бірі Каспар, Үш қазырдың бірі (Исаға алтын сыйлаған адам) болған.

Сын

Джваль Кхулдың ілімі, Бейлидің оның атынан жазылған көптеген кітаптары арқылы жеткізілгендей, ұлтшылдық, нәсілдік қатынастар, американдық оқшаулану, совет тоталитаризмі, фашизм, нацизм және сионизм сияқты көптеген даулы мәселелерді талқылайды. Кітаптардың мазмұны сол кездегі 19-шы ғасыр мен 20-шы ғасыр басындағы африкалық текті адамдар, Австралияның аборигендері, еврей халқы мен арабтар, яһудилік, ортодоксалды христиандық және Шығыс пен Батыстағы фундаменталистік қозғалыстар туралы идеялар мен көзқарастармен үйлеседі. Оның көзқарастары осыған байланысты сынға ұшырады. Автор Ли Пенн Бейлидің "көптеген кітаптарында яһудилікке деген жеккөрушілік білдіргенін" жазды. Ресейлік тарихшы Виктор Шнирелман: "Расистік және антисемиттік тенденциялар Алиса Бейлидің (Жаңа дәуір қозғалысының негізін қалаушы) және оның ізбасарларының эзотерикалық ілімдерінде айқын байқалады, олар христиандықты оның "еврей мұрасынан" тазартуды және "Аквариус дәуіріне" кіру үшін алғышарт ретінде "еврей Библиясынан" бас тартуды қалайды" дейді.

Скептикалық көзқарас

Ғалым К. Пол Джонсон Блаватская ханым жазған және хаттар жазған "Ұстаздардың" шындығында оның ұстаздары болған адамдардың идеализацияланған образы болғанын айтады. Джонсон Джваль-Кулдің шын мәнінде Үндістан тәуелсіздік қозғалысы ұйымы және сикх реформасы қозғалысы Сингх Сабханың мүшесі Дьял Сингх Маджития болғанын дәлелдейді.