Сургут – Ресейдегі Ханты-Мансы округінің қаласы. 1594 жылы негізі салынған, халық саны, экономикасы дамыған, туристік орталық. Обь және Иртыш өзендері маңында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сургут (ханты тілінде: Сәрханӆ, Sərhanł, Сө̆ркут, sörkut) – Ресейдің Ханты-Манси автономды округінің қаласы. Ол Обь өзенінің Ертіс өзенімен қосылатын жерге жақын орналасқан. Бұл Ресейдегі халық саны, экономикалық қызметі және туристік ағыны тұрғысынан федералды құрамының астанасынан немесе әкімшілік орталығынан гөрі ірілеу болған бірнеше қаланың бірі. Соңғы төрт ресейлік халық санауы бойынша халық саны:
Surgut (; Khanty: Сәрханӆ, Sərhanł, Сө̆ркут, sörkut) is a city in Khanty Mansi Autonomous Okrug, Russia, located on the Ob River near its junction with the Irtysh River. It is one of the few cities in Russia to be larger than the capital or the administrative center of its federal subject in terms of population, economic activity, and tourist traffic. The population as per the last four Russian censuses:
Тарих
1594 жылы патша Федор I-нің бұйрығымен құрылған. 16 ғасырдың соңында Сургут екі қақпасы мен бес мұнарасы бар шағын бекініс болды, олардың бірінде көлік жолы болды. 1596 жылы Гостиный двор салынды. 17-18 ғасырларда ол Сібірді дамытудың Ресей орталығы болды. Қуатты ағаштан салынған бекініс мүйісте орналасқан, сондықтан өзеннен немесе құрлықтан байқаусыз жақындау мүмкін емес еді. Ежелгі қоныстың орталық алаңында діни қасиетті орын болған. Бекініс периметрі бойынша қорғаныс жүйесінің құрылыстарымен бөгелген қамалмен қоршалған. Ауыл сыртында қолөнер шеберханалары сияқты арнайы ғимараттар, әсіресе теміршілік болды. 1625 жылғы тізімде 222 әскери қызметкер тұрған. Кейіннен, жоғары өлім-жітімге байланысты, Сургут халқының саны біртіндеп азайды. 1627 жылы 216 адам, 1635 жылы 200 адам, ал 1642 жылы 199 адам болды. 17 ғасырдың екінші жартысында халық саны шамамен 200 адамды құрады, ал ғасыр соңында Сургутта 185 тұрғын болды. 1782 жылдан бастап Тобольск облысының Сургут уезінің уезд қаласы құрылды. 1785 жылы қаланың гербі бекітілді. 18 ғасырдың соңында Оңтүстік Сібір қалаларының дамуына байланысты әкімшілік маңызын жоғалтты. 1868 жылдан – аудан, ал 1898 жылдан – Тобольск облысының уезд қаласы. Сургут тұрғындары, басқа сибиряқтар сияқты, мемлекеттік қорғаудың астында болды. Қызметшілер жыл сайын ақша (5 рубль 25 копейка), нан (бакалаврлар үшін 8 шаршы, үйленгендер үшін 11 шаршы) және тұз (бакалаврлар үшін бір фунттан төрттен бір бөлігі, үйленгендер үшін бір жарым фунт) алды. Тұрғындарға қару-жарақ пен оқ-дәрі берілді. 19 ғасырдың соңында (1897 жылғы санақ бойынша) Сургут халқы 1100 адамды құрады. Тұрғындардың негізгі кәсіптері балық аулау, жабайы өсімдіктер жинау, сауда, мал шаруашылығы және отын дайындау болды. 1835 жылы казак мектебі, ал 1877 жылы ерлер халық мектебі ашылды. 1878 жылы әйелдер шіркеу мектебі, сондай-ақ ауа райы станциясы, кітапхана оқу залы, халық үйі және 1913 жылдан бастап телеграф жұмыс істей бастады. 1923 жылдың 3 қарашасынан бастап қала Орал облысының Тобольск ауданының әкімшілік орталығы болды. 1926 жылдың 5 сәуірінде, халқының аздығына байланысты (1300 адам), Сургут аудандық ауылға айналдырылды. 1928 жылы балық бөлімінің негізінде бірінші өнеркәсіптік кәсіпорын – балық консервілеу зауыты құрылды. 1929 жылы ұжымдық шаруашылық, 1930 жылы орман учаскесі, ал 1931 жылы ағаш өңдеу кәсіпорны ұйымдастырылды. 1930 жылдары Сургутта минералдарды өндіруге әрекеттер жасалды. 1934 жылдың 23 қазанында Сургуттың алғашқы газеті – «Организатор» (қазіргі «Сургут трибунасы») жарық көрді. Сургуттың қарқынды қалалануы 1960 жылдары, ол мұнай және газ өндірудің орталығы болған кезде басталды. 1965 жылдың 25 маусымында Сургут жұмысшы поселкесіне қала мәртебесі берілді. Қала мерекесі жыл сайын 12 маусымда тойланады. Сургут көпірі – әлемдегі ең ұзын бір тіректі кабельді көпір.
It was founded in 1594 by order of Tsar Feodor I. Surgut at the end of the 16th century was a small fortress with two gates and five towers, one of which had a carriageway. In 1596 the Gostiny Dvor was built. In the 17th and 18th centuries it was a center of the Russian development of Siberia. The fortification, built of strong wood, was located on the cape, so that it was impossible to approach it unnoticed either from the river or from the land. In the central square of the ancient settlement there was a cult shrine. Along the perimeter, the fortress was surrounded by a moat, which was blocked by the structures of the defensive system. Outside the village there were special buildings – handicraft workshops, in particular, a smithy. By the name list of 1625 there were 222 servicemen living here. Subsequently, due to high mortality, the population of Surgut gradually decreased. In 1627 it was home to 216 people, which shrank to 200 in 1635, and 199 in 1642. In the second half of the 17th century the population fluctuated around 200 people, and by the end of the century there were 185 inhabitants in Surgut. Since 1782, the county town of the Surgut district of the Tobolsk province had been formed. In 1785, the city's coat of arms was approved. At the end of the 18th century, in connection with the development of southern Siberian cities, it lost its administrative significance. Since 1868 – district, and since 1898 – the county town of Tobolsk province. The inhabitants of Surgut, like other Siberians, were on state security. Servants annually received money (5 rubles and 25 kopecks), bread (8 quarters for bachelors and 11 quarters for married couples) and salt (a pound and a quarter for bachelors and a pound and a half for married couples). The inhabitants were supplied with weapons and ammunition. At the end of the 19th century (according to the census of 1897), the population of Surgut was 1100 people. The main occupations of the inhabitants were fishing, gathering of wild plants, trade, cattle breeding, and firewood harvesting. In 1835 the Cossack school was founded, and in 1877 – the men's folk school. The women's parochial school also began operation, along with a weather station in 1878, the library reading room, the people's house, and since 1913, the telegraph. Since November 3, 1923, the city has been the administrative center of the Tobolsk district of the Ural region. Since April 5, 1926, due to the small population of 1300, Surgut was transformed into a district village. In 1928, on the basis of the fish section, the first industrial enterprise was created – the fish canning factory. In 1929 a collective farm was organized, in 1930 – a forest site, and in 1931 – a timber enterprise. In the 1930s in Surgut, attempts were made to extract minerals. October 23, 1934 was the publication date of Surgut's first newspaper – the "Organizer" (today, the "Surgut Tribune"). Rapid urbanization of Surgut took place in the 1960s, when it became a center of oil and gas production. On June 25, 1965, the work settlement of Surgut was granted town status. The city's holiday is celebrated annually on June 12. The Surgut Bridge is the longest one tower cable stayed bridge in the world.
Әкімшілік және муниципалдық деректер
Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Сургут ауданының әкімшілік орталығы қызметін атқарады, бірақ оның құрамына кірмейді. Әкімшілік бірлік ретінде, ол Сургут округінің маңызы бар қаласы ретінде жеке құрылған, бұл аудандармен тең мәртебелі әкімшілік бірлік болып табылады.
Within the framework of administrative divisions, it serves as the administrative center of Surgutsky District, even though it is not a part of it. As an administrative division, it is incorporated separately as the city of okrug significance of Surgut—an administrative unit with the status equal to that of the districts.
Көлік
Қалаға Сургут халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, ол Мәскеуге, Санкт-Петербургке, Дубайға, Иркутскке және тағы да басқа қалаларға рейстер ұсынады. Сургут арқылы шығысқа қарай (Новый Уренгой, Нижневартовск) және оңтүстік-батысқа қарай (Тюмень, Мәскеу, Новосибирск, Уфа, Челябинск, Екатеринбург) пойыз қатынасы бар. P404 тас жолы Сургутты Тюменьмен байланыстырады. Об өзенінде порт орналасқан.
The city is served by the Surgut International Airport, which offers flights to Moscow, St. Petersburg, Dubai, Irkutsk, and a number of other cities. Through Surgut run trains to the east (in Novy Urengoy, Nizhnevartovsk), and to the south west (in Tyumen, Moscow, Novosibirsk, Ufa, Chelyabinsk, Yekaterinburg). Road P 404 connects Surgut with Tyumen. There is a port on the Ob River.
Климат
Сургут континенталды субарктикалық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі Dfc), онда ұзақ, қатты қыстар мен қысқа, жылы жаздар болады. Жауын-шашын мөлшері орташа, мамырдан қазанға дейін артады, осы кезеңде жаңбыр жылдың қалған уақытында жиі жауатын қарға қарағанда көп болады. Сібірдің шығысына қарағанда Сургутта жылдық қар жамылғысы қалыңрақ, себебі Сібір антициклонының ықпалы аз, сондай-ақ Еуропаның ылғалды қыстарынан ылғал Урал таулары арқылы жетіп келеді. Сургут – субарктикалық климатты қалалардың арасында ең ірісі.
Surgut has a continental subarctic climate (Köppen climate classification Dfc), with long, frigid winters and short, warm summers. Precipitation is moderate, and is higher from May to October, during which rain is more frequent than in the rest of the year, when snow is more frequent. The annual snow cover gets thicker than further east in Siberia due to lesser influence of the Siberian High, and some moisture from the humid European winters reaching across the Ural Mountains. Surgut is the largest city in the world with a subarctic climate.
Елтаңба
Қазіргі Сургут қаласының гербі, «алтын далада күміс ұшы бар қара түлкі көкшіл даламен жүріп бара жатыр» – деген бейнесімен, 2003 жылғы 4 қарашадағы қалалық дума шешімімен 2003 жылғы 20 қарашада бекітілді.
The modern coat of arms of Surgut, featuring "in the golden field – a black fox with a silver tail end, walking along the azure land", was approved on November 20, 2003, by decision of the city duma on November 4, 2003.