Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кхмер халқының ұлттық азаттық фронты (КХҰАФ) – 1979 жылы Камбоджада Вьетнам орнатқан Кампучия Халық Республикасы (КХР) режиміне қарсы құрылған саяси фронт. КХР-ды қолдаған 200 000 вьетнамдық әскер, сондай-ақ Қызыл кхмерлерден дезертирлегендер Пол Поттың Демократиялық Кампучия режимін құлатты және бастапқыда камбоджалықтардың көпшілігі оларды азат етушілер ретінде құттықтады. Алайда, кейбір кхмерлер екі елдің тарихи қарсылығын еске түсіріп, вьетнамдықтар елді бағындыруға тырысады деп қорқып, олардың әскери қатысуына қарсы шыға бастады. КХҰАФ мүшелері осы көзқараспен келісті.
The Khmer People's National Liberation Front (KPNLF, ) was a political front organized in 1979 in opposition to the Vietnamese installed People's Republic of Kampuchea (PRK) regime in Cambodia. The 200,000 Vietnamese troops supporting the PRK, as well as Khmer Rouge defectors, had ousted the Democratic Kampuchea regime of Pol Pot, and were initially welcomed by the majority of Cambodians as liberators. Some Khmer, though, recalled the two countries' historical rivalry and feared that the Vietnamese would attempt to subjugate the country, and began to oppose their military presence. Members of the KPNLF supported this view.
Шығу тегі
1979 жылдың 5 қаңтарында Парижде «Нейтралды және тәуелсіз Камбоджа комитеті» (Comité pour un Cambodge Neutre et Indépendant, CCNI) құрылды. Оның құрамына Сон Санн (Камбоджаның жетекші бейтарапшысы, Камбоджа Ұлттық банкінің бұрынғы президенті және 1967-1968 жылдар аралығында премьер-министр), Сим Вар, Йем Самбур, Ххек Тиолунг, Нонг Кимми, Тхонн Оук және Чай Тхоул кірді. Комитет алты тармақты декларация жариялап, Кхмер қызылдары мен «Солтүстік Вьетнамның агрессиясын» айыптады, 1954 жылғы Женева келісімдері мен 1973 жылғы Париж бейбітшілік конференциясының ұсыныстарын сақтауға шақырды, Камбоджада дереу атысты тоқтатуды және референдумнан кейін демократиялық жолмен сайланған үкімет құруды талап етті. 1978 жылдың желтоқсанында Вьетнам Демократиялық Кампучияға басып кірді және 1979 жылдың 6 қаңтарында Пномпеньге кірді. Сонымен бірге, Тайланд үкіметі Сон Саннға коммунистік емес қарсылық күштерін қолдау туралы ұсыныс жасады. Сон Санн өз кезегінде Нью-Йоркке ұшып, ханзада Нородом Сиануктан (БҰҰ Бас Ассамблеясында сөз сөйлеуге дайындалып жатқан) KPNLF-ты басқаруды сұрады, бірақ Сианук бас тартты және тіпті оның қолдауын қабылдаудан да бас тартты. 1979 жылдың ақпан айында генерал Дьен Дел мен Нгуон Питурет Тайландқа ұшып, Кхмер халықтық ұлттық азаттық қарулы күштерін (KPNLAF) құрды. Екеуі де лагерьден лагерьге өтіп, жергілікті басшыларды оларға қосылуға көндірді. Сон Саннның басшылығымен күресуге келіскендер Чья Чхут (Нонг Чанда), Кхмер Ұлттық Қарулы Күштерінің бұрынғы полковнигі Прум Вит, Та Маинг және Ом Луот (Нонг Саметте) болды. 1979 жылдың ортасына қарай KPNLAF-та 1600 қарулы сарбаз болды. Бұл 13 түрлі топтың бірігуі болды, мысалы, Хлеанг Моунг (500 адам), полковник Прум Вит басқарған «Кобра» және Кхмер Ислам қозғалысы, Прей Венг, Ұлттық қозғалыс, Окнаха Сон Куй, Каув Тжлок, Кхмер бейтараптық қозғалысы, «Қара Индра», Біріккен еркін кхмерлер, ASW, Тонле Басак және Компонг Тхом қозғалысы. Осылайша KPNLF оңшыл, Батысқа бағытталған, коммунизмге қарсы саяси күш ретінде Вьетнам орнатқан және қолдаған Кампучия Халық Республикасына қарсы шықты. АҚШ президенті Рональд Рейган Вьетнамдық оккупацияны тоқтату мақсатында KPNLF-қа көмек көрсетуге рұқсат берді. 1982 жылы АҚШ үкіметі коммунистік емес қарсылық күштеріне (ККК) жылына 5 миллион доллар көлемінде жасырын көмек бағдарламасын бастады, бұл көмек тек өлімге әкелмейтін болуы керек еді. Бұл сома 1984 жылы 8 миллион долларға, ал 1987 және 1988 жылдары 12 миллион долларға дейін арттырылды. 1988 жылдың соңында АҚШ Тайланд әскері 3,5 миллион долларды жымқырғанын хабарлағаннан кейін ЦРУ-ға қаржыландыруды 8 миллион долларға дейін қысқарды. Сонымен қатар Рейган әкімшілігі бұл қаражатқа жаңа икемділік берді, NCR-ге Сингапур және басқа да аймақтық нарықтардан АҚШ-та жасалған қару сатып алуға мүмкіндік берді. 1985 жылы АҚШ коммунистік емес қарсылық күштеріне жеке, ашық көмек бағдарламасын құрды, ол оның басты демеушілерінің бірі, Репрезентанттар палатасының депутаты Стивен Соларцтың есімімен «Соларц қоры» деп аталды. Ашық көмек бағдарламасы жылына 5 миллион долларды гуманитарлық көмек ретінде USAID арқылы коммунистік емес қарсылық күштеріне жөнелтті.
On 5 January 1979 a "Committee for a Neutral and Independent Cambodia" (Comité pour un Cambodge Neutre et Indépendant, CCNI) was established in Paris composed of Son Sann (a leading Cambodian neutralist, ex President of the National Bank of Cambodia, and Prime Minister from 1967 to 1968), Sim Var, Yem Sambaur, Hhiek Tioulong, Nong Kimmy, Thonn Ouk and Chai Thoul. It issued a six point declaration condemning the Khmer Rouge and the "North Vietnamese Aggression", urged adherence to the 1954 Geneva Accords and 1973 Paris Peace Conference proposals, demanded an immediate ceasefire in Cambodia, and the establishment of a democratically elected government to be established following a referendum. Vietnam had invaded Democratic Kampuchea in December 1978 and entered Phnom Penh on 6 January 1979. Immediately the Royal Thai Government approached Son Sann with offers of support for a non communist resistance force. Son Sann, in turn, flew to New York City to ask Prince Norodom Sihanouk (who was preparing to address the UN General Assembly) to lead the KPNLF, but Sihanouk declined and even refused his support. In February 1979, General Dien Del and Nguon Pythoureth flew to Thailand to form the Khmer People's National Liberation Armed Forces (KPNLAF). The two went from camp to camp persuading local leaders to join. Those who agreed to fight under Son Sann were Chea Chhut (at Nong Chan), ex Khmer National Armed Forces Colonel Prum Vith, Ta Maing and Om Luot (at Nong Samet). By mid 1979, there were 1600 armed soldiers in the KPNLAF." and was a merger of 13 quite disparate groups such as the Khleang Moeung (500 men), Cobra (led by Colonel Prum Vith) and Khmer Islam Movement, the Prey Veng, the Nationalist Movement, Oknha Son Kuy, Kauv Tjlok, the Khmer Neutralist Movement, the Black Indra, United Free Khmer, ASW, Tonle Bassak, and the Kompong Thom Movement. The KPNLF was thus established as a right wing, pro Western, anti Communist political faction in opposition to the Vietnamese installed and backed People's Republic of Kampuchea. US President Ronald Reagan authorized the provision of aid to KPNLF in an effort to force an end to the Vietnamese occupation. In 1982, the U. S. government initiated a covert aid program to the non communist resistance (NCR) amounting to $5 million per year, ostensibly for non lethal aid only. This amount was increased to $8 million in 1984 and $12 million in 1987 and 1988. In late 1988, the United States pared back CIA funding to $8 million, following reports that $3.5 million had been diverted by the Thai military. At the same time, the Reagan Administration gave new flexibility to the funds, permitting the NCR to purchase US made weapons in Singapore and other regional markets. In 1985, the United States established a separate, overt aid program to the non communist resistance which came to be known as the Solarz Fund after one of its chief sponsors, Rep. Stephen Solarz. The overt aid program channeled about $5 million per year of humanitarian aid to the non communist resistance through USAID.
Париж бейбіт келісімінен бұрынғы саяси күш
KPNLF құрылғаннан бастап, азаматтық лагерьлерін сақтап тұру және әскери операцияларды жүргізу үшін халықаралық қаржылық көмекке тәуелді болды. Санн осы қаржылық көмекті жинауға, сондай-ақ KPNLF мақсаты туралы халықаралық деңгейде хабардарлықты арттыруға үлкен үлес қосты. Шындығында, 1982 жылы ол АҚШ пен Еуропаға қаржы жинау сапарына барды. Санн тыныш, қарапайым мінезімен және әсерлі тұлғасымен көпке танымал болды. Саннның сапарларынан өзге, KPNLF Камбоджа ішіндегі алғашқы коммунистік емес, ҚХР-ға қарсы фракция екенін жариялады. Бұл қаржылық көмектің артуына себеп болды, себебі ол Вьетнамдықтарды қуғынға салуға мүдделі, бірақ Қызыл Кхмерлерді қолдамайтын "Батыс" күштеріне ұнады. Саяси беделін және заңдылығын арттыру мақсатында KPNLF, Қызыл Кхмерлермен (сол кезде ресми түрде Демократиялық Кампучия партиясы деп аталған) және Принц Сиануктың Тәуелсіз, бейтарап, бейбіт және ынтымақтастық Кампучия үшін Біріккен Ұлттық майданымен (FUNCINPEC) бірлесіп, Демократиялық Кампучияның Коалициялық Үкіметін (CGDK) құрды. KPNLF және FUNCINPEC Қызыл Кхмерлердің философиясымен және әдістемесімен келіспесе де, халықаралық заңдылықты және мойындалуды арттыру үшін CGDK-ға қосылды. Бұл өсімге себеп болды, өйткені Камбоджаның жергілікті халқы өздерінің араздасуларын шешіп, шетелдік басқынды жою үшін біріккендей көрінді. Шындығында, кейбіреулер бұл коалицияның құрылуына сыртқы қысым себеп болды деп санайды, себебі CGDK-ға БҰҰ-да Камбоджаның орындығын алуға рұқсат берілді, тіпті коалиция мұндай мойындау үшін қажетті шарттарға ие болмаса да.
Since its beginning, the KPNLF had depended on international financial aid to help maintain their civilian camps and carry out military operations. Sann was critical for gathering this financial aid, as well as increasing international awareness of KPNLF's cause. In fact, in 1982 he went on a fundraising trip to the United States and Europe. Sann was very popular with his quiet, humble demeanor and engaging personality. In addition to Sann's trips, the KPNLF trumpeted their status as the first non communist anti PRK faction inside of Cambodia. This increased financial aid because it appealed to the "Western" forces that were interested in ousting the Vietnamese yet not supporting the Khmer Rouge. In order to increase their political clout and legitimacy, the KPNLF joined with the Khmer Rouge (at this point in time officially called the Party of Democratic Kampuchea) and Prince Sihanouk's United National Front for an Independent, Neutral, Peaceful, and Co operative Cambodia (FUNCINPEC) to form the Coalition Government of Democratic Kampuchea (CGDK). Even though both the KPNLF and FUNCINPEC did not agree with the Khmer Rouge's philosophy and methodology, they still joined the CGDK for the increased international legitimacy and recognition. This increase came because it appeared as if native Cambodians were putting aside their differences and banding together to remove a foreign occupier. In fact, some believe that this coalition was formed in part due to external pressures because the CGDK was allowed to occupy the Cambodian seat in the UN, even though the coalition lacked the normal prerequisites for such recognition.
Әскери күш
КПНЛФ-тың әскери бөлімі Кхмер халықтық ұлттық азаттық қарулы күштері (KPNLAF) болды. Алғашқыда 1979 жылғы наурыз айында генерал Дьен Дел құрған, ол 1981–1992 жылдар аралығында (кейбір билік күресінен басқа) Сак Сатсаханның басқаруында болды. Дегенмен, жеке бөлімше командирі салыстырмалы түрде тәуелсіз болғандықтан, генерал Сак әр бөлімшенің әрекеттерін үйлестіруде қиындыққа тап болды. Бұл түсінікті себептермен көптеген ұйымдаспаушылықтарға және ірі шайқастарда тиімсіздікке әкелді. Екінші жағынан, бұл ұйым қарулы күштердің жақсы икемділігі мен жылдамдығы арқасында пайда тапты. Жеке бөлімшелердің шабуылдарына қарамастан, KPNLAF кейде басқа сепаратистік күштермен бірігіп, нақты нысанаға немесе аймаққа қарсы кең ауқымды шабуылдар ұйымдастырды. Мысалы, 1986 жылғы 28 наурызда CGDK Камбоджаның екінші ірі қаласы Баттамбангқа сәтті шабуыл жасады. KPNLAF үшін кең ауқымды әскери операциялар 1984–1985 жылдары вьетнамдық құрғақ маусымдағы шабуылдан кейін тоқтатылды. Бұл шабуылдар ауыр зардаптар келтірді, бірақ толыққанды әлсіздетпеді. Адамдары мен жабдықтарының шамамен 30% жоғалғанына қарамастан, KPNLAF өзінің барлық қалған уақытында партизандық операцияларын жалғастыра алды.
The military branch of the KPNLF was the Khmer People's National Liberation Armed Forces (KPNLAF). Established originally in March 1979 by General Dien Del, it was commanded by Sak Sutsakhan from 1981–1992 (with the exception of some power struggles). However, in an individual unit the commander was relatively autonomous, therefore General Sak had the difficult job of coordinating the actions of each unit. This understandably led to a lot of confusion and relative ineffectiveness for large scale battles. On the other hand, this organization reaped benefits in the form of greater flexibility and mobility of the armed forces. Despite this military tendency to act in the form of individual unit attacks, occasionally the KPNLAF would join with other separatist forces to launch a large scale assault on a specific target or area. For example, on March 28, 1986 the CGDK launched a successful raid on Battambang, Cambodia's second largest city. For the KPNLAF large scale military actions were stopped after the Vietnamese dry season offensive in 1984–85. These attacks were devastating, yet not completely debilitating. Even after the huge loss of approximately 30% of its men and material, the KPNLAF was still able to carry out guerrilla operations for the rest of its existence.
Париж бейбіт келісімінен бұрын болған жанжалдар
Көптеген саяси топтар сияқты, KPNLF-те де партия ішіндегі тартыстар болды. Тарихында екі маңызды бөлініс орын алды: бірі 1991 жылғы Париж бейбіт келісіміне дейін, екіншісі 1993 жылғы БҰҰ қолдаған сайлаулардан кейін. Бірінші бөлініс туралы хабар 1985 жылдың желтоқсан айының соңында жарияланды. Бір жағында фракция президенті Сон Санн болды. Екінші жағында әскери қолбасшы Сак Сатсахан, оның штаб бастығы Дьен Дел және партия мүшелері Абдул Гаффар Пянг Мет және Хинг Кунторн бастаған билікті басып алушылар болды. Саннға қарсы шыққандардың айыптауларында Вьетнам күштеріне Сианук әскерімен үйлесімде шабуыл жасауға құлықсыздық және әскери істерге араласуы айтылды, бұл әскери күшсіздікке алып келді. Олар сондай-ақ Саннды демократиялық емес болуда және "темір қауырсынмен билік жүргізуде" деп айыптады.
As with many political groups, the KPNLF had its fair share of party infighting. During its history, two major divides have occurred: one before the Paris Peace Accords in 1991 and one after the UN backed elections of 1993. Public knowledge of the first divide began in late December 1985. On one side was Son Sann, president of the faction. On the other side were the usurpers led by military commander Sak Sutsakhan, his chief of staff Dien Del, and party members Abdul Gaffar Peang Meth and Hing Kunthorn. The dissenters' charges against Sann included an unwillingness to attack the Vietnamese in coordination with Sihanouk's forces and supposed meddling in military affairs, both of which led to greater military impotence. They also accused Sann of being undemocratic and "ruling with an iron fist."
Париж бейбіт келісімінен кейінгі өмір
1991 жылы Франция мен Индонезия Камбоджадағы азаматтық соғыс мәселесін талқылау үшін бейбіт конференция шақырды. Камбоджаның барлық төрт фракциясы, сондай-ақ БҰҰ және көптеген маңызды шетелдік мемлекеттер (мысалы, АҚШ, Кеңес Одағы, Қытай және Ұлыбритания) қатысты. Конференцияның мақсаты – Камбоджада біртұтас, бейбіт және бейтарап демократия құру болатын. 1991 жылдың қазан айында барлық қатысушы тараптар Париж бейбіт келісіміне қол қойды. Келісімде 1993 жылы Камбоджаның болашақ үкіметін анықтау үшін БҰҰ санкциялаған сайлау өткізу көзделген. Бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін және сайлау арасындағы кезеңде Камбоджаны Біріккен Ұлттар Ұйымының Камбоджадағы ауыспалы әкімшілігі (БҰҰАӘ) бақылап отырды. Бейбіт келісімде барлық төрт фракцияның өздерінің қарулы күштерін тарату үшін БҰҰАӘ-мен ынтымақтасуы міндеттелген. Қызыл кхмерлерден басқа барлық фракциялар осы талапты орындады және сайлауға қатыспады. Әскери фракциядан саяси партияға өту қажеттілігі партия атауын өзгертуге себеп болды. Кхмер халықтық ұлт-азаттық фронты Буддалық либералды-демократиялық партия болып қайта құрылды. Атаудың өзгеруі KPNLAF-тың және бұрын айтылған Сатсаханның бөлінген тобының таратылуынан басқа, KPNLF-тың бағдарламасы мен құрылымында ешқандай өзгеріс болған жоқ. БЛДП-ны бұрынғыдай Сон Санн басқарды, ал 1993 жылғы БҰҰ санкциялаған сайлауда БЛДП Ұлттық Ассамблеядағы 120 орынның 10-ын жеңіп алды. Ешбір партияның абсолютті көпшілік дауыс жинай алмауына байланысты, БЛДП Камбоджа халық партиясы (бұрынғы КХР) және FUNCINPEC партияларымен коалициялық үкіметке кірді. Коалиция құрамында болу партияға билікті бөлісу кабинетінде орын алуға және Ұлттық Ассамблея комиссияларында маңызды лауазымдарға ие болуға мүмкіндік берді (мысалы, Иенг Мули Ақпарат министрі болды, ал Кем Сокха Ұлттық Ассамблеяның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының төрағасы қызметін атқарды).
In 1991, France and Indonesia called for a peace conference about the civil war in Cambodia. All four factions inside of Cambodia attended, as well as the UN and many prominent foreign nations (e. g., United States, the Soviet Union, China, and the United Kingdom). The goal of the conference was to establish a united, peaceful, and neutral democracy in Cambodia. In October 1991, all attending parties signed the Paris Peace Agreement. The agreement called for UN sanctioned elections in 1993 to determine the future government of Cambodia. During the time span in between the signing of the peace agreement and the election, Cambodia would be watched over by the United Nations Transitional Authority in Cambodia (UNTAC). The peace agreement stipulated that all four factions must cooperate with UNTAC to slowly disarm their fighting forces. All of the factions did so except for the Khmer Rouge, who then protested and did not partake in the election. The necessity to change from a military faction to a political party facilitated a name change. The Khmer People's National Liberation Front became the Buddhist Liberal Democratic Party. The name change did not result from a deviation in the platform or structure of the KPNLF, with the exception of the loss of the KPNLAF and the previously mentioned Sutsakhan breakaway party. The BLDP was still led by Son Sann, and in the UN sanctioned elections of 1993 the BLDP won 10 out of 120 seats in the National Assembly. Due to the inability of any one party to win an absolute majority, the BLDP became a junior member of a coalition government with the Cambodian People's Party (formerly the PRK) and FUNCINPEC. Being a part of the coalition entitled the party to a position in the power sharing cabinet and an important chair on a commission for the National Assembly (e. g., Ieng Mouly was the Minister of Information, and Kem Sokha was chairman on the National Assembly's Human Rights Commission.)
Париж бейбіт келісімінен кейінгі жанжалдар және БЖДБ-ның таралуы
1986 жылдың басында болғандай, 1995 жылы партия қатарында да келіспеушіліктер туды. Бірақ бұл жолы ол әскери және саяси басқару арасындағы келіспеушілік емес, екі саясаткер – Сон Санн мен Иенг Мули арасындағы жанжал болды. Көздердің мәліметінше, Санн мен Мули көп жылдар бойы түрлі мәселелер бойынша пікір келістіре алмады. Олардың ең көп талқыланған келіспеушіліктері: Санннің Вьетнамға қатысты өткір наразылығы, Санннің 1993 жылғы БҰҰ сайлауын бойкоттау туралы шешімін асығыс кері қайтаруы және Мулидің Камбоджа монархиясының жаңа демократияға қатысуының дұрыстығына күмән келтіруі. Осы және тағы да көп айтылмаған айырмашылықтарға қарамастан, 1993 жылғы сайлаудан кейін Мули мен Санн билікті бөлісу туралы келісімге келді. Санн партия төрағасы қызметін сақтап қалса, Мули партияның жалғыз министрлік лауазымын (ақпарат министрі) алатын болды. Бұл келісімге екі тараптың заң шығару өкілеттігін және билікті бөлісу коалициясындағы орнын жоғалтудан гөрі, BLDP-ді біріктірудің дұрыс екеніне келісім жасады. Алайда, бұл келісім ұзаққа созылмады, себебі 1995 жылы екі тарап арасында дау туды. Біріншіден, Санн Вьетнамға қарсы заңдарды үнемі қолдады. Бұл Мулиді және оның жақтастарын ашуландырып, екі топ арасындағы шиеленістің басылуына кедері келтірді. Жағдай шиеленісіп, Санннің жақтастары Мули партиядан қуылғанын жариялағанда, шешімді нүктеге жетті. Бұл оқиға қызу пікір-таластарға себеп болды, ал Мулидің тарапы бірден керісінше мәлімдеме жасады: Мули емес, Санн партиядан шығарылды. Уақыт өте келе, соңғысы рас екені анықталды. 1995 жылдың 9 шілдесінде Иенг Мули BLDP-нің жаңа басшылықты сайлау үшін арнайы съезді шақырды. Сон Санн мен оның жақтастарының қатыспауына байланысты Мули съезд делегаттарының бірауыздан қолдауымен сайланды. Алайда, съезден кейін көп ұзамай BLDP таратылды. Мули Либералды-демократиялық партияның төрағасы болды, ал Санннің жақтастары Сон Санн партиясын құрды. Бұл тараптардың екеуі де бұдан бері Ұлттық Ассамблеяға бірде-бір орын жеңіп ала алмады.
As in early 1986, there was a dissension among the party ranks in 1995. However, this time it was not a disagreement between military and political control, but a conflict between two politicians: Son Sann and Ieng Mouly. According to sources, Sann and Mouly had been arguing about different topics for many years. Some of their more vocal disagreements were: Sann being fiercely anti Vietnamese, Sann's hasty rescinded order to boycott the 1993 UN elections, and Mouly's questioning of the appropriateness of the Cambodian monarchy being involved in the new democracy. Despite these differences and many more not mentioned, Mouly and Sann reached a type of power sharing agreement after the 1993 elections. In exchange for Sann remaining the head of the party, Mouly would get the party's only cabinet position (minister of information). The two decided on this arrangement because it was better to keep the BLDP together, rather than split and lose the party's legislative power, as well as its position in the power sharing coalition. However this arrangement did not last very long, for in 1995 the two sides quarreled. To begin with, Sann constantly supported anti Vietnamese legislation. This irritated Mouly and his supporters, essentially keeping tension between the two groups from subsiding. The boiling point was finally reached when Sann supporters announced that Mouly had been kicked out of the party. This set off a firestorm and Mouly's side immediately responded in kind, stating the opposite: Sann, instead of Mouly, had been removed from the party. As time passed, the latter turned out to be true. On 9 July 1995, Ieng Mouly summoned a special congress of the BLDP in order to select new leadership. Due to the non attendance of Son Sann and his supporters, Mouly was elected unanimously by the congress. However, shortly after the congress, the BLDP dissolved. Mouly went on to become leader of the Liberal Democratic Party and Sann's supporters created the Son Sann party. Neither side has won a seat in the National Assembly since the split.