Уэссем тарихы: ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейін
Wessem
Ежелгі тарихы аз белгілі, бұл атау франк тілінен келген. Археологиялық қазбалар римдіктерге дейінгі дәуірде Эбурон тайпасының мекендегенін көрсетеді. Тарих, қазба, Эбурон тайпасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ертедегі тарихы туралы көп мәлімет жоқ. Атауы франк тілінде естіледі және қазба жұмыстары Рим империясына дейінгі дәуірде де адамдар тұрғанын көрсетеді. Сол кезде б.з.б. Юлий Цезарь оларды германдық тайпа деп сипаттаған. Олардың Мёз және Рейн өзендері арасында мекендегендігіне көптеген адамдар сенеді. Эбурониялық басшысы Амбиорикс б.з.б. 54 жылы римдіктерге қарсы көтеріліс ұйымдастырғаны мәлім. Осы көтерілістің салдарынан римдіктер эбурондардың көбін жоқ қылып, олардың жерін қиратқан. Олардың орнына Тунгрилер келді, бұл германдық тайпа кельт мәдениетіне сіңген, бірақ Мёз өзенінің арғы жағындағы ауылдарда эбурондар өмір сүруін жалғастырды. Бұл Мёз өзенінің батыс жағалауында сөйленетін лимбург тіліндегі эбурондардың ескі кельт тілінің іздерінің сақталуын түсіндіреді. Барон Луи де Крассье өзінің сөздігінде Wessem-нің алғашқы жазбаша дәлелі 946 жылғы жарлықта кездесетінін айтады, онда император Отто I Гемблукс аббаттығына Вессемдегі диірмен мен сыра зауытының иелігін растаған. Сондай-ақ, Вессемнің Кельндегі Санкт-Панталеон аббаттығымен байланысы болды, себебі епископ Бруно 946 жылы өсиеті бойынша барлық мүлкін, құқықтарын және иелігін "Вессем хофына" аббаттыққа қалдырды. 946 жылы Вессем өз монеталарын шығаруға, салық жинауға және қамқоршы мен мэрді таңдауға құқық алды. 12 ғасырда Вессем толық қала құқығын алды және содан бері Лимбургтегі көптеген шағын қауымдар сияқты тағдырға ұшырады. Неке, келісімдер, соғыстар, мұрагерліктер және сыйлықтар арқылы Вессем бірінен кейін бірі абыройлы отбасылардың меншігіне көшті. Мысалы, 1219 жылы Виллем I ван Хорн Вессемді қамқоршы ретінде алды. Ван Хорн әулетінің билігі 1568 жылға дейін созылды, одан кейін Филипс ван Монтморенси мен Ламораль ван Эгмондты испандық дворяндар Брюссельде басып тастады. Сол кездегі жергілікті әдет-ғұрып бойынша, жазалаушылар құрбандардың мүлкін алды, ал Вессем Гелдерге қарасты. Гелре және Гулик иелері Хорн иелерінің барлық иелігін алды. Хорн қазіргі голланд тілінде, ал Лимбургтегі Хёр, әлі күнге дейін Мёз өзенінің жағасындағы Вессемге жақын орналасқан шағын қала, тіпті қамал да сақталған, және абыройлы отбасының ұрпақтары әлі де сонда тұрады. Бұл кезеңде Вессем бекінісі бар шағын қала болды. Оның өз соты мен юрисдикциясы болды, және Ланд ван Хорнның (Хорн иелерінің жері) негізгі қаласы болғандықтан, ол Ланд ван Хорнның басқа қалаларына юрисдикция жүргізді. 1609 жылы Гелре және Гулик иелеріне берілген тәркілеу мерзімі аяқталды. 1620 жылы Вессемге Чимэ ханзадалары иелік етті, бұл 1790 жылы Француз революциялық армиясы келгенге дейін билік етті. Стратегиялық тұрғыдан Мёз өзенінің жағасында және Лимбургтегі көптеген басты жолдарда орналасқан Вессемнің экономикасы 17 ғасырда өркендеді. Бұл сауда және кеме қатынасының маңызды орталығы болды. Сол кезден қалған ескерткіштерді әлі де үлкен қоймалар мен астық сақтау қоймалары түрінде көруге болады. Ескі қала орталығы жақсы сақталған және Вессемнің сол кездегі байлығын көрсетеді. 1790 жылы француздардың келуі Вессем үшін қиын кезеңді бастады. Жаңа билеушілердің еркімен үкімет пен юрисдикция өзгертілді. Қоғам француз империясымен күрделі қарым-қатынасқа ие болды және император Наполеон I құлағаннан кейінгі жылдары Вессем Нидерландтар Біріккен Корольдігінің құрамына кірді, бұл мәртебе 1830-1839 жылдары қысқа уақытқа тоқтады, ол алдамшы голландтарға қарсы тәуелсіздік күресінде бельгиялықтардың жағын таңдады. Голландтықтар Вессемді стратегиялық маңыздылығы үшін басып алды және Вессем Нидерландының бір бөлігі болды. 1991 жылға дейін Вессем жеке муниципалитет болды, содан кейін ол Хелмен біріктірілді. Жалпы алғанда, Вессемнің өте тыныш тарихы болды, оны ескі орталық арқылы жүріп, maaskeitjes (Мёз өзенінде табылған шағын шаршы тастар) таспен қапталған шағын көшелердің бірегей желісімен көруге болады. Вессемде міндетті түрде көрілуге тиіс ғимарат - бұрынғы қалалық әкімдік пен Вессемнің басты алаңы. Maaskeitjes мозаикасы қала гербін көрсетеді. 964 жылы салынған Рим шіркеуі 1914 жылы немістермен қиратылған, бірақ бұрынғы салтанатына қайта орнатылды. Вессемде sjutterie (голланд тілінде schutterij, неміс тілінде Schützenverein) бар, бұл мылтықшылар клубы. Олар OLS (Old Limburgs rifleshooting fair) көрмесіне қатысады, бұл әр елден келген лимбургтер үшін үлкен мәдени шара, әр лимбург ауылы жыл сайын делегация жібереді. 2004 жылы OLS-ті жеңіп алды, ал 2005 жылы оны ұйымдастырды. Үстел теннисі клубы (Westa), футбол клубы (R. K. S. V. W.) және волейбол командасы (VC Maasdal) Нидерландыдағы үздіктердің қатарында.
Little is known about the early history. The name sounds Frankish and excavation show that it was inhabited in pre Roman times. It was inhabited in that time by the Eburones, a Belgic tribe based on north eastern Gaul in the 1st century BC. Julius Caesar described them as being of Germanic origin. They are believed to have lived between the rivers Meuse and Rhine. Ambiorix, an Eburonian chief, is known for having led a rebellion against the Romans in 54 BC. Because of this rebellion the Eburones were all but exterminated by the Romans and their land was destroyed. They were replaced by the Tungri, a Germanic tribe that was Celticised but in villages on the other side of the river Meuse the Eburones continued to exist what would explain the fact that the Limburgs language spoken on the west bank of the river Meuse still has some traces of the old Celtic language spoken by the Eburones. The first written proof of Wessem's existence found, according to Baron Louis de Crassier in his Dictionnaire is in a Charter of 946, when Emperor Otto I confirmed to the abbey of Gembloux, the possession in Wessem of a mill and a brewery. There was also a relationship with the abbey of St. Pantaleon in Cologne since bishop Bruno left all his assets, rights and possessions in the "hof Wessem" to the abbey in his last will and testament in 946. In 946 Wessem acquired the right to make their own coins, collect taxes and to choose a guardian and a mayor. In the 12th century BC, Wessem received full city rights and from then on suffered the same fate as so many small communities in Limburg. Through marriages, agreements, war, and inheritances and legacies, Wessem was owned by one noble family after another. For example, in 1219 Willem I van Horn acquired Wessem as a guardian. The reign of the van Horne's lasted until 1568 when Philips van Montmorency together with Lamoraal van Egmond were decapitated in Brussels by Spanish noblemen. In style with local customs at the time the executors received the victims' possessions and Wessem became Gelders. The Lords of Gelre en Gulick received all possessions of the Lords of Horne. Horn in contemporary Dutch and Hör in Limburgs, is still a small town very near to Wessem on the banks of the river Meuse and even the castle still exists and descendants of the noble family still live there. In this period Wessem was a small town with fortifications. It had its own courtroom and jurisdiction, and being the main town in the Land van Horne (The land of the Lords of Horne), it had jurisdiction over most of the other towns in the Land van Horne. In 1609 the confiscations granted to the lords of Gelre en Gulick expired. The princes of Chimay took possession of Wessem in 1620, a reign that would until the French Revolutionary Army arrived in 1790. Situated strategically on the banks of the busy river Meuse and on most main roads in Limburg, Wessem's economy boomed in the 17th century. It was an important centre for trade and shipping. Relics from that time can still be seen in the form of big warehouses and storage barns. The old city centre is well preserved and show Wessem's riches in those days. The arrival of the French in 1790 preluded a harsh time for Wessem. The government and jurisdiction were changed at the will of the new rulers. The community had a love hate relationship with the French Empire and flourished until in the years after the downfall of Emperor Napoleon I, Wessem became a part of the United Kingdom of the Netherlands, a status it still has nowadays with a short interval in the years 1830–1839, when it chose the side of the Belgians in their independence struggle against the deceitful Dutch. The Dutch occupied Wessem because of its strategic importance and Wessem became a part of the Netherlands. Wessem was a separate municipality until 1991, when it was merged with Heel. All in all, Wessem had a very quiet history, which can be seen by walking through the old centre with a unique network of little streets paved with maaskeitjes (small square stones found in the river Meuse). A must see in Wessem is the former city hall with Wessems main square. A mosaic of maaskeitjes shows the city crest. The Roman church, built in 964, was destroyed by the Germans in 1914, but has been restored to its former glory. Wessem has a sjutterie (schutterij in Dutch, Schützenverein in German), a club of riflemen. They participate in the OLS (Old Limburgs rifleshooting fair), a big, annual cultural event for Limburgian people from every country where every Limburgian village sends a delegation, every year. In 2004 they won the OLS, and in 2005 they organised it. The table tennis club (Westa), the soccer club (R. K. S. V. W.) and the volleyball team (VC Maasdal) belong to the top in the Netherlands.