Кіріспе

Джулиан Макларен Росс (7 шілде 1912 – 3 қараша 1964) – британдық романист, әңгімелер авторы, мемуаршы, сценарист және әдеби сыншы.

Өмірбаян

Ол 1912 жылы Лондонның Оңтүстік Норвуд қаласында Джеймс Макларен Росс болып дүниеге келді, үш баланың ең кішісі. Ортаңғы аты Макларен – оның тууына көмектескен үй иесі, миссис Макларенге деген құрметпен берілген есім. Оның анасы Гертруда бұрын ағылшын қанды англо-индиялық отбасынан шыққан деп сипатталған, және "көркем үнді әйелі және оның еркек сұлулығының анық көзі" ретінде еске алынған. Оның әкесі Джон Лэмбден Росс, "Тисл Лайн" атты кеме компаниясына ие болған, Шотландия және Кубадан шыққан бай отбасынан еді. Осы отбасылық ақша Джон Лэмбден Россқа жұмыс істемей өмір сүруге мүмкіндік берді, бірақ ол отбасына жоғары тұрмыс деңгейін қамтамасыз етпеді. Олар екі баласымен бірге Оңтүстік Лондон, Богнор-Регис және Борнмуттың Саутборн ауданындағы жалға алынған үйлерде және пәтерлерде тұрды. Олардың Борнмуттегі уақыты Макларен Ростың 1953 жылғы "Жылау мен күлкі" мемуарларында сипатталған. Тұрмыстың төмен құнына қызығып, 1921 жылдың тамызында отбасы Францияның оңтүстігіне көшті. Сол жерде Макларен Росс ресми білімін алды. 21 жасында ол жазушы болып мансап құруға ниеттеніп Англияға оралды. Әкесінен алған шағын жәрдемақының көмегімен ол бастапқыда Лондонда тұрды, онда Сохо мен Фицровияның богемалық әлемін алғаш рет танысты. 1936 жылы ол жас актрисаға үйленді және Богнор-Регисте жалға алынған тұрғын үйге көшті, бірақ неке ұзаққа созылмады. 1938 жылы жәрдемақысы тоқтатылғаннан кейін ол үйден үйге сыпырғыш сатумен айналысты. Бос уақытында жазуын жалғастырды. Сол кезде ол радио пьесаларын жазуға ден қойды, олардың бірі BBC арнасында көрсетілді. 1940 жылы "Horizon" журналы оның "Мадрастағы шағын төңкеріс" әңгімесін жариялауға келіскенде, ол үлкен жетістікке жетті. Ол жарық көргеннен кейін көп ұзамай әскерге шақырылды. Англияның жағалауындағы гарнизондарда болған кезінде ол әскер туралы сатирикалық әңгімелер жазды. Бұл әңгімелер "Horizon", "Penguin New Writing", "English Story" және сол кезеңнің басқа да жетекші әдеби журналдарында жарияланып, оған ағылшын әдебиетінің жас жұлдызы ретінде танылды. 1943 жылдың қаңтарында ол әскерден қашып кетті. Түрмеге қамалғаннан кейін, ол психикалық күйзеліске ұшырады. Содан кейін ол Бірмингемнің Нортфилд ауданындағы әскери психиатриялық ауруханаға жіберілді. Ұзақ емес уақыт түрмеде отырғаннан кейін ол Лондонға көшті, онда үкіметтік пропагандалық деректі фильмдерге сценарий жазушы болып жұмыс тапты, ақын Дилан Томаспен бірге жұмыс істеді. Осы арада 1944 жылдың шілдесінде Джонатан Кейп Макларен Ростың "Әскерге беруге арналған заттар" атты әңгімелер жинағын шығарды. Бұл әңгімелер романист Эвелин Воға "Макларен Росс мырзаның шығармалары сирек кездесетін жетістіктерді көрсетеді" деп мәлімдеуге итерді. Соғыстан кейінгі 1940 жылдары Фицровия мен Сохоның пабтарында кең таралған және жарқын тұлғаға айналған ол "The Times Literary Supplement" басылымына жазу арқылы өзін құрметке ие әдеби сыншы ретінде танытты. Ол "Мұның ішінде махаббат пен аштық" (1947) романынан басқа тағы екі әңгіме жинағын жариялады, Антони Пауэлл оны Патрик Гамильтон мен Ф. Скотт Фицджеральдтың шығармаларымен теңестірді. Пауэлл Макларен Ростың көркем шығармаларына ғана таңданып отырмады, басқа да танымал жанкүйерлер арасында Грэм Грин, Элизабет Боуэн, Джон Леман, В. С. Притчет, Оливия Мэннинг және Джон Бетджеман болды, соңғысы оны "өз ұрпағының ең дарынды жазушыларының бірі" деп сипаттады. Алайда Макларен Ростың мансабы оның ішімдікке, амфетаминге құмар, ысырапшыл өмір салтынан зардап шекті. Тез қаржы табу үшін ол журналистикаға, сценарий жазуға, француз тілінен ағылшын тіліне аудару жұмыстарына көбірек уақыт арнады. 1950 жылдардың ортасы оның өмірінің ең төменгі кезеңін білдірді. Джордж Оруэллдің сұлу жесірі Соня Оруэллге құмар болған ол үйсіз қалды, Юстон станциясындағы күту бөлмесінде, метрода және достарының дивандарында ұйықтады. Ол сондай-ақ қарызын төлемегені үшін түрмеде қысқа мерзім отырды. Алайда оның табандылығы мен қажырлылығы келесі бірнеше жылда өмірін қайта құруға көмектесті. 1958 жылы Леонард Вулфтың богемалық қызы Диана Бромлиге үйленді. Ол оның жалғыз баласын, Алексті дүниеге әкелді. Сол кезде Макларен Росс өзін танымал BBC радио драмасының, атап айтқанда, Light Programme арнасында көрсетілген "Өлген күнге дейін" триллер сериясының жазушысы ретінде қайта танытты. Ол сондай-ақ Лондон журналына естеліктер сериясын жазды. Бұл естеліктерді ол "1940 жылдардағы естеліктер" деп атады. Оның тек бір бөлігі ғана аяқталған кезде, ол 1964 жылдың қараша айында 52 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды, оның өліміне жылдар бойғы ішімдікке құмарлық, амфетаминге тәуелділік және стресс себеп болды деп есептеледі. "The Times" газетінің 1964 жылғы 6 қарашадағы некрологында газет Макларен Росс "өзінің талантына лайықты жол таппаған, арнайы және жоғары кәсіби жазушы" еді деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ оның әңгімелері: "Соғыс кезеңіндегі әдеби әлемге оны алып келді, онда ол Сохо мен Фицровияда көзге түсетін тұлғаға айналды, демобилизациядан кейін күміс түймелі таяқпен келіп, сәл театрландырылған мінезді әдемі жігіт ретінде гүлденді. Оның сыртқы түрі мен оған сәйкес келетін ресми манерасы шатастыратын еді. Оның Сохо туралы әңгімелері бұрынғыларына қарағанда маңызды емес мақсатқа бағытталған болса да, олар әлі де иронияға толы, көбінесе тығыз және әдетте өте қызықты болды. Сонымен қатар ол фильмдерде сценарий жазушы ретінде жұмыс істеуді бастады, бұл оны әрдайым қызықтырған тақырып еді. Содан кейін ол назарын бұрынғы кезеңге бұрды: біріншіден, сатушы ретіндегі бақытсыз соғысқа дейінгі кезеңі, ол 1947 жылғы "Махаббат пен аштық" атты оның ең маңызды романының тақырыбы болды, содан кейін Шотландиялық әкесінің өміріне, Франция мен Англияның шағын теңіз жағасында зейнеткерлікке шығуына дейін. Оның өмірбаянының бірінші томы "Жылау мен күлкі" 1953 жылы жарық көрді және оның 11 жасына дейінгі өмірін қамтыды, өкінішке орай, одан кейін басқалары жарық көрмеді, және содан бері ол өте көп уақыттық жұмыс істеуге мәжбүр болды, өзінің шынайы әлеуетін іске асыруға. Өкінішке орай, ол "Punch" журналына жарияланған мақалалар мен пародилердің тамаша авторы және "The Times Literary Supplement", "The Sunday Times" және соңғы кезде "The London Magazine" басылымдарының бағалы рецензенты болды. Ол сондай-ақ фильмдерде эпизодтық жұмыс істеді және B. B. C. Light Programme арнасы үшін кемінде екі триллер сериалын жазды. Бірақ триллер формасының романы мен фильміндегі қызығушылығына және энциклопедиялық біліміне қарамастан, оның осы салаға жасаған тырабы әртүрлі жағынан табысқа жете алмады. Оның рецензиялары одан көп талаптар қойды; кемінде олар оның кең әдеби білімі мен қызығушылықтарын көрсетті, олар француз және ағылшын тіліндегі жоғары мәдениеттің көптеген аспектілерін қамтыды. Оның баспагері оның "1940 жылдардағы естеліктерінен" үзіндіні "The London Magazine" журналының қараша айындағы санында жариялауға итергені осы еді. Ол қайтыс болған кезде оның жартысы ғана аяқталған еді. Оның ең жақсы және тереңдеген кітабы "Махаббат пен аштық" болды, ол жақында қайта басылды. Бұл Патрик Гамильтон сияқты трагедиялық, қысқа шығарма. Оның әскери әңгімелері "Әскерге беруге арналған заттар" (1944) жинағында жиналған: олар тарихи құжаттардың қанағаттанарлық емес емес, сонымен қатар өте қызықты әңгімелері болып табылады. Өмірбаянынан басқа оның жеті кітабының ешқайсысы осы деңгейге жете алмайды, бірақ оның жазған әр нәрсесінде ерекшелік бар. Оның қолжазбалары ұмытылмас еді, сәл еңкейген, ұсақ, аккуратты жазу және Мандрейк клубында немесе пабта жазылған кейбір барокколық безендірулер. Иронияға толы, өзін-өзі бақылайтын, сәл формалды, бірақ ештеңе бермейтін олар өзінің иесі сияқты еді. Макларен Ростың өлімінен кейін оның аяқталмаған "1940 жылдардағы естеліктері" Алан Росс жариялады...