Кіріспе

Ағылшын ғылыми фантастика жазушысы (1903–1969)

Ерте өмір

Уиндхам Англияның Уорвикшир (қазіргі Вест-Мидлендс) округінің Ноул қаласына жақын Доридж ауылында туған. Ол Бермингемдегі темір зауытының иесі Джон Израиль Паркс қызы, Гертруда Паркстің ұлы. Джон Израиль Паркс Сметвик қаласындағы Рольф көшесіндегі «Бүркіт» зауытының иесі болған. 1909 жылдан 1911 жылға дейін Харрис отбасы 239 Хагли Роуд, Эджбастон, Бирмингем қаласында тұрды. Оның алғашқы қысқа әңгімесі «Дүниелерді сатуға» деген атпен 1931 жылы Джон Б. Харрис псевдонимімен жарық көрді. Келесі әңгімелер 1935 жылдың ортасына дейін «Джон Бейнон Харрис» есімімен жарияланды, содан кейін ол Джон Бейнон псевдонімін қолдана бастады. Бейнонның 1935/36 жылдары жарық көрген үш романының екеуі ғылыми фантастика, ал біреуі детектив жанрында болды. 1939 жылы ол «Британдық Фантазия» журналында бір қысқа әңгімесін Уиндэм Паркс псевдонімімен жариялады, себебі Джон Бейнонның басқа бір әңгімесі де сол нөмірде бұрыннан жарияланған еді. Осы жылдары ол 1920 жылы Достар жедел жәрдем бөлімінің қалған мүшелері ашқан және квакерлердің қаржылық көмегімен құрылған Лондондағы Пенн клубында тұрды. Бейбітшілдік, социализм және коммунизм идеяларының араласуы оның әлеуметтік инженерия және феминизм туралы көзқарасын қалыптастыруға әсер етті. Пенн клубында ол болашақ әйелі Грейс Уилсонмен танысты, ол мұғалім болған. Олар ұзаққа созылған махаббатқа берілді, клубта жанындағы бөлмелерді иеленді, бірақ көп жылдар бойы үйленбеді, себебі Уилсонның жұмысынан айырылу қаупі болды (некеге тұру оның лауазымын жоғалтуына әкелуі мүмкін еді).

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уиндэм алдымен Ақпарат министрлігінде цензор болып қызмет етті. Ол Лондондағы бомбалау кезінде өрт сақшысы ретіндегі және "Триффидтер күні" романындағы Ұлттық гвардия мүшесі ретіндегі тәжірибесін пайдаланды. Кейін ол Британ армиясына қосылып, Корольдік байланыс корпусында шифрлау операторы болып қызмет етті. Ол Нормандияға қонуға қатысты, D күнінен кейін бірнеше күн өткен соң жағаға шықты. Ол XXX корпусына қосылды, ол ең қатыгез шайқастарға қатысты, соның ішінде Фалез қапшығындағы тұтқынға түскен неміс әскерін қоршауға қатысты. Оның ұзақ жылдар бойы серіктесі Грейс Уилсонға жазған соғыс кезіндегі хаттары қазір Ливерпуль университетінің мұрағатында сақтаулы. Ол өзінің санасымен күресі, адамзатқа деген күмәні және келешектегі соғыс болатынынан қорқуы туралы жазды. Сондай-ақ ол оған деген махаббаты және оның қайтып келгенде оны сүйе алмайтындай болып бұзылып кететінінен қорқынышы туралы құмарлықпен жазды.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін Уиндэм жазуға қайта оралды, әлі де Джон Бейнон деген псевдонимді қолдана берді. 1948 жылдан бастап төрт романы жарық көрген інісі Вивиан Бейнон Харристің жетістігіне шабыттанған ол, жазу стилін өзгертті. 1951 жылы Джон Уиндхам псевдонимін алғаш рет қолданып, «Триффидтер күні» романын жазды. Оның соғысқа дейінгі жазушылық жолы кітаптың жарнамасында еске алынбады, соның салдарынан адамдар бұл белгісіз автордың тұңғыш романы деп ойлады. Олар баласыз болды, сондай-ақ оның інісі де одан бұрын қайтыс болды. Оқиға алыс болашақтағы ядролық дистопияда өтеді, онда генетикалық тұрақтылық бұзылған, ал әйелдер «мутанттар» тудырса, қатты қысымға ұшырайды. «Ақ бұлттар атласы» авторы Дэвид Митчелл былай деп жазды: «Бұл жазылған ең ойлы апокалипсиске дейінгі романдардың бірі. Уиндэм – нағыз ағылшын көрегені, ғылым докторы атанған Уильям Блейк». The Guardian газеті оның «бейқам ағылшын фондары романның күшін анықтайды, апокалипсис кез келген уақытта немесе тіпті осы сәтте келесі ауылда орын алуы мүмкін екенін білдіреді» десе, The Times журналы «Триффидтер күні» романы «көріп тұрған түс сияқты шындыққа толы» екенін айтты. «Хризалидалар» романындағы идеялар Маргарет Атвудтың «Қыздың ертегісі» романында да көрініс тапқан, ол Уиндхамның еңбегінің өзіне әсер еткенін мойындады. Ол «Chocky» романының жаңа басылымына кіріспе жазды, онда «The Midwich Cuckoos» романындағы зиялы шетелдік нәрестелер оның түсіне кіргенін мәлімдеді. Уиндэм сонымен қатар көптеген қысқа әңгімелер жазды, олар қатаң ғылыми фантастикадан бастап, ойшау фантастикаға дейін жетеді. Олардың кейбіреулері түсірілді: «Оның жолын қара», «Кездейсоқ іздеу», «Ақымақ марсиан», «Ұзын қасық», «Jizzle» («Мария» фильмі ретінде) және «Тынығу уақыты» («Жердей жер жоқ» фильмі ретінде). «Survival» радиоқоюы да бар. Тағы бір британдық ғылыми-фантастика жазушысы Брайан Олдисс Уиндхамның кейбір романдарын, әсіресе «Триффидтер күнін» «жағымды апаттар» деп сынады. Бұл оның туындылары туралы клишеге айналды, бірақ көптеген жаңа сыншылар оны жоққа шығарды. Л. Дж. Херст «Триффидтер» романында басты кейіпкер бірнеше кісі өлтіруге, өзін-өзі өлтіруге және жаман оқиғаларға куә болып, жиі өлім қаупіне ұшырайтынын айтты. Атвуд былай деп жазды: «Виндхамның өзі де соғыс ардагері болған Екінші дүниежүзілік соғысты "жағымды" соғыс деп атауға болады, өйткені онда барлығы өлмеді».

Мұра

Ол қайтыс болғаннан кейін, Виндхамның сатылмаған кейбір шығармалары жарияланды және оның ертерек туындылары қайта басылды. Оның мұрағаты Ливерпуль университетіне қосылды. 2015 жылдың 24 мамырында "Триффидтер күні" романында суреттелген Хэмпстедтегі бір даладағы көше оған құрмет ретінде ресми түрде Триффид аллеясы деп аталды.