Жон Уайндэм (1903-1969) – ағылшын ғылыми-фантастика жазушысы. Өмірі, туған жері, «Джон Б. Харрис» және «Джон Бейнон» аттарымен жарияланған алғашқы туындылары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ғылыми фантастика жазушысы (1903–1969)
English science fiction writer (1903–1969)
Ерте өмір
Уиндхам Англияның Уорвикшир (қазіргі Вест-Мидлендс) округінің Ноул қаласына жақын Доридж ауылында туған. Ол Бермингемдегі темір зауытының иесі Джон Израиль Паркс қызы, Гертруда Паркстің ұлы. Джон Израиль Паркс Сметвик қаласындағы Рольф көшесіндегі «Бүркіт» зауытының иесі болған. 1909 жылдан 1911 жылға дейін Харрис отбасы 239 Хагли Роуд, Эджбастон, Бирмингем қаласында тұрды. Оның алғашқы қысқа әңгімесі «Дүниелерді сатуға» деген атпен 1931 жылы Джон Б. Харрис псевдонимімен жарық көрді. Келесі әңгімелер 1935 жылдың ортасына дейін «Джон Бейнон Харрис» есімімен жарияланды, содан кейін ол Джон Бейнон псевдонімін қолдана бастады. Бейнонның 1935/36 жылдары жарық көрген үш романының екеуі ғылыми фантастика, ал біреуі детектив жанрында болды. 1939 жылы ол «Британдық Фантазия» журналында бір қысқа әңгімесін Уиндэм Паркс псевдонімімен жариялады, себебі Джон Бейнонның басқа бір әңгімесі де сол нөмірде бұрыннан жарияланған еді. Осы жылдары ол 1920 жылы Достар жедел жәрдем бөлімінің қалған мүшелері ашқан және квакерлердің қаржылық көмегімен құрылған Лондондағы Пенн клубында тұрды. Бейбітшілдік, социализм және коммунизм идеяларының араласуы оның әлеуметтік инженерия және феминизм туралы көзқарасын қалыптастыруға әсер етті. Пенн клубында ол болашақ әйелі Грейс Уилсонмен танысты, ол мұғалім болған. Олар ұзаққа созылған махаббатқа берілді, клубта жанындағы бөлмелерді иеленді, бірақ көп жылдар бойы үйленбеді, себебі Уилсонның жұмысынан айырылу қаупі болды (некеге тұру оның лауазымын жоғалтуына әкелуі мүмкін еді).
Wyndham was born in the village of Dorridge near Knowle, Warwickshire (now West Midlands), England, the son of Gertrude Parkes, the daughter of the Birmingham ironmaster John Israel Parkesefn|John Israel Parkes owned the Eagle Works at Rolfe Street, Smethwick. From 1909 to 1911 the Harris family lived at 239 Hagley Road, Edgbaston, Birmingham, His debut short story, "Worlds to Barter", appeared under the pen name John B. Harris in 1931. Subsequent stories were credited to 'John Beynon Harris' until mid 1935, when he began to use the pen name John Beynon. Three novels as by Beynon were published in 1935/36, two of them works of science fiction, the other a detective story. He also used the pen name Wyndham Parkes for one short story in the British Fantasy Magazine in 1939, as John Beynon had already been credited for another story in the same issue. During these years he lived at the Penn Club, London, which had been opened in 1920 by the remaining members of the Friends Ambulance Unit, and which had been partly funded by the Quakers. The intellectual and political mixture of pacifists, socialists and communists continued to inform his views on social engineering and feminism. At the Penn Club he met his future wife, Grace Wilson, a teacher. They embarked on a long lasting love affair, and obtained adjacent rooms in the club, but for many years did not marry, partly because of the marriage bar under which Wilson would have lost her position.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уиндэм алдымен Ақпарат министрлігінде цензор болып қызмет етті. Ол Лондондағы бомбалау кезінде өрт сақшысы ретіндегі және "Триффидтер күні" романындағы Ұлттық гвардия мүшесі ретіндегі тәжірибесін пайдаланды. Кейін ол Британ армиясына қосылып, Корольдік байланыс корпусында шифрлау операторы болып қызмет етті. Ол Нормандияға қонуға қатысты, D күнінен кейін бірнеше күн өткен соң жағаға шықты. Ол XXX корпусына қосылды, ол ең қатыгез шайқастарға қатысты, соның ішінде Фалез қапшығындағы тұтқынға түскен неміс әскерін қоршауға қатысты. Оның ұзақ жылдар бойы серіктесі Грейс Уилсонға жазған соғыс кезіндегі хаттары қазір Ливерпуль университетінің мұрағатында сақтаулы. Ол өзінің санасымен күресі, адамзатқа деген күмәні және келешектегі соғыс болатынынан қорқуы туралы жазды. Сондай-ақ ол оған деген махаббаты және оның қайтып келгенде оны сүйе алмайтындай болып бұзылып кететінінен қорқынышы туралы құмарлықпен жазды.
During the Second World War, Wyndham first served as a censor in the Ministry of Information. He drew on his experiences as a firewatcher during the London Blitz and as a member of the Home Guard in The Day of the Triffids. He then joined the British Army, serving as a corporal cipher operator in the Royal Corps of Signals. He participated in the Normandy landings, landing a few days after D Day. He was attached to XXX Corps, which took part in some of the heaviest fighting, including surrounding the trapped German army in the Falaise Pocket. His wartime letters to his long time partner, Grace Wilson, are now held in the Archives of the University of Liverpool. He wrote at length of his struggles with his conscience, his doubts about humanity and his fears of the inevitability of further war. He also wrote passionately about his love for her and his fears that he would be so tainted she would not be able to love him when he returned.
Соғыстан кейінгі
Соғыстан кейін Уиндэм жазуға қайта оралды, әлі де Джон Бейнон деген псевдонимді қолдана берді. 1948 жылдан бастап төрт романы жарық көрген інісі Вивиан Бейнон Харристің жетістігіне шабыттанған ол, жазу стилін өзгертті. 1951 жылы Джон Уиндхам псевдонимін алғаш рет қолданып, «Триффидтер күні» романын жазды. Оның соғысқа дейінгі жазушылық жолы кітаптың жарнамасында еске алынбады, соның салдарынан адамдар бұл белгісіз автордың тұңғыш романы деп ойлады. Олар баласыз болды, сондай-ақ оның інісі де одан бұрын қайтыс болды. Оқиға алыс болашақтағы ядролық дистопияда өтеді, онда генетикалық тұрақтылық бұзылған, ал әйелдер «мутанттар» тудырса, қатты қысымға ұшырайды. «Ақ бұлттар атласы» авторы Дэвид Митчелл былай деп жазды: «Бұл жазылған ең ойлы апокалипсиске дейінгі романдардың бірі. Уиндэм – нағыз ағылшын көрегені, ғылым докторы атанған Уильям Блейк». The Guardian газеті оның «бейқам ағылшын фондары романның күшін анықтайды, апокалипсис кез келген уақытта немесе тіпті осы сәтте келесі ауылда орын алуы мүмкін екенін білдіреді» десе, The Times журналы «Триффидтер күні» романы «көріп тұрған түс сияқты шындыққа толы» екенін айтты. «Хризалидалар» романындағы идеялар Маргарет Атвудтың «Қыздың ертегісі» романында да көрініс тапқан, ол Уиндхамның еңбегінің өзіне әсер еткенін мойындады. Ол «Chocky» романының жаңа басылымына кіріспе жазды, онда «The Midwich Cuckoos» романындағы зиялы шетелдік нәрестелер оның түсіне кіргенін мәлімдеді. Уиндэм сонымен қатар көптеген қысқа әңгімелер жазды, олар қатаң ғылыми фантастикадан бастап, ойшау фантастикаға дейін жетеді. Олардың кейбіреулері түсірілді: «Оның жолын қара», «Кездейсоқ іздеу», «Ақымақ марсиан», «Ұзын қасық», «Jizzle» («Мария» фильмі ретінде) және «Тынығу уақыты» («Жердей жер жоқ» фильмі ретінде). «Survival» радиоқоюы да бар. Тағы бір британдық ғылыми-фантастика жазушысы Брайан Олдисс Уиндхамның кейбір романдарын, әсіресе «Триффидтер күнін» «жағымды апаттар» деп сынады. Бұл оның туындылары туралы клишеге айналды, бірақ көптеген жаңа сыншылар оны жоққа шығарды. Л. Дж. Херст «Триффидтер» романында басты кейіпкер бірнеше кісі өлтіруге, өзін-өзі өлтіруге және жаман оқиғаларға куә болып, жиі өлім қаупіне ұшырайтынын айтты. Атвуд былай деп жазды: «Виндхамның өзі де соғыс ардагері болған Екінші дүниежүзілік соғысты "жағымды" соғыс деп атауға болады, өйткені онда барлығы өлмеді».
After the war Wyndham returned to writing, still using the pen name John Beynon. Inspired by the success of his younger brother Vivian Beynon Harris, who had four novels published starting in 1948, he altered his writing style and by 1951, using the John Wyndham pen name for the first time, he wrote the novel The Day of the Triffids. His pre war writing career was not mentioned in the book's publicity and people were allowed to assume that this was a first novel from an unknown writer. The couple were childless, as was his brother, who also outlived him. This is set in the far future of a post nuclear dystopia where genetic stability is compromised and women are severely oppressed if they give birth to "mutants". David Mitchell, author of Cloud Atlas, wrote of it: "One of the most thoughtful post apocalypse novels ever written. Wyndham was a true English visionary, a William Blake with a science doctorate." The Guardian states his "innocuously English backdrops are central to the power of his novels, implying that apocalypse could occur at any time — or, indeed, be happening in the next village at this moment", while The Timess reviewer of The Day of the Triffids described it as possessing "all the reality of a vividly realised nightmare." The ideas in The Chrysalids are echoed in The Handmaid's Tale, whose author, Margaret Atwood, has acknowledged Wyndham's work as an influence. She wrote an introduction to a new edition of Chocky in which she states that the intelligent alien babies in The Midwich Cuckoos entered her dreams. Wyndham also wrote several short stories, ranging from hard science fiction to whimsical fantasy. Several have been filmed: "Consider Her Ways", "Random Quest", "Dumb Martian", "A Long Spoon", "Jizzle" (filmed as "Maria") and "Time to Rest" (filmed as No Place Like Earth). There is also a radio version of "Survival". Brian Aldiss, another British science fiction writer, disparaged some of Wyndham's novels as "cosy catastrophes", especially The Day of the Triffids. This became a cliche about his work, but it has been rebutted by many more recent critics. L. J. Hurst commented that in Triffids the main character witnesses several murders, suicides and misadventures, and is frequently in mortal danger. Atwood wrote: " one might as well call World War II—of which Wyndham was a veteran—a 'cozy' war because not everyone died in it."
Мұра
Ол қайтыс болғаннан кейін, Виндхамның сатылмаған кейбір шығармалары жарияланды және оның ертерек туындылары қайта басылды. Оның мұрағаты Ливерпуль университетіне қосылды. 2015 жылдың 24 мамырында "Триффидтер күні" романында суреттелген Хэмпстедтегі бір даладағы көше оған құрмет ретінде ресми түрде Триффид аллеясы деп аталды.
After his death, some of Wyndham's unsold work was published and his earlier work was republished. His archive was acquired by the University of Liverpool. On 24 May 2015, an alley in Hampstead that appears in The Day of the Triffids was formally named Triffid Alley as a memorial to him.