Кіріспе

Коннектикут штатының штаттық капитолий ғимараты Коннектикут штатының астанасы Хартфорд қаласында Капитолий даңғылының солтүстігінде және Бушнелл саябағының оңтүстігінде орналасқан. Бұл ғимаратта Коннектикут штатының Бас Ассамблеясы – Жоғарғы палатасы, Мемлекеттік Сенат, және Төменгі палатасы, Өкілдер палатасы, сондай-ақ Коннектикут штатының губернаторының кеңсесі орналасқан. Коннектикут Жоғарғы Соты Капитолий даңғылының ар жағындағы ғимаратта орналасқан (1908–1910 жылдары салынған).

Тарих

Қазіргі ғимарат – Америка революциясынан бері Коннектикут штатының үшінші капитолий ғимараты. Коннектикут штатының Бас Ассамблеясы (мемлекеттік заң шығарушы орган) Америка революциясына дейін Хартфорд пен Нью-Хейвен қалаларында кезекпен отырыс өткізіп келді. Хартфордта Бас Ассамблея 1792 жылы Чарльз Булфинч жобалаған Ескі штаттық үйде, ал Нью-Хейвенде 1827 жылы Итиел Таун жобалаған штаттық үйде жиналатын. Азамат соғысынан кейін бұл жоспардың қиындықтары айқын көріне бастады, соның салдарынан Хартфорд пен Нью-Хейвен екеуі де штаттың жалғыз астанасы болу үшін бәсекелестікке түсті. Хартфорд жеңіске жетті, ал жаңа, жалғыз астанаға бір орталық капитолий ғимараты қажет болды. Бас Ассамблея миллион долларлық жобаны бекітті, ал Джеймс Г. Баттерсон мен Ричард М. Апжон есімді екі бәсекелес жобаны иелену үшін күресті. Апжон жеңіске жетті, бірақ архитектор емес, тас импорттаушы және саудагер Баттерсон ғимаратты салуға жауапты мердігер болып тағайындалды. Баттерсон содан кейін Апжонның жоспарын өз жоспарына көбірек ұқсату үшін үнемі қайта қарастырып отырды. Мысалы, орталық мұнара – Апжонның емес, Баттерсонның туындысы. Баттерсонның Апжон жоспарын кеңейтуі салдарынан құны екі еседен асып, 2,5 миллион доллардан асты. «Нью-Йорк Таймс» газеті жаңадан салынған ғимаратты былай сипаттады: «Бұл қалың ақ мәрмәрден тұрғызылған әсем құрылыс, Нью-Англияның жазғы түскі күн сәулесінде мұздан жасалған сарай сияқты жарқырайды». Капитолийдің орны Бушнелл паркіне жақындығы мен ескі ғимаратқа қарағанда айналасында көбірек ашық кеңістік болғандықтан таңдалды. Бұл жер бұрынғы Тринити колледжінің орналасқан жері болған және «Тринити төбесі» деп аталған, ал қаланың шығысындағы көше әлі де Тринити көшесі деп аталады. (Тринити колледжі қаланың оңтүстігіндегі жаңа кампусқа көшірілді.) Ғимараттың бірінші қабатындағы галереяларда Азамат соғысының бөлімшелерінің жеңіс тулары сияқты тарихи артефакттар сақталады. 10 000-нан астам штат ардагерлері Капитолийге шеру тартқаннан кейін 1879 жылдың 17 қыркүйегінде 30 полк туын штатқа тапсырды. Бұл әрекет ғимаратты Азамат соғысының естелік ескерткіші ету мақсатымен жасалды. 1979 және 1989 жылдарға дейін кеңселердің тарлығы және ғимарат жоспарына зиян келтіретін бөлгіш қабырғалар мен уақытша шешімдердің енгізілуіне дейін ғимаратты қайта жаңарту жұмыстары басталды. Штаттық Капитолий 1971 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды.

Сәулет

Ғимарат – Истлейк стиліндегі ең ірі ғимараттардың бірі. Сыртқы қабырғасы Коннектикут штатының Шығыс Канаан қаласынан алынған мәрмәрмен және Род-Айленд штатының Вестерли қаласынан алынған граниттен тұрғызылған. Ғимарат шамамен тіктөртбұрышты, ішкі кеңістіктері екі ашық ішкі ауланың айналасында ұйымдастырылған, олар үлкен терезелерге тік бойымен жетеді. Орталық бөлігінде күмбездің астында үшінші дөңгелек ашық ротонда орналасқан. Өкілдер палатасының үлкен залы оңтүстік жағындағы қосымша құрылыс болып табылады. Ғимараттың әсем безендірілген қасбеттерінде мүсіндер орналасқан, сондай-ақ есіктердің үстінде бірнеше мүсіндер, медальондар және оюлы тимпандар бар (батыс жағында тек мүсіндер ғана бар). Мүсіндер мемлекет тарихындағы саясаткерлер мен маңызды тұлғаларды бейнелейді, мысалы: пастор Томас Хукер (1586–1647), майор Джон Мейсон (1600–1672), губернатор Джон Уинтроп кіші (1605/1606–1676), Роджер Шерман (1721–1793), революциялық соғыс губернаторы Джонатан Трумбулл (1710–1785), Ноа Вебстер (1758–1843), генерал Джозеф Хоули (1826–1905), Азамат соғысы кезеңіндегі теңіз флоты хатшысы Гидеон Уэллс (1802–1878) және АҚШ сенаторы Орвилл Хичкок Платт (1827–1905). Ішкі қабаттарда Коннектикуттан алынған ақ мәрмәр және қызыл тақта қолданылған, ал кейбір түрлі-түсті мәрмәр Италиядан әкелінген. Мүсіндер, медальондар және тимпандар кезеңдер бойынша топтастырылған. Солтүстік қасбетінде алты мүсін, бес тимпан және екі медальон орналасқан, ал ою-өрнектер революциялық соғысқа дейінгі тұлғаларды бейнелейді. Шығыс және батыс қасбеттерінде революциялық соғысқа қатысушылар немесе мемлекеттік қызметте болған адамдар бейнеленген, ал оңтүстік қасбетіндегі мүсіндер Азамат соғысынан бастап жасалған. Мұнараның жалпы биіктігі 78,33 метр. Ғимараттың күмбезінде бастапқыда «Коннектикуттың генийі» деп аталған үлкен мүсін орналасқан, ол сол жылғы үлкен дауылдан зақымданғаннан кейін 1938 жылы алынып тасталды. Мүсін гипстен жасалған, кейін қоладан құйылған, биіктігі 5,18 метр, салмағы 5 тонна. Ол Римде жасалып, Мюнхенде құйылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл туынды федералды үкіметке тапсырылып, оқ-дәрі мен машина бөліктерін жасау үшін соғысқа қатысу мақсатында балқытылды. Бастапқы гипстен жасалған мүсін қазір Капитолийде сақталады және қоламен қапталған. 2002 жылы Бас Ассамблея алдындағы №5273 заң жобасы Капитолий күмбезінің дизайнын қалпына келтіру үшін мүсіннің жаңа құймасын жасауға рұқсат беруді көздеді. Жоба 2009 жылы мақұлданды және жаңа қола құйма жасалды. Ол әлі күмбездің басына орнатылған жоқ, қосымша 200 000 долларлық қаржы күтілуде. Күмбездің сыртқы жағында ауыл шаруашылығы, сауда, білім/заң, күш/соғыс, ғылым/әділет және музыканы бейнелейтін алты жұптан тұратын 12 мүсін орналасқан. Ішкі кеңістікте екі бірдей әсем ашық баспалдақ бар, ал ғимараттың барлық ішкі бөлігі 1870 жылдардағы Истлейк стилінің эстетикасын сақтай отырып, көп түсті схемамен боялған. Капитолий ғимараты жұртшылыққа ашық, апта ішінде өздігінен және экскурсиялармен тамашалауға болады. Экскурсиялар Заң шығарушы кеңсе ғимаратының батыс кіреберісінен басталады.