Кіріспе
Польшалық ұшқыш Людвик Идиковский (24 тамыз 1891 – 13 шілде 1929) – польшалық әскери авиатор. Ол Атлантика арқылы ұшу сынағы кезінде қаза тапты.
Ludwik Idzikowski (August 24, 1891 – July 13, 1929) was a Polish military aviator. He died during a transatlantic flight trial.
Ерте өмір және қызмет
Людвик Идзиковский Варшавада дүниеге келді. Ол Бельгияның Льеж қаласында кеншілік мамандығын оқуға кірісті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Ресей армиясына әскерге шақырылды. Севастопольде авиация мектебін бітіріп, 1916 жылдан бастап офицер-ұшқыш ретінде әуе шайқасы бөлімдерінде қызмет етті. Қазан революциясынан кейін ол Варшаваға қайта оралуға үлкерді және 1918 жылдың қараша айында Идзиковский жаңадан құрылған Польша армиясына, podporucznik-ұшқыш (ұшақпен ұшушы лейтенант) шенімен қосылды. 1919 жылы ол Польша Әуе күштеріне қосылды және Польша-Совет соғысы кезінде бастапқыда "Костюшко эскадрильясы" деп аталған 7-ші истребитель эскадрильясымен, негізінен американдық еріктілерден құралған, содан кейін 6-шы барлау эскадрильясымен ұшты. Ол Львовты қорғауға қатысты. Соғыстан кейін, 1921–1923 жылдары ол Грудзянцтағы жоғары деңгейдегі ұшу мектебінде инструктор, содан кейін эскадрильялық оқудың командирі болды. 1924–1926 жылдары Варшавадағы 1-ші авиация полкінде эскадрильяны, содан кейін эскадрилья басқарды.
Бірінші Атлантиканы ашатын ұшу әрекеті
1926 жылы сәуірде Идиковский Польшаның әскери миссиясымен Францияға жіберілді, онда Польша үкіметі сатып алған ұшақтарды сынақтан өткізді. Осы кезде ол өзінің алғашқы Атлантикалық мұхитын аттауға жасаған жоспарын құрды, бірақ бұл Шығыс-Батыс бағытында, одан да қиын әрі әлі сәтті аяқталмаған сапар болатын. 1927 жылы мамыр айында французтар "Ақ құс" (L'Oiseau Blanc) ұшағымен мұхиттан өтуге тырысты, бірақ ұшақ Атлантика мұхитының үстінде жоғалып кетті. Екі аптадан кейін америкалық Чарльз Линдберг Нью-Йорктен Парижге тоқтаусыз алғашқы сәтті ұшуды жасады. Баспасөздің қысымымен, көп ойланып, Польша билігі ақырында мойынсынып, Франциядан Атлантиканы аттауға арналған арнайы ұшақ сатып алды. Бұл – соңғы бомбалаушы ұшақ Amiot 123-тің ұзақ қашықтыққа арналған түрі болды және ол Маршал Юзеф Пилсудский атымен аталады. 1928 жылы 1 қаңтарда Идиковский майор шеніне көтерілді. Екінші ұшқыш және навигатор болып майор Казимеж Кубала тағайындалды. Олар 1928 жылы 3 тамызда сағат 4:45-те Париждің Ле Бурже әуежайынан Атлантиканы аттауға жасаған алғашқы сынақтарын бастады. Бірақ, шамамен 3200 км ұшқаннан кейін және мұхит үстінен өтіп бара жатқанда, олар қозғалтқыш майының деңгейі төмендеп бара жатқанын байқады, себебі май бакі жарылған еді. Америкаға дейін жартысынан астам жол қалғандықтан және желге қарсы баруға тура келгендіктен, олар Еуропаға қайтуға шешім қабылдады. 31 сағат ұшқаннан кейін май толыққанды азайды, Идиковский испан жағалауынан 70 км қашықтықтағы неміс сауда кемесі "Самосқа" суға қонуға шешім қабылдады. Кеме экипажы ұшқыштарды құтқарып, ұшақты судан шығарды.
Екінші трансатлантикалық ұшу әрекеті
Идзиковский мен Кубала келесі жылы тағы да сынақ жүргізді. Ескісі тым көп зақымданғандықтан, екінші Amiot 123 ұшағы сатып алынды. Ол Ақ Бүркіт деп аталды (кейбір деректерге сәйкес, ол Маршалек Пилсудский деп те аталды). Олар 1929 жылдың 13 шілдесінде сағат 03:45-те Ле-Буржеден ұшып қозғалды. 2140 км, мұхит үстінен ұшқаннан кейін, шамамен сағат 17:00-де, қозғалтқыш айналу жиілігін (RPM) жоғалта бастады және шу шығара бастады. Олар Азор аралдарындағы Файал аралына қонуға шешім қабылдады. Бірақ, қозғалтқыштың жұмысының нашарлауына байланысты, сағат 21:00-де (жергілікті уақыт бойынша сағат 19:00-де) Идзиковский жақын орналасқан, тасты Graciosa аралына шұғыл қонуға бел буды. Далаға қонғанда, ұшақ төменгі тас қабырғаға соғылып, тік бұрылып құлады. Апатта Людвик Идзиковский қаза тапты, ал Казимеж Кубаланы жақын ауылдың шаруасы қирандылардан шығарып алып құтқарды. Құтқару операциясы кезінде ұшақ толығымен қирады, ал Идзиковский өртенді. Идзиковскийдің денесі ORP Iskra атты желкенді кемемен Польшаға жеткізіліп, 1929 жылдың 17 тамызында салтанатты түрде жерленді. Ол Virtuti Militari күміс орденімен, Krzyż Walecznych орденімен (үш рет), Gold Cross of Merit орденімен және (өлімнен кейін) Polonia Restituta офицерлік орденімен марапатталды. Ол сонымен қатар "Дала ұшқышы" белгісіне де ие болған. Идзиковский есімі Даброва-Гурничадағы Тучнавадағы жергілікті бастауыш мектеп аумағында орналасқан ескерткішпен мәңгі есте қалды.