Фицрой тауы: Аргентина-Чили шекарасындағы шың

Кіріспе

Оңтүстік Андыдағы тау; Аргентина мен Чили шекарасының бір бөлігі. Тау.

Еуропадағы алғашқы кездесу

Фиц-Рой тауының көрінісін алғаш рет еуропалықтардың арасында 1783 жылы Видма көлінің жағалауына жеткен испан саяхатшысы Антонио де Виедма және оның серіктері тіркелген. Аргентиналық саяхатшы Франсиско Морено 1877 жылдың 2 наурызында тауды көрді және оны 1834 жылы Санта-Крус өзенімен жол жүріп, Патагония жағалауының үлкен бөлігін картаға түсірген Роберт Фицройдың құрметіне Фиц-Рой деп атады. "Серро" – испан тіліндегі "жота" немесе "төбе" деген мағынаны білдіретін сөз, ал "Чалтен" техуелче (аоникенк) тілінен алынған, "түтінді тау" дегенді білдіреді, себебі таудың шыңының үстінде көбінесе бұлт пайда болады. Фиц-Рой – техуелшелер "Чалтен" деп атаған көптеген шыңдардың бірі. Алайда, шыңның оңтүстігіндегі шекараның үлкен бөлігі, Муралон тауына дейін, әлі де анықталмаған. Тау – Аргентинаның Санта-Крус провинциясының символы болып табылады, оның бейнесі провинцияның туында және гербінде бейнеленген. Дегенмен, таудың көп бөлігі, оның ішінде әйгілі шыңы (оған Чили жағынан өтуге болмайды) Аргентинаның даусыз аумағында қалды, тіпті оның көрінісінен ләззат алу да – практикалық тұрғыдан – Анд тауларының шығыс беткейлерімен шектелген.

Елеулі көтерілулер

1952, Лионель Террей және Гвидо Магноне Оңтүстік-шығыс қырқасы арқылы (Франко-Аргентина қырқасы) (алғашқы көтеріліс, 2 ақпан 1952 ж.). 1965, Карлос Комесанья және Хосе Луис Фонруж (Аргентинадан) Supercanaleta (1600 м, TD+ 5.10 90 градус) арқылы 2,5 күнде (екінші көтеріліс). 1968, Оңтүстік-Батыс қырқасы, сондай-ақ Калифорниялық жол (үшінші көтеріліс). Көтеріліс "Күлкілі шошқалар" тобымен: Ивон Шоунард (кейіннен Patagonia сыртқы киімдер мен жабдықтар компаниясын және Black Diamond Equipment альпинистік жабдықтар компаниясын құрды), Дик Дорворт, Крис Джонс, Лито Теджада Флорес (фильм операторы, оның 16 мм Bolex камерасымен түсірілген көтеріліс кадрлары экспедиция туралы "Дауылды тау" фильміне қолданылды) және Дауглас Томпкинс (1964 ж. The North Face сыртқы киімдер мен жабдықтар компаниясын құрған). 1972, Оңтүстік-шығыс қырқасы (төртінші көтеріліс). Иан Уэйд (АҚШ), Дейв Никол (Ұлыбритания), Мо Антойн (Ұлыбритания), Гай Ли (Ұлыбритания), Ларри Дерби (АҚШ) және Эдди Бирч (Ұлыбритания). 1980, Col Americano бағытымен Джино Касасса (Чили, Чилидің Анд альпинизмі федерациясының бақылаушысы) және Вальтер Бертч (Австрия) бірге шыңға жетті. Алехандро Искьердо (Чилилік) 2800 м биіктікке көтерілді. 1984, Виеслав Буржинский, Мирослав Фалько Дасал, Михал Кочанчик, Яцек Козацкевич және Пьотр Лутинский (Польша) Polaca жолымен, 24/12/1984. 900 м, 6a A2. Бұл бағыт әлі қайталанбаған. 1984, Маркос Коуч, Эдуардо Бреннер, Альберто Бендингер және Педро Фридрих Франко-Аргентина жолымен. 1986, Аргентиналық Эдуардо Бреннер, Себастьян Де Ла Круз және Габриэль Руиз шілде айында Supercanaleta арқылы үш күнде алғашқы қысқы көтеріліс жасады. 1990, Ясуши Яманой шілдеде алғашқы жеке қысқы көтеріліс жасады. 2002, Дин Поттер Supercanaleta арқылы алғашқы еркін соло өтті. Бағыттың ұзындығы 5 километр, тік биіктігі шамамен 4000 метр, қиындық деңгейі 5.11d-ге дейін жетеді. 2019, Джим Рейнольдс еркін соло өтті. 2021, Шон Вильянуэва О’Дрисколл "Фитц Траверс" бағытын кері бағытта аяқтады, екінші көтеріліс және алғашқы жеке көтеріліс жасады. 2022 ж. Piolet d'Or сыйлығына ие болды. 2022, Колин Хейли Фиц-Ройдағы Supercanaleta бағытына қысқы жеке көтеріліс жасады.

1952, Lionel Terray and Guido Magnone via Southeast Ridge (Franco Argentine Ridge) (first ascent 2 February 1952). 1965, Carlos Comesaña and José Luis Fonrouge (from Argentina) via Supercanaleta (1,600m, TD+ 5.10 90deg) in 2 1/2 days (second ascent). 1968, Southwest Ridge aka The Californian Route (third ascent). Ascent by the "Fun Hogs": Yvon Chouinard (who went on to found outdoor clothing and equipment company Patagonia and climbing equipment company Black Diamond Equipment), Dick Dorworth, Chris Jones, Lito Tejada Flores (filmmaker, whose 16mm Bolex camera footage of the ascent was used for the film of the expedition entitled Mountain of Storms) and Douglas Tompkins (who, in 1964, had co founded outdoor equipment and clothing company The North Face). 1972, Southeast Ridge (fourth ascent). Ian Wade (U. S.), Dave Nicol (UK), Mo Anthoine (UK), Guy Lee (UK), Larry Derby (U. S.) & Eddie Birch (UK). 1980, following the Col Americano route, Gino Casassa (Chile, monitor of the Andinism Federation of Chile) and Walter Bertsch (Austria) arrived at the peak together. Alejandro Izquierdo (Chilean) climbed to 2,800 m.
1984, Polaca Route by Wieslaw Burzynski, Miroslaw Falco Dasal, Michal Kochanczyk, Jacek Kozaczkiewicz and Piotr Lutynski (Poland), 24/12/1984. 900m 6a A2. This route is still unrepeated. 1984, Franco Argentina Route by Marcos Couch, Eduardo Brenner, Alberto Bendinger, and Pedro Friedrich. 1986, First winter ascent, in July, by Argentines Eduardo Brenner, Sebastián De La Cruz and Gabriel Ruiz, over three days via Supercanaleta. 1990, First winter solo ascent, in July, by Yasushi Yamanoi. 2002, Dean Potter, first free solo, via Supercanaleta The route is 5 kilometers long and has approximately 4,000 meters of vertical elevation, with routes ranging in difficulty up to 5.11d. 2019, Jim Reynolds, free solo. 2021, Sean Villanueva O’Driscoll completed the second ascent and first solo ascent of the "Fitz Traverse", completing the route in reverse. He received a Piolet d'Or award in 2022. 2022, Colin Haley, first solo winter ascent of Supercanaleta route on Fitz Roy.