Кіріспе

Байланыс құралының өзіне жіберілген ақпаратты қайта жаңғырту қабілетін сипаттайтын негіздеме Медиа байлығы теориясы (МБТ), кейде ақпараттық байлық теориясы деп аталады, бұл байланыс құралының өзіне жіберілген ақпаратты қайта жаңғырту қабілетін сипаттайтын негіздеме. Оны 1986 жылы Ричард Л. Дафт пен Роберт Х. Ленгел ақпарат өңдеу теориясының кеңейтуі ретінде енгізді. МРТ белгілі бір байланыс құралдарының, мысалы телефон қоңыраулары, бейнеконференциялар және электрондық поштаның байлығын бағалау және бағалау үшін қолданылады. Мысалы, телефон арқылы сөйлесу ым-ишара сияқты визуалды әлеуметтік белгілерді қайта жасай алмайды, бұл оны ым-ишаралар мен дене тілі арқылы хабарласуға мүмкіндік беретін бейнеконференцияларға қарағанда аз бай байланыс құралы етеді. Контингенттік теория мен ақпарат өңдеу теориясына негізделген МРТ бай, жеке байланыс құралдары, әдетте, бай емес, аз бай медиамен салыстырғанда, екіжақты мәселелерді жеткізу үшін тиімдірек деп болжайды.

Өмірбаян

Медиа байлығы теориясын 1986 жылы Ричард Л. Дафт пен Роберт Х. Ленгел енгізді. Басқа коммуникация ғалымдары теорияны жақсарту үшін сынады, ал жақында Медиа байлығы теориясы жаңа медиа байланыс құралдарын, мысалы, бейнетелефония, онлайн конференциялар және онлайн курстық жұмыстарды қосу үшін ретроактивті түрде бейімделген. Медиа байлығы теориясы медиа таңдаудың орнына, медиа пайдаланумен байланысты болса да, теорияның эмпирикалық зерттеулері менеджердің медиа пайдаланудың әсерін емес, қандай медиамен қарым-қатынас жасауды таңдағанын жиі зерттейді. Оның енгізілгеннен бері медиа байлығы теориясы ұйымдық және бизнес қарым-қатынастан тыс жағдайларда қолданылды ("Қолдану" бөлімін қараңыз).

Тиісті құрал таңдау

Медиа байлығы теориясы менеджерлер хабарламаның эквивокалдылығын медианың байлығына сәйкестендіруге негізделген қарым-қатынас тәсілін таңдайды деп болжайды. Басқаша айтқанда, байланыс арналары олардың қаншалықты коммуникативті екендігіне байланысты таңдалады. Алайда, көбінесе басқа факторлар, мысалы, қарым-қатынас жасаушының қолда бар ресурстары, ойынға кіреді. Дафт пен Ленгельдің болжамы менеджерлер тапсырманың тиімділігіне (яғни, коммуникативтік мақсатқа мүмкіндігінше тиімді қол жеткізуге) көбірек көңіл бөледі деп болжайды және басқа факторларды, мысалы, қарым-қатынастың өсуі мен сақталуын ескермейді. Кейінгі зерттеушілер медиаға деген көзқарастар адамның басқаларға қарағанда осы медианы пайдалану ықтималдығын дәл болжап бере алмайтынын атап өтті, өйткені медиа пайдалану әрқашан ерікті емес. Егер ұйымның нормалары мен ресурстары бір медианы қолдаса, менеджерге өз хабарын жеткізудің басқа формасын таңдау қиын болуы мүмкін. Әлеуметтік қатысу - бұл ортаның қарым-қатынас жасаушыларға басқаларды психологиялық тұрғыдан қатысушылар ретінде сезінуіне мүмкіндік беретін дәрежесі немесе ортаның қарым-қатынас жасаушы қатысушылардың нақты қатысуын жеткізуге мүмкіндік беретін дәрежесі. Адамдар арасындағы қарым-қатынас дағдыларын қажет ететін міндеттер, мысалы, келіспеушіліктерді шешу немесе келіссөздер жүргізу, әлеуметтік қатысуды жоғары талап етеді, ал әдеттегі ақпаратты алмасу сияқты міндеттер әлеуметтік қатысуды аз қажет етеді. Сондықтан, топтық кездесулер сияқты бетпе-бет болатын медиа жоғары әлеуметтік қатысуды талап ететін міндеттерді орындау үшін қолайлы; электрондық пошта және жазбаша хаттар сияқты медиа аз әлеуметтік қатысуды талап ететін міндеттер үшін қолайлы. Медиа байлығы теориясына байланысты тағы бір модель, әсіресе, қолайлы медианы таңдауда, әлеуметтік ықпал моделі болып табылады. Біз медианы қалай қабылдаймыз, бұл жағдайда медианың байлық шкаласында қай жерде орналасқанын шешу "әлеуметтік тұрғыдан құрылған медиа сипаттамаларының қабылдауына" байланысты, бұл қазіргі ортада ойнайтын әлеуметтік күштер мен әлеуметтік нормаларды және қажетті пайдалануды анықтайтын контекстті көрсетеді. Әр ұйым қол жеткізуге тырысатын мақсаты мен орындауға тырысатын миссиясы бойынша әр түрлі. Осылайша, әр түрлі ұйымдық мәдениеттер мен орталарда әр ұйымның медиалды қабылдау тәсілі әртүрлі және нәтижесінде әр ұйымның медианы пайдалану тәсілі және медианы аз немесе көп бай деп санауы әр түрлі болады. Коммуникаторлар қарым-қатынас үшін қолайлы құралдарды анықтағанда хабардың қаншалықты жеке екенін де қарастырады. Жалпы, бай медиа - бұл жеке тұлға, өйткені олар сөзсіз және сөздік белгілерді, дене тілін, инфлекцияны және адамның хабарламаға реакциясын көрсететін ым-ишараларды қамтиды. Бай ақпарат құралдары басшы мен оның бағыныстыларының арасындағы тығыз қарым-қатынасты нығайтады. Хабардың мазмұны да таңдалған ақпарат құралдарына әсер етуі мүмкін. Менеджерлер кері хабарларды жеке немесе бай ақпарат құралдары арқылы жеткізуді қалауы мүмкін, тіпті егер хабарламаның біркелкілігі жоғары болмаса да, бағыныстылармен жақсы қарым-қатынасты жеңілдету үшін. Екінші жағынан, жағымсыз хабарды аз қамтылған ақпарат құралдары арқылы жіберу хабарды жіберген адамды кінәлауды әлсіретіп, оны қабылдап алушының реакциясын байқауға кедергі келтіреді. Сонымен қатар, олар бұл бір мезгілдестік идеясы Дафт пен Ленгельдің бастапқы теорияларында сипатталған БАҚ-қа қолданылуы мүмкін болса да, жаңа БАҚ-тар бір мезгілдестікке бұрынғыдан да үлкен мүмкіндік береді.

Ұйымдастыру және бизнес коммуникациялар

Медиа байлығы теориясы бастапқыда компаниялар арасындағы өзара әрекеттесуді жақсы түсіну үшін ұйымдық қарым-қатынас жағдайында жасалған. МРТ жеке тұлға немесе ұйым үшін хабарды жеткізудің "ең жақсы" құралын анықтау үшін қолданылады. Мысалы, ұйымдар маңызды шешімдерді бетпе-бет қарым-қатынаста талқылау қажет деп тапса болады; электрондық поштаны пайдалану жеткілікті арна болмайды. Ұйымдық тұрғыдан алғанда, жоғары деңгейдегі қызметкерлерге көптеген мәселелерді шешуге көмектесу үшін ауызша ақпарат құралдары қажет болуы мүмкін. Жақсы, анық тапсырмалар бар кіріс деңгейіндегі лауазымдар жазбаша формада орындалуы мүмкін. Алайда, жеке көзқараспен қарағанда, адамдар ауызша қарым-қатынасты артық көреді, өйткені қарым-қатынас сигналдары көп, бұл хабарды дәл әрі тиімді түсіндіруге мүмкіндік береді. Ұйымдардың ақпараттық өңдеу көзқарасы да қарым-қатынастың маңызды рөлін көрсетеді. Бұл көзқарас ұйымдарға қоршаған ортадан ақпарат жинап, оны өңдеп, содан кейін оған сәйкес әрекет етуді ұсынады. Қоршаған ортаның күрделілігі, турбуленттілігі және ақпараттық жүктемесі өскен сайын, ұйымдық байланыс артады. Ұйымның ақпаратты өңдеудегі тиімділігі бизнес ортасы күрделі және тез өзгеріп жатқан кезде ең маңызды болып табылады. Бүгінде компаниялар видеоконференциялар сияқты технологияларды қолданады, олар қатысушылардың бір-бірін бөлек жерлерде болғанда да көруге мүмкіндік береді. Бұл технология ұйымдарға тек аудио сигналдарды беретін дәстүрлі конференц-сұраққа қарағанда бай қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді.

Медиа сезімталдығы және жұмыс өнімділігі

Дафт пен Ленгел сонымен қатар ұйымдардың барлық басшылары немесе менеджерлері қарым-қатынас үшін тиімді медиа таңдауды жасауда бірдей дағдыны көрсете алмайды деп мәлімдейді. Жоғары нәтижелі басшылар немесе менеджерлер төмен нәтижелі менеджерлерге қарағанда медиа таңдаудағы байлық талаптарына көбірек "сезімтал" болады. Басқаша айтқанда, құзыретті басшылар әдеттегі хабарламалар үшін бай медианы және әдеттегі хабарламалар үшін жұқа медианы таңдайды. Консенсус пен қанағаттану көзқарастары бойынша, өз тапсырмаларына сәйкес келмейтін қарым-қатынас құралы бар топтар, өз тапсырмаларына сәйкес келмейтін қарым-қатынас құралы бар топтарға қарағанда, қиындықтарға ұшырайды. Сонымен қатар, бетпе-бет топтар тарқатылған топтарға қарағанда консенсустың өзгеруіне, шешім қабылдаудан қанағаттанушылық пен шешім қабылдау схемасынан қанағаттанушылық деңгейін жоғарылатты.

Жұмыс іздеу және жұмысқа қабылдау

Жұмыс іздеу кезінде, мысалы, карьералық жәрмеңкелерде, компания өкілдерімен бетпе-бет кездесуді талапкерлер бай медиа ретінде қабылдауы керек. Карьералық жәрмеңкелер сұрақтар мен жауаптар түрінде бірден кері байланыс жасауға мүмкіндік береді және әр жұмыс іздеушінің қызығушылығы мен сұрақтарына сай келетін, ауызша хабарламалар мен дене қимылдары сияқты бірнеше белгілерге жол береді. Салыстырмалы түрде, компанияның веб-сайтында ақпаратты оқу немесе электрондық хабарландыру тақтасын қарау сияқты статикалық хабарламаларды майда медиа ретінде анықтауға болады, өйткені олар жұмыс іздеушілердің жеке қажеттіліктеріне бейімделмеген; олар кері байланыс бойынша асинхронды және олар негізінен мәтінге негізделген, сондықтан ауызша және дене қимылдарына мүмкіндік жоқ. Жұмыс іздеушілер мен жұмыс берушілер арасындағы өзара қарым-қатынас үміткерлердің ұйым туралы ақпаратты қалай өңдейтіндеріне әсер етеді. Кандидат пен жұмыс беруші арасындағы қарым-қатынас, оның жұмыс іздеушілердің көзқарасын қалыптастырады. Кейбір жұмыс берушілер жұмысқа алу туралы сұрақтарға жауап беру үшін бейне, анимация және виртуалды агенттер сияқты нақты құралдарды қолдана бастады. Starr, компанияның құндылығы немесе миссиясы сияқты екіжақты немесе күрделі хабарламалар үшін ақпарат беруді тежейтіндігі көрсетілді.

Виртуалды командалар мен тележұмыс

Көптеген ұйымдар бүкіл әлем бойынша таралған, ал қызметкерлері бір командада әр түрлі уақыт белдеулерінде орналасқан. Ұйымдар өнімді ынтымақтастық пен командалық динамиканы жеңілдету үшін коворкинг пен қарым-қатынас үшін ұсынылған технологиялық құралдарды қарастырудан пайда алады. Workman, Kahnweiler және Bommer (2003) идеалдық тележұмыс дизайнында әртүрлі медиа түрлері болады, олар арықтан байға дейін, онда жұмысшылар жұмыс стиліне және қолдағы тапсырмаға ең қолайлы медианы таңдай алады. Сонымен қатар, әр түрлі жұмыс үшін әр түрлі құралдар қажет болуы мүмкін. Жоспарлау, әкімшілік немесе операциялар сияқты нақты және құрылымды жұмыстар жұмсақ медиа нұсқаларымен тұрақты болуы мүмкін, ал бағдарламалық жасақтама мен әзірлеу, ол өзінен-өзі әлдеқайда көп белгісіздікке ие және келіссөздер бай медиа арналарымен жақсы қолдау табады.

Кәсіпорынның әлеуметтік жауапкершілігі

Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (КӘЖ) тұжырымдамасы, ол бастапқыда 1960 жылдары танымал болды, компанияның этикалық және моральдық стандарттарға сәйкес өзін-өзі реттеуін сипаттайды. Қоғамдық компаниялар өздерінің корпоративтік әлеуметтік жауапкершілігін тұтынушыларға жағымды маркетингтік кампаниялардың бір бөлігі ретінде сипаттайды. Sat and Selemat (2014) клиенттерге мұндай хабарламалар тек қана бай арналар арқылы емес, бай арналар арқылы жеткізілген кезде көбірек әсер еткенін анықтады.

Медиа

Медиа байлығы теориясының жаңа медиаға қолданылуы дау тудыратын болса да ("Сын" қараңыз), ол әлі де жаңа медианы зерттейтін зерттеулер үшін негіз ретінде эвристикалық түрде қолданылады.

Веб-сайттар мен гипермәтіндер

Веб-сайттар мазмұны жағынан әр түрлі болуы мүмкін. Бұрынғы Югославияның Дүниежүзілік Желідегі бейнелерін зерттеген зерттеуде Джексон мен Перселл гипертекст жеке веб-сайттардың байлығын анықтауда рөл атқарады деп ұсынды. Олар гипертекстті веб-сайтта қолдануды Дафт пен Ленгельдің бастапқы теориялық әдебиеттерінде көрсетілгендей медиа байлығы сипаттамалары тұрғысынан бағалауға болатын критерийлер шеңберін әзірледі. Сонымен қатар, 2004 жылғы мақалада Саймон мен Пеппас өнім веб-сайттарының мультимедиялық пайдалану тұрғысынан байлығын зерттеді. Олар "бай медиа сайттарды" тек мәтін, суреттер, дыбыстар мен бейне клиптерді қамтитын сайттар деп жіктеді, ал "жеңіл медиа сайттар" тек мәтіннен тұрады. Олардың зерттеуінде олар екі өнімді сипаттау үшін төрт сайт (екі бай және екі арық) жасады (бір қарапайым, бір күрделі). Олар өнімнің күрделілігіне қарамастан, пайдаланушылардың көпшілігі бұқаралық ақпарат құралдарының байлығын ұсынатын веб-сайттарды артық көретінін анықтады. Веб-сайттардағы бай медиа физикалық әлемдегі іс-әрекетті ынталандыруға мүмкіндік береді. Лу, Ким, Доу және Кумар (2014) фитнес-орталықтың 3D көрінісі бар веб-сайттар студенттің спорт залына бару ниеті статикалық 2D бейнелері бар веб-сайтқа қарағанда сәттірек болғанын көрсетті.

Тез хабарласу және мәтіндік хабарламалар

Медиа байлығы теориясы, жіберуші қажетті хабарды жеткізу немесе белгілі бір тапсырманы орындау үшін тиісті байлық құралын таңдау керектігін білдіреді. Мәтіннің жұқалығы тон мен бет-әлпетті жеткізуге кедергі келтіреді, әйтпесе ол әзіл-оспақты анықтау үшін пайдалы болар еді. Алайда, Anandarajan және басқалар жүргізген зерттеудің нәтижесі. "Мейірімді ұрпақ" телеарнасының пайдалануы туралы зерттеу барысында "пайдаланушылар IM-ді бай қарым-қатынас құралы ретінде мойындаған сайын, бұл құралдың әлеуметтік қарым-қатынас үшін пайдалы екеніне сену ықтималдығы артады" деген қорытындыға келді. Y ұрпағы пайдаланушылары мәтіндік хабарламаларды бай құрал деп қараса да, оңай қол жетімді және үзіліссіз ақпарат құралдары (мысалы, мәтіндік хабарламалар, Twitter) жағымды оқиғаларға қарағанда жағымсыз оқиғаларды бөлісу үшін көбірек пайдаланылатынын, ал үзілісші және бай ақпарат құралдары (мысалы, телефон арқылы қоңырау шалу) жағымсыз оқиғаларға қарағанда жағымсыз оқиғаларды бөлісу үшін көбірек пайдаланылатынын көрсететін қосымша дәлелдер бар. Сонымен қатар, жасөспірімдердің MSN (кейіннен Microsoft Messenger қызметі деп аталатын) пайдалануын жақсырақ түсіну үшін, Шир медиа байлығының және байланыс бақылауының әсерін зерттеді. Ширдің зерттеуі басқа да нәтижелерден " веб-камера мен MSN Spaces сияқты бай мүмкіндіктер таныстардың, жаңа достардың, қарама-қарсы жынысты достардың көбеюіне және осылайша достардың жалпы санына ықпал еткенін" көрсетті.

Электрондық пошта

Соңғы жылдары жалпы халық электронды поштаны жақсы білетін болғандықтан, адамдармен жеке сөйлесу мен электронды пошта арқылы сөйлесу арасындағы айырмашылық біршама әлсіреп кетті. Электрондық пошта қазір ауызекі құрал ретінде қарастырылады, оның жылдам пікір білдіруге, табиғи тілді пайдалануға және акронимдер мен эмоционалды белгілер арқылы эмоцияларды ендіруге мүмкіндік береді. Алайда, электрондық поштаның бір жағы бар: ол - көпшілікке жіберілетін хаттар. Электрондық поштада көбінесе жұмыс үшін қажет емес және/немесе спам болып табылатын қажетсіз ақпарат көп болады. Бұл қоқысты сүзгілеу қосымша уақыт қажет етеді. Электрондық поштаны басқаруға кететін уақыт ақпараттың көп болуына әкелуі мүмкін. Электрондық поштаның көптігі адамдар алған мәліметтердің көптігіне байланысты ақпаратты жоғалтамын деп ойлауы мүмкін. Кейбір адамдар осы көлемді электрондық хаттарға тез жауап беруге кедергі келтіреді. Электрондық поштаның дауыстық пошта сияқты басқа арналарға қарағанда көбірек ақпараттық мазмұн беру мүмкіндігі бар. Бұл адамның арнаны қалай пайдаланатынын анықтайды. Кейбіреулер үшін мазмұнның таңдауы әр түрлі болады. Олар электрондық поштаны бай арна ретінде танитын болса, суреттер мен бейнелерді қоса алады, ал басқалары тек мәтінді ғана пайдалана алады. Бұл түсінік тілдік ерекшеліктерді таңдауға да әсер етеді. Электрондық поштаны ауызша арнаға ұқсататындар оны жазбаша арнаға қарағанда басқаша жазады. Ата-аналар балаларының білім деңгейіне қатысты мәселелер бойынша электрондық пошта арқылы сөйлесуді жөн көреді. Мұғалімдермен сөйлескенде ата-аналар балаларына қатысты алаңдаушылықтарын айқын білдіру үшін хабарламалардың бір мезгілден тыс түрін қолдады. Бұл ұстаз мен ата-ананың арасында түсіністік орнатуға мүмкіндік береді.

Электрондық пошта және виртуалды командалық жұмыс

Виртуалды командаларға жобаны аяқтау тапсырылғанда, көбісі электронды поштаға назар аударды, бірақ ол байлығы жағынан төмен. Электрондық пошта, байлығы аз болса да, қайта оқылуы мен қайта өңдеуді қамтамасыз етеді (хабарларды жіберуден бұрын қайта оқу және жақсы түсіну үшін қайта оқу мүмкіндігі) басқа байлықтағы медиаларға қарағанда.

Видеоконференциялар

Видеоконференциялық бағдарламалық қамтамасыз ету тек ірі компаниялардағы виртуалды командалар үшін ғана емес, сонымен қатар сыныптар мен жай әңгімелесулер үшін де қолданылады. Skype және Google Hangouts сияқты бағдарламалық қамтамасыз ету немесе бейнеконференциялық жүйелер (VCS) аудио әңгімелесуден гөрі көбірек визуалды белгілерге мүмкіндік береді. Зерттеулер көрсеткендей, ВКҚ-ның медиа-байлығы телефон арқылы және жеке кездесулер арасында. Видеоконференциялардың бетпе-бет сөйлесу сияқты байлығы болмаса да, видеоконференцияларға қатысты зерттеуде мазмұнды ұсынудың бай түрлері жоғары концентрация деңгейлерімен оң байланысты болды, бірақ пайдасы бар деп есептелетін нәтижелер көрсетті.

Facebook желісі

Әлеуметтік желі - Facebook электронды поштадан да пайдалы екені анықталды. Facebook бизнес-парақтарында клиенттерден бірден кері байланыс алу, қосымша веб-парақтарға сілтеме жасау, клиенттерге/патенциалды клиенттерге бейімдеу, сондай-ақ тілдің әртүрлілігі сияқты мүмкіндіктер бар. Кәсіпорындар осы платформаны өз клиенттерімен табысты байланысуға пайдалана алды, бірақ сапа мен қол жетімділік құнсыздалады.

Қарым-қатынастық байланыс

Kashian және Walther (2018) асинхронды қарым-қатынас жалпы жұбайларының оң пікірлері / атрибуттары бар адамдар арасындағы қақтығысты азайту үшін бетпе-бет қарым-қатынасқа қарағанда жақсы құрал екенін анықтады. Авторлар қарым-қатынастық жақындықты және серіктестер жасаған оң атрибуцияларды әлеуетті себеп ретінде бағалайды. Асинхронды байланыстың кемшіліктерін жеңу үшін, бұл медиа синхрондылық теориясы бойынша, синхронды медиа конвергентті конфликттік байланыс үшін ең жақсы деп санайды (2018, 7, Дэннис және басқалар, 2008). Авторлар "ассинхронды CMC қанағаттанған жұптар арасындағы онлайн-жанжал үшін пайдалы құрал" деп қорытындылады (2018, 19-б.). Басқа зерттеуде Koutamanis және басқалар. (2013) жасөспірімдердің жедел хабарласу арқылы қарым-қатынас жасаулары олардың нақты әлемдегі қарым-қатынастарды жақсартуға көмектеседі деп болжайды. Авторлар электрондық құралдар арқылы мәтіндік қарым-қатынасқа назар аударған. Жазбаша сөйлеу әдетте, медиа байлығы теориясына сәйкес қалай берілсе де, қарым-қатынастың ең кіші формаларының бірі болып саналатынымен, бұл зерттеу мәтіндік хат-хабар арқылы белгілі бір қарым-қатынастан кейін келетін жасөспірімдердің бетпе-бет қарым-қатынас жасау қабілетін қалай арттыра алатынын көрсетеді. Tong and Walther (2015) пікірінше, ертедегі компьютерлік медиациялы байланыс теорияларына, мысалы, медиа байлығы (Daft & Lengel, 1986) және медиа табиғилығы (Kock, 2004) теорияларына, вербальді емес қарым-қатынас "өтірістік трансферт пен күтулердің қабылдау интерпретациясы үшін маңызды" болмауы мүмкін (2015, 204). Сонымен қатар, егер қатысушылардың алғашқы әсерлері визуалды белгілерге жауап беретін бейімділіктер әсер етсе, онда бетпе-бет қарым-қатынас адамдардың қарым-қатынасын теріс өзгерте алады. Қосымша зерттеулер бұқаралық ақпарат құралдарының байлығы мен алдамшы хабарлардың таралуы арасындағы байланысты талдады. Бай ақпарат құралдары, әсіресе дауыстық реңк, бет әлпеті немесе ым-ишара сияқты сөзсіз белгілерді жеткізетіндер, жалған хабарлардың аз мөлшерде таралатынын көрсетеді. Бай ақпарат құралдарын пайдалану арқылы, сұхбаттасушылар эмоциялық байланысты нығайтады, бұл бір сөйлеушінің екіншісін алдау мүмкіндігін азайтады. Адалдық ең жақсы саясат болып саналмайтын жағдайда, электронды пошта сияқты білім алу құралдары алдаудың мүмкіндігін арттырады.

Қашықтан оқыту және электрондық кітаптар

Шепферд пен Марц студенттердің қашықтықтан курстарға деген қанағаттануын бағалау кезінде курстың медиаға бай технологияны қолдануы студенттердің курстың сапасын бағалауына әсер еткен деген қорытындыға келді. "Баспа-басқа пікір алмасу форумдары, құжатпен бөлісу аймақтары және веб-кастинг" сияқты құралдарды пайдаланған курстар жақсырақ қаралды. 2011 жылы Лай мен Чанг электрондық кітаптарға қатысты пайдаланушылардың көзқарастарын зерттеген зерттеулерінде өзгергіш ретінде медиа байлығын қолданды. Lan and Sie (2010) зерттеулері бойынша мәтінге негізделген байланыс арналары санатында оқытушының технологияны таңдауына әсер ететін елеулі айырмашылықтар бар. Олар SMS, электрондық пошта және RSS қолдануын зерттеді және SMS жылдам жеткізуге, электрондық пошта мазмұнға байлықты қамтамасыз етуге және RSS алдыңғы мобильді құрылғыларда мазмұнды ұсынуға қолайлы форматта екенін анықтады. Электрондық кітаптар мен электронды оқыту академиялық ландшафтта қайталанатын құралға айналуда. Электрондық оқытудың басты ерекшеліктерінің бірі - оның мәтін, сурет, дыбыс, анимация және бейне сияқты әртүрлі құралдарды біріктіріп, мультимедиалық оқу материалдарын жасау мүмкіндігі. Электрондық оқытуда медиа таңдау маңызды мәселе болуы мүмкін, себебі мәтіндік емес электронды оқу материалдарын әзірлеудің шығыны өсті. Оқушылар бай медианы екіжақты және күрделі мазмұны бар курстарда пайдаланудан пайда ала алады; дегенмен, оқушылар екіжақты (сандық) мазмұны аз курстарда бай медианы пайдаланудан оқушының ұпайлары мен оқушының қанағаттанушылығы бойынша елеулі пайдаға қол жеткізбейді.

Сәбилерге күтім жасау

Медициналық көмек көрсетудегі аналогты деректерді цифрлық сақтауға ауыстыру медициналық инновациялардың алдыңғы шебінде болды. Кастро, Фавела және Грейсия Пена шұғыл шақырулардағы медбикелік консультацияларға әртүрлі медианың әсерін зерттеді (жеке, телефон және бейнеконференциялар). Олар бұқаралық ақпарат құралдарының тиімділігі арасында айырмашылықтар болмағанмен, бұқаралық ақпарат құралдарының байлығы кеңестер мен шешімдерді жылдамдатуға мүмкіндік беретінін анықтады. Видеоконференция арқылы емделушіге қарағанда емделушіге көзбен қарау жиілігі төмендеуі мүмкін.

Дәрігерлер мен медициналық көмек көрсетушілерді табу

Адамдар арасындағы қарым-қатынас медициналық кездесулердің негізгі құрамдас бөлігі болғанымен, дәрігер қарым-қатынасы пациенттердің жаңа дәрігерді таңдауда көрсететін ең маңызды қасиеттерінің бірі болғанымен, денсаулық сақтау ұйымдары болашақ пациенттеріне жаңа дәрігердің болашақ кездесулерде олармен қалай қарым-қатынас жасайтынын түсінуге көмектесу үшін өте жақсы жұмыс істемейді. олардың онлайн өмірбаяны тек "жеңіл" мәтіндік өмірбаяны ұсынады, ал өте аз "бай" бейне кіріспелерін ұсынады. Видео-кіріспелер пациенттерге дәрігердің консультация кезінде қалай әрекет ететінін нақты көруге мүмкіндік береді. Перро мен Силк дәрігерлердің видео таныстыруының бай әсерін тексерді. Олар қатысушылардың дәрігердің видеосы арқылы таныстырған кезде тек мәтінге негізделген биографияға қарағанда, олардың беймәлімдігі азаятынын анықтады. Сондай-ақ, қатысушылар тек қана мәтіндік биографияға қарағанда, видеомен таныстыруды ұсынған дәрігерге баруды көбірек таңдады. Зерттеулер көрсеткендей, аралас (бағалы және аз) медиа азаматтарды тәрбиелеу мен тартуда пайдалы болуы мүмкін. Интернет арқылы жасалатын шығармашылықтың жарылысын ресми мекемелерге, мысалы, үкімет пен білім беру мекемелеріне байланыстырып, кеңінен қатысуға мүмкіндік беру, азаматтардың белсенділігін арттыру және кеңінен түсінік пен білім алуына мүмкіндік беру.

Гендерлік және медиа байлық теориясы

Қандай медиа әртүрлі жынысты адамдарға жұмыс орнында өнімдірек болуға мүмкіндік беретінін анықтау үшін зерттеулер жүргізілді. "Медиа байлығының әсеріндегі жыныстық айырмашылықтар" атты зерттеуде зерттеушілер әйелдердің ерлерге қарағанда сөзсіз қарым-қатынаста жақсы жұмыс істейтінін анықтады. Жалпы, әйелдер ерлерге қарағанда көбірек сөздік емес белгілерді және қарым-қатынасты оңай бұзады, өйткені олардың ерлерге қарағанда жиі көрініс беру қабілеті бар. Зерттеушілер әйелдер әлеуметтік бағыттағы іс-шараларды ұнататын болса, ерлер тапсырмаға бағытталған жобаларды көбірек бағалайтынын анықтады. Ерлер шешімді тез қабылдай алады, ал әйелдер әңгімеге терең түсінік беру үшін әңгімеге терең түсінік береді.

Теорияның қолданылу аясы

Көптеген зерттеушілер медиа байлығы теориясын оның детерминистік табиғаты ретінде қарастырғандықтан сынға алды. Маркус әлеуметтік қысымның бұқаралық ақпарат құралдарының қолданылуына байлықтан гөрі күшті әсер етуі мүмкін екенін және МРТ-ның негізгі қағидаларына сәйкес келмейтін жолдармен әсер етуі мүмкін екенін айтады. Сонымен қатар, медиа байлығы теориясы бай медианы пайдаланудың сезімдері бір жағдайда майлы медианы пайдаланудың мүлдем қарама-қарсы екенін болжай алмайды. Шын мәнінде, медиа таңдау күрделі және жалпы алғанда, бай медиа хабарды жеткізу үшін "ең жақсы" болып саналса да, арық медиа әлі де хабарды жеткізе алады. Сонымен қатар, кейбір тапсырмалар үшін қолданылатын медианың түрі хабарланған хабарламаның дұрыстығына ешқандай әсер етпейді. Хабарды жеткізу құралын таңдағанда, жеке адам өзінің ыңғайына байланысты мүмкін нұсқаларды қарастырады. Егер жеке тұлға хабарлама тарату үшін электрондық пошта жүйесін пайдаланудан ыңғайсыз немесе бейхабар болса және электрондық поштаны жіберуді үйрену топтық кездесуге қарағанда көп уақыт кететін және тиімсіз деп санаса, ол тиімдірек құралдың орнына бай құралды таңдай алады. Бұл мінез-құлық нәтижесі, рационалды емес, әрине, бұрын қалыптасқан тәжірибеге қатысты.

Мәдени және әлеуметтік шектеулер

Нгуенама мен Лидің айтуынша, мәдени және әлеуметтік астарында адамдардың медиа таңдауларына әсер етеді, бұл олардың теориясы негізінде жасалған болжаулармен үйлеспейді. Нгуэняма мен Ли бұқаралық ақпарат құралдарының байлығы теориясының, әсіресе мәдени және жеке сипаттамаларының шектеулілігіне қатысты сын-пікірде жалғыз емес. Оук Лидің зерттеулері конфуцийшілдік виртуалды жұмыс ортасында құрмет көрсету маңызды болғанда, байланыс арнасының мәдени протоколды жеткізу қабілеті арнаның байлығынан маңызды екенін көрсетті. 2009 жылы Герритсеннің зерттеуі бизнес-контексте мәдениеттің қабылдаушының медиумды таңдауына әсер ететінін, мүмкін, белгілі бір мәдениеттің белгісіздікті болдырмау шегі тұрғысынан анықтаған. Сонымен қатар, Деннис, Кинни және Хунг екіжақты тапсырмаларды орындау тұрғысынан алғанда, медиумның байлығы тек әйелдерден тұратын командаларға ең айқын әсер етеді. Екінші жағынан, "бағалылықты тапсырманың біркелкілігімен сәйкестендіру барлық ерлер немесе аралас жынысты командалар үшін шешім сапасын, уақытты, консенсусты немесе қарым-қатынас қанағаттануын жақсартпады". Жекелеген жағдайда Бархи қарым-қатынас тәсілі мен танымдық стильдің медиа таңдау мен таңдауда рөл атқара алатынын көрсетті, бұл тіпті бірдей хабарламалар мен ниеттер болған жағдайларда да "ең жақсы" медиа таңдау адамның әртүрлі болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Жаңа медиаға қолдану

Сонымен қатар, медиа байлығы теориясы Интернет кеңінен қолданылғанға дейін дамығандықтан, ол сондай-ақ электрондық пошта, чат, жедел хабарлау, смартфон және т.б. сияқты медианы енгізді, кейбіреулер оның жаңа медиа пайдаланушылардың таңдауы мүмкін нәрсені дәл болжау қабілетін күмәнге ұшыратты. "Жаңа медиа" деп саналатын опциялар берілген кезде, дауыстық пошта және электрондық пошта сияқты медиа таңдауды зерттейтін бірнеше зерттеулер жүргізілді. Блау, Вайзер және Эшет Алкалай онлайн немесе дәстүрлі сыныптарда бір сабақты оқитын оқушылардың қабылданатын және нақты нәтижелерінің айырмашылықтары мен ұқсастықтарын зерттейді. Сондай-ақ, жаңа медианың кеңейтілген мүмкіндіктерін ескере отырып, әртүрлі байланыс құралдарын жіктеудегі медиа байлығы теориясының бір өлшемді тәсілдері бұдан былай медиа түрлері әр түрлі болатын барлық өлшемдерді алу үшін жеткіліксіз екендігі көрсетілді.

Медиа табиғилығы

Дафт пен Ленгельдің бастапқы құрылымына негізделген бірнеше жаңа теориялар жасалды. Кок (2004) адамның лексикалық емес қарым-қатынас әдістері мен аппараттары, мысалы, бет-әлпеті, ым-ишаралары мен дене тілі миллиондаған жылдар бойы дамыған және сол сияқты адамдар арасындағы қарым-қатынастың табиғилығы үшін маңызды болуы керек деп айтады.

Медиа синхрондылығы

Медиа байлығын және оның жаңа медиаға қолданылуын түсіндіру үшін медиа синхрондылық теориясы ұсынылды. Медиа байлығы сондай-ақ бейімделуші құрылым теориясы мен әлеуметтік ақпаратты өңдеу теориясымен байланысты, онда медианың объектілік физикалық атрибуцияларына назар аударудың орнына, медианың әлеуметтік құрылысына ауысады. Дегенмен, медиа синхрондылық теориясы - бұл адамдар қандай медианы пайдалануды таңдағанын зерттемейтін байланыс өнімділігі теориясы. Медиа синхрондылық теориясы әрбір байланыс әрекеттесуі екі процестен тұрады: тасымалдау және конвергенция. Процестер тапсырмаларды орындау үшін қажет. Тарату жаңа ақпаратты берумен, ал конвергенция келісімге қол жеткізумен байланысты. Бір-біріне жақын болуды талап ететін тапсырмалар үшін, жоғары синхрондылық деңгейі бар, мысалы, бетпе-бет кездесулер мен бейнеконференциялар, қатысушыларға бір уақытта қарым-қатынас жасауға және пікір алысу арқылы келісімге жету үшін тұлғааралық реакцияларды дамытуға мүмкіндік береді. Тасымалдауды қажет ететін тапсырмалар үшін электрондық пошта мен SMS мәтіндері сияқты сингроникалылығы төмен құралдар қатысушыларға географиялық таралу мен уақыт белдеуіне қарамастан ақпаратты алуға мүмкіндік береді және басқалармен талқылаудың қажеті жоқ жаңа ақпаратты өңдеуге көбірек уақыт береді. Теорияға сәйкес, ақпараттың берілуі мен өңдеу талаптарына сәйкес келетін мүмкіндіктері бар ортаны таңдау қарым-қатынасты тиімдірек етеді. Егер топ синхронды кездесулер алдында талапты төмен синхрондылықпен бұқаралық ақпарат құралдары арқылы талқыласа, келіссөздер тиімдірек болуы мүмкін, өйткені топ конвергенцияға жетуден бұрын белгісіздіктерді жоя алады. Бұқаралық ақпарат құралдарының қайта жүктелуі қанағаттанушылыққа оң әсер етеді. Асинхронды мәтінге негізделген электрондық түрде жүргізілетін келіссөздер (TBEM) арқылы жіберілетін оң хабарлар бетпе-бет келіссөздерге (FTF) қарағанда келіссөз жүргізушілердің қанағаттанушылығын арттырады . Виртуалды ынтымақтастық конвергенцияны талап ететін іс-шаралар болып саналады, ал синхронды талқылау үшін бөлмелерді қамтамасыз ететін 3D кеңістігі бар топтар мәтіндік чатты қолданатын топтарға қарағанда тапсырманың жоғары өнімділігіне ие. Алайда, егер мобильді мүмкіндік беретін талқылау да бірлесіп жұмыс істеу кезінде ұсынылса, оның жоғары қатарластығы мен қайта қолжетімділігі пайдаланушының тәжірибесін және тапсырманың орындалуын жақсарта алады. Табиғи апаттар кезінде қауіп-қатер туралы ақпараттың мақсаты - адамдарды жағдай туралы хабардар ету, сондықтан жеткізу процестері қажет. Қалыптастығы төмен орта артықшылыққа ие. Екінші жағынан, дағдарыс кезінде адамдар өзара түсіністікті бөлісуді мақсат етеді, бұл конвергенцияны талап етеді. Қалыпты түрде жоғары синхрондылығы бар орта артықшылыққа ие. Бір әлеуметтік платформада мүмкіндіктерге байланысты әртүрлі мүмкіндіктер болуы мүмкін, ал адамдар қарым-қатынастың тиімділігін арттыру үшін хэштегтер мен жазбадағы сөздер санын сияқты символдар жиынтығын өзгерте алады. Синхронды арналар шұғыл жағдайларда, әсіресе осал жерлерде пайдалы, ал асинхронды арналар үкіметтер мен коммуналдық қызметтер көрсетушілерге дағдарысты басқару туралы хабарларын күшейту және эвакуация мен қалпына келтірумен байланысты ақпараттың ауқымын кеңейту үшін пайдалы.

Арнаны кеңейту

Каналдың кеңею теориясын Карлсон мен Змуд (1999) бірнеше эмпирикалық зерттеулерде кездесетін сәйкессіздіктерді түсіндіру үшін ұсынды. Бұл зерттеулерде менеджерлер жоғары эквивокативті тапсырмалар үшін "жеңіл" медианы қолданатыны көрінді. Каналдарды кеңейту теориясы адамның медиа таңдауының жеке адамның медиамен, коммуникатормен және тақырыппен тәжірибесімен көп байланысы бар екенін көрсетті. Осылайша, белгілі бір нәзік ортаны пайдаланудағы жеке адамның тәжірибесі, сол жеке адамды оны екіжақты міндеттер үшін пайдалануға итермелеуі мүмкін. Мысалы, Кахай, Кэрролл және Джестис (2007) зерттеулері қатысушылардың жедел хабарласумен танысуы оларды Second Life деп аталатын виртуалды әлемге қарағанда ортаны байырақ деп қабылдауға әкелгенін көрсетті. Қатысушылардың бай виртуалды әлеммен тәжірибесі жоқ болуы, оларды жақын арада хабарласудың таныс құралымен салыстырғанда, олардың қабылдауына әсер еткен болуы мүмкін. Алайда, теория білімді қалыптастыру тәжірибесінің әртүрлі медиадағы байлықтағы айырмашылықтарды, объективті немесе қабылдаушылық негіздемесімен теңестіретінін білдірмейді. Басқаша айтқанда, білімді қалыптастыру тәжірибесі электрондық поштаның байлығын қабылдаумен оң байланысты болуы мүмкін, бірақ бұл электрондық поштаны басқа медиаға қарағанда бай деп қарастыру керек дегенді білдірмейді, мысалы, бетпе-бет қарым-қатынас