Кіріспе

2005 жылғы 7 шілдедегі Лондондағы 7/7 деп те аталатын бомбалаулар - таңғы істі-жұмысты уақытта Лондонның қоғамдық көліктерінде жүретін жолаушыларға бағытталған исламшыл террористердің төрт рет ұйымдастырылған жанкешті шабуылдары. Үш террорист бір-бірінен бөлек Лондонның ішкі бөлігінде метро пойыздарында бірінен соң бірі тез арада үш қолдан жасалған бомбаны жарытты. Кейін төртінші террорист Тависток алаңында екі қабатты автобуста тағы бір бомбаны жарытты. Пойыз бомбалары Эджвар Роудқа жақын және Пикадилли желісіне жақын Circle желісінде болды. Бомбалаушылардан басқа, 18 түрлі ұлттан 52 Ұлыбритания тұрғыны қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды. Бұл 1988 жылы Локербидің маңында Pan Am 103 рейсі бомбаға толығаннан бері Ұлыбританиядағы ең қасіретлі террорлық оқиға және Ұлыбританиядағы алғашқы исламшыл жанкешті шабуыл болды. Жарылыстар арбаға салынған сутек перекисі мен қырыққабаттан жасалған жасанды жарылғыш құрылғылар арқылы болған. Екі аптадан кейін бомбаға ұшырудан кейін бірнеше шабуыл жасалды, бірақ зардап шеккендер мен зақым келтіргендер болмады.

Тависток алаңындағы автобус

Лондон метросындағы шабуылдардан бір сағат өткен соң, 4-ші бомба Марбл Арчтан Хакни Уикке қарай жүретін No30 екі қабатты автобустың жоғарғы палубасында жарылды. Автобус Марбл Архтан сағат 9-да шықты. М. және 9:35 а. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. е. М., онда адамдар көпшілікпен түтікшеден шығарылды және автобустарға көліктік альтернатива ретінде отырды. Жарылыс 9:47 а-да болды. М. Тависток алаңында шатырды жыртып, автобустың артқы бөлігін қиратты. Жарылыс Үстіңгі Вобурн-плейс-те орналасқан Британдық медицина қауымдастығының бас кеңсесі BMA үйінің жанында болды. Сол ғимараттағы немесе оның маңында жұмыс істейтін дәрігерлер мен медициналық қызметкерлер бірден көмек көрсетті. Куәгерлер "қағаздар мен жарты автобус" ұшып бара жатқанын көрген. Жарақат алған екі жолаушы автобуста жарылған адамды көргенін айтты. Автобустың ішіндегі бомбаның орналасуы көлік құралының алдыңғы жағының негізінен бүтін қалғанын білдірді. Жоғарғы палубаның алдыңғы жағындағы жолаушылардың көпшілігі, төменгі палубаның алдыңғы жағындағылар, соның ішінде жүргізуші де аман қалды, бірақ автобустың артқы жағындағылар ауыр жарақат алды, бірнеше адам автобустан ұшып кетті. Жәбірленушілердің денелеріне келтірілген зақымның көлемі бомбалаудан қаза тапқандардың санын жариялау ұзақ уақытқа созылды, ал полиция қанша адамның денесі бар екенін және бомбалаушы олардың бірі ме екендігін анықтады. Сонымен қатар, жарылыстан бірнеше жолаушы жарақат алған, ал қоршаған ғимараттар қираған қалдықтардан зақымдалған.

Құрбандар

52 адам әртүрлі ортадан шыққан. Олардың барлығы Ұлыбританияда тұратын, соның ішінде студенттермен алмасуда. Олардың көпшілігі Лондон немесе оның маңында өмір сүрді. Олардың жасы 20-дан 60-қа дейін, орташа жасы 34-ке дейін. 32 адам - британдықтар, ал әрқайсысы - Ауғанстан, Франция, Гана, Гренада, Үндістан, Иран, Израиль, Италия, Кения, Маврикий, Жаңа Зеландия, Нигерия, Румыния, Шри-Ланка және Түркиядан келген. Үш құрбан поляк азаматы, бір адам австралиялық вьетнамдық, ал екіншісі америкалық-вьетнамдық азаматтықты иеленген. Жәбірленушілердің жетуі Олдгейтте, алтаусы Эджуэр-роудта, 26-сы Кингс-Кростте және 13-і Тависток-скверде қаза тапты.

Алғашқы есептер

Алғашқы мәліметтер бойынша, жер асты электр желісінің қуат үдеуі электр желілерінің жарылуына себеп болған. Бұл кейінірек электр энергиясын жеткізуші National Grid компаниясы жоққа шығарды. Комментаторлар бұл түсіндірме жарылыстардан электр желілеріне зақым келгендіктен жасалған деп болжады. Жарылыстардан туындаған тез электр қуатының үзбеуінің сериясы (немесе эвакуацияға мүмкіндік беру үшін орындарда коммутаторлар арқылы токтың тоқтатылуы) бақылау бөлмесінің операторының көзқарасы бойынша үлкен электр қуатының өсуінен туындайтын контурлы сымдарды бұзатын операциялардың сериясына ұқсас көрінді. Жарылыстан бірнеше сағат өткен соң, Ішкі істер министрі Чарльз Кларк оқиғалардың террорлық шабуыл екенін растады.

Қауіпсіздік ескертулері

Ұлыбританияның көптеген жерлерінде қауіпсіздік ескертулері жасалса да, Лондонның орталығынан тыс жерлерде ешқандай террористік оқиғалар болған жоқ. Күдікті пакеттер Эдинбургте, Брайтонда, Ковентриде, Саутгемптонда, Портсмутта, Дарлингтон мен Ноттингемде бақыланатын жарылыстар кезінде жойылған. Бүкіл ел бойынша қауіпсіздік деңгейі жоғары деңгейдегі сақтық шараларына көтерілді. The Times газеті 2005 жылдың 17 шілдесінде полиция снайперлері Британияда әл-Қайданың оншақты күдіктіні аңдып жүргенін хабарлады. Құпия қаруланған топтарға егер бақылауда терроризмге күдікті адам бомба алып жүргенін көрсе, оны өлтіру үшін ату туралы бұйрық берілді және ол талап етілген жағдайда берілуден бас тартты. Қалалық полицияның арнайы қару-жарақ бөлімшесінің бір мүшесі былай деді: "Бұл бөлімшелер кез келген жағдайды жеңуге дайын. Лондон бомбаларынан кейін олар белгілі бір адамдарды іздеу үшін қолданылды".

Көлік және телекоммуникациялардың бұзылуы

Vodafone компаниясы өзінің ұялы телефон желісі шамамен 10а-да қуатына жетті деп мәлімдеді. Ол жедел жәрдем шақыруларын бірінші орынға қою үшін кіруді бақылауға мәжбүр болды. Басқа ұялы телефон желілері де істен шыққан. Би-би-си телефон желісін қауіпсіздік қызметі бомбаларды іске қосу үшін ұялы телефондар қолданылуы мүмкіндігін болдырмау үшін сөндірген деп болжады. Бұл мүмкіндік қарастырылғанымен, ұялы және стационарлық телефон жүйелерінің аралық қолжетімділігі тек қана шамадан тыс пайдаланудан туындағаны кейін анық болды. ACCOLC Aldgate метро станциясының айналасындағы радиуста ғана іске қосылды, өйткені негізгі авариялық персоналдың ACCOLC қосылған ұялы телефондары жоқ еді. Авариялық жағдай кезінде байланыс бұзылуы Лондонның авариялық байланыс жүйесін жақсарту туралы талқылауға себеп болды. Күннің көп бөлігінде Лондонның орталық бөлігіндегі қоғамдық көлік жүйесі метроны толықтай жабу, 1-аймақтық автобус желісін жабу және Расселл сквері сияқты оқиға орындарын эвакуациялаудан кейін қызметтен тыс қалды. Автобустар сағат 16:00-де қайта іске қосылды. 7 шілдеде қайтадан іске қосылды, көпшілігі жақын арада қайтадан іске қосылды. Өзен кемелері жолаушылар ағыны тым көп пойыздар мен автобустарға тегін балама ретінде қызмет етуге мәжбүр болды. Жергілікті құтқару қайықтары, соның ішінде Кент штатындағы Шеппи аралынан шыққан Ширнес құтқару қайығы, қауіпсіздік қайықтары ретінде қызмет етуі керек болды. Мыңдаған адам үйлеріне немесе ең жақын 2-зонадағы автобус немесе теміржол станциясына жаяу жүріп баруды таңдады. Жер астындағы теміржолдың көпшілігі, бомбаға ұшыраған станциялардан басқа, келесі күні таңертең қызметін қайта бастады, бірақ кейбір жолаушылар үйде қалуды таңдады. Полиция тергеу үшін зардап шеккен учаскелерді де жапты. Корольдік крест теміржол вокзалының көп бөлігі жабылып, билет залы мен күту бөлімі зардап шеккендерді емдеу үшін уақытша аурухана ретінде пайдаланылды. Станция күн ішінде қайта ашылса да, оны тек қала маңындағы теміржол қызметтері ғана пайдалана алды, Ұлы Солтүстік-Шығыс темір жолы пойыздары Питербороға тоқтады (қызмет 9 шілдеде толық қалпына келтірілді). Кингс-Кросс Сент-Панкрас метро станциясы бір апта бойы жалғасып жатқан қалпына келтіру мен тергеуді жеңілдету үшін тек Метрополитен желісі қызметтеріне қол жетімді болды, бірақ Виктория желісі қызметтері 15 шілдеде және Солтүстік желі 18 шілдеде қалпына келтірілді. Барлық зақымданған пойыздар кезең-кезеңмен шығарылды. Шабуыл болған түстен кейін Корольдің айқасына жақын орналасқан Сент-Панкрас станциясы жабылып, барлық Мидленд магистральдық пойыздары Лестерде аяқталып, Шеффилд, Ноттингем және Дербиге қызмет тоқтатылды. 25 шілдеде Хэммерсмит және Сити желісі Бейкер-стриттен Баркингке дейін қайта ашылды, зардап шеккен пойыз Олдгейтте, Метрополитен желісінің Мургейттен Олдгейтке дейінгі бөлігімен бірге тазартылды. Хаммерсмит пен Сити желісінің Хаммерсмит пен Паддингтон арасындағы бөлігі бомбалаудан кейін шатл қызметі болды. 29 шілдеде District желісі High Street Kensington-дан Edgware Road-қа дейін қайта ашылды, зардап шеккен пойыз тазартылғаннан кейін. 2 тамызда Хаммерсмит және Сити желісі қалыпты қызмет көрсетуді қайта бастады; Circle желісі әлі де тоқтатылды, бірақ Circle желісінің барлық станциялары басқа желілермен де қызмет көрсетеді. Пикадилли желісі 4 тамызда қайтадан іске қосылды, 16 шілдеде зардап шеккен пойыз тазартылды және күшейтілген техникалық қызмет жұмыстары жүргізілді. 4 тамызда Circle желісі қайта ашылды.

Экономикалық әсері

Дүниежүзілік экономикада қаржы нарығы мен валюта бағамы бойынша шабуылға реакция шектеулі болды. Британ фунтының құны АҚШ долларына қатысты 0,89 пайызға төмендеп, 19 айдағы ең төменгі деңгейге жетті. FTSE 100 индексі алғашқы шабуылдан кейінгі екі сағат ішінде 200-ге жуық пунктке құлдырады. Бұл Иракқа шабуылдан кейінгі ең үлкен құлдырау болды және Лондон қор биржасының "Ерекше шараларын" іске қосты, бұл үрейлі сатуды шектеу және нарықтың тұрақтылығын қамтамасыз етуді мақсат етті. Сауда жабылған кезде ол өткен күнгі үш жылдық жабылу деңгейінен тек 71,3 пунктке (1,36%) төмендеді. Франция, Германия, Нидерланды және Испания нарықтары да 1%-ға төмендеп жабылды. АҚШ-тың нарықтық индекстері біршама өсті, себебі доллар индексі фунт пен евроға қарағанда күрт өсті. Dow Jones индексі 31,61 пайызды құрап, 10,302,29-ға жетті. NASDAQ индексі 7,01 пайызбен 2,075,66 пайызға өсті. S&P 500 индексі 1% төмендеп, 2,93 пунктке көтеріліп, 1,197,87 болды. Әрбір эталондық баға 0,3%-ға өсті. 8 шілдеде нарықтық бағалар қайта көтерілді, өйткені бомбалаудан болған залал бастапқыда ойланғандай үлкен емес екені анық болды. Сауда-саттық аяқталған соң нарық 7 шілдеде сауда-саттық басталған кездегі деңгейден толық қалпына келді. Ұлыбританиядағы сақтандырушылар террористік міндеттемелерін алғашқы 75 миллион фунттан асатын Pool Re, үкіметпен ірі сақтандырушылармен құрылған өзара сақтандырушымен қайта сақтандыруға бейім. Pool Re қомақты қорларға ие және газеттерде мәлімделгендей, талаптарды оңай қаржыландыруға болады. 9 шілдеде Англия банкі, Емшектік қазынашылық және Қаржылық қызмет көрсетулер органы шабуылдан кейін дереу Ұлыбританияның қаржы нарықтарының сауда-саттығын жалғастыруын қамтамасыз ету үшін төтенше жоспарлар жасағанын жариялады. Бұл үшін британдық үкімет қаржы секторының үздіксіздігі веб-сайтында "жасырын чат" ашылды, бұл мекемелерге елдің банктерімен және нарық дилерлерімен байланыс орнатуға мүмкіндік берді.

БАҚ-тың жауабы

7 шілдеде BBC One және ITV телеарналары шабуыл туралы хабарларды сағат 19:00-ге дейін үздіксіз таратты. М., бірақ BBC нақты оқиғалар расталғанға дейін Лондон метросындағы электр қуатының жоғарылауы туралы алғашқы хабарларға тоқталды. Sky News 24 сағат бойы ешқандай жарнама таратпады. Кейіннен ITN өзінің ITV-де хабарларын таратуы 50 жылдық тарихындағы ең ұзақ үзіліссіз хабар тарату болып табылатынын растады. Теледидардағы хабарлар халықтың ұялы телефоннан түсірілген бейнелерді және жол қозғалысы туралы бейнебақылау камераларының тікелей эфирдегі суреттерін қолдану арқылы жарияланды. BBC Online веб-сайты 7 шілде күні түскі уақытта 11Gb/s жолақты ең жоғары деңгейін тіркеді. BBC News күні бойы 1 миллиардқа жуық деректерді (көрнекі суреттер, мәтін және HTML-ны қоса алғанда) қабылдады, бұл 5,5 терабайт деректерді қамтиды. Күндізгі ең көп сұралатын уақытта BBC News веб-сайтына секундқа 40 000 бет сұралады. 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындары Лондонда өтеді деп жарияланғанынан кейін 5 Гбит/с жылдамдыққа қол жеткізілді. Бұрынғы сайттың ең жоғары көрсеткіші Майкл Джексонның үкімі жарияланғаннан кейін, ол 7,2 Гбит/с жылдамдықты пайдаланған. 12 шілдеде Британдық ұлттық партиясы "No. 30 автобус оны жойғаннан кейін. Суреттің жанында "Бәлкім, қазір БНП-ны тыңдай бастаудың уақыты келді" деген лозунг жазылған. Ішкі істер министрі Чарльз Кларк мұны БНП-ның "Лондондағы қазіргі қайғылы оқиғаларды жеккөрушілікті таратуға циникалық пайдалану" әрекеті деп сипаттады. Ұлыбританиядан тыс кейбір БАҚ-тар Британияның бірнеше үкіметтері радикалдық исламшылдарға, егер олар Ұлыбританиядан тыс іс-әрекеттерге қатысқан болса, тым төзімділік танытқан деп шағымданады. Британияның терроризмге күдіктілерді ұстап беру немесе соттауға деген ықыласы жоқ деп танылғандықтан, журналист Мелани Филлипс Лондонды "Лондонстан" деп атады.

Жауапкершілікті талап ету

Тіпті бомбаға салушылардың кім екені белгілі болғанға дейін, бұрынғы полиция комиссары Лорд Стивенс олардың Британияда туылған немесе тұратын екеніне сенетінін және "Алжир немесе Ауғанстанның артта қалған ауылдарынан шыққан Аль-Каида фанаттарының карикатурасына сәйкес келмейтінін" айтты. Шабуылдарға алдын ала дайындық пен барлау жұмыстарын жүргізу, бомба жасау және Лондонның көлік желісімен танысу, сондай-ақ бомба жасау жабдықтары мен химиялық заттарды едәуір мөлшерде пайдалану қажет болды. Иранның кейбір газеттері бомбаға ұшыруды британдық немесе американдық билік органдарына айыптап, терроризмге қарсы соғысты одан әрі ақтауға тырысты және бомбаға ұшыруды қамтитын жоспар Еуропадағы мұсылмандарды асырастыруды да қамтиды деп мәлімдеді. 13 тамызда "The Independent" полиция мен МИ5 дереккөздеріне сілтеме жасап, бомбалаушылар "Әл-Қаиданың" шет елдегі бір террорлық ұйымының басшыларынан тәуелсіз әрекет еткенін хабарлады. 1 қыркүйекте "Әл-Жазира" араб телеарнасы хабарлаған видеотаспада шабуылға "Әл-Қаида" ресми түрде жауапты екенін мәлімдеді. Алайда, британ үкіметінің ресми тергеуі хабарлағандай, жауапкершілікті өз мойнына алған таспа шабуылдан кейін өңделген және бомбаға салушыларға Аль-Каида тікелей көмек бермеген. Пәкістандық барлаушы дереккөздер 2009 жылдың қаңтар айында Пәкістанда тұтқындалған әл-Қайданың командирі Забиук Тайфидің бомбаға салумен байланысы болуы мүмкін екенін айтады. Соңғы уақытта неміс билігі 2011 жылдың мамыр айында Берлинде ұсталған терроризмге күдікті Рашид Рауфтың британиялық "Әл-Қаида" оператившісі шабуылдарды жоспарлауда маңызды рөл атқарғанын көрсетті.

Әбу Хафс әл-Масри бригадасы

Екінші рет интернетте Аль-Каиданың басқа да одақтас тобы - Абу Хафс әл-Масри бригадасы жауапкершілікті өз мойнына алды. Алайда, топ бұған дейін техникалық проблемалардың салдарынан болған оқиғаларға, мысалы 2003 жылғы Лондонның және 2003 жылғы АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы электр қуатының өшірілуіне қатысты жалған жауапкершілікті мойындаған болатын.

Мұсылман дінінің топтары

Бірнеше сағаттан кейін әртүрлі исламдық топтар шабуылдарды айыптап, қылмыскерлерден аулақ болды. Британия мұсылман кеңесінің мүшесі сэр Икбал Сакрани қылмыскерлердің шынайы мұсылман емес екенін, олардың әрекеттері ислам дінінің "қателігіне" қарсы келетінін айтты. 18 шілдеде 500-ден астам британдық мұсылман діни жетекшілері фатва (бұйрық) шығарып, бомбалауды айыптап, бомбалау исламның іліміне қайшы екенін мәлімдеді. Мұсылманның жоғары санаттағы басшылары терроризмге қарсы күрес шараларына қолдау көрсетуді ұсынды. Еуропадағы мұсылман ұйымдары да бомбалауды айыптап отыр. Прага мешітінің имамы бомбаға салушыларды "аяңсыз" деп атады, ал Италиядағы Ислам қауымдастықтары мен ұйымдарының одағы "терроризм исламның ілімімен, заңымен және мәдениетімен үйлеспейтінін" айтты және "әділсіз адамдарды қырғынға ұшырататын әрекеттерді айыптау" және "Құранды жалған тәлім беру" туралы "қатыным" білдірді.

Мұсылман қауымына әсері және жеккөрушілік қылмыстары

Бомбалаудан кейін бірден діни жеккөрушілік қылмыстарының күшейуі байқалды, көбінесе британдық мұсылмандарға бағытталған. Сонымен қатар, мешіттер мен сикх ғибадатханаларына өрт сөндіру әрекеттері болды. Мұсылмандар жеке адамдардың мұсылмандарға қарсы әрекетінен қорқып, көпшілік орындарға немесе жұмысқа шығуға көбірек алаңдаушылық танытатынын айтты. Британдық медицина журналының психологиялық зерттеуінде Лондонға жұмыс істеуге келетін мұсылмандардың 61 пайызы шабуылдан кейінгі күндері "көп стресске" ұшыраған. 2005 жылы жарық көрген Крис Алленнің кітабына сәйкес, британдық БАҚ бомбалаудан бұрын мұсылмандарды өте қорлайтын түрде суреттеді және негізгі мұсылмандар мен экстремистік топтарды ажырата алмады. Сонымен қатар, жас британдық мұсылмандардың британдық мемлекетпен "азаттық" сезімін сезіну үрдісі де өсіп келеді, әсіресе Ұлыбританияның Ирак соғысына қатысты сыртқы саясаты. YouGov сауалнамасы көрсеткендей, британдық мұсылмандардың 88% -ы бомбалауды ақламады, ал 6% -ы ақлады. Сонымен қатар, үкіметке қатысты да сын-пікірлер айтылды. 2006 жылы үкімет мәлімдемелері, мысалы, премьер-министрдің модеративті мұсылмандар экстремистермен күресу үшін жеткілікті әрекет етпейді дегені Хаммаса Кохистанидің наразылығына ұшырады, ол оны "Ислам қауымының үлкен стереотиптері" деп атады, бұл жаулықты күшейтеді.

Құрлық теориясы

2007 жылы Channel 4 News 500 британдық мұсылмандар арасында жүргізген сауалнамада 24% -ы шабуыл жасады деп айыпталған төрт бомбашы оны жасамады деп сенген. Бомбалау туралы түрлі жанжал теориялары ұсынылды, соның ішінде бомбалаушылар "пассивті" болды деген ұсыныс, пойыздардың уақыты мен Лютон пойызы туралы мәлімдемелер, вагондардың астында жарылыстар болғаны және Лютон станциясындағы бомбалаушылардың бір рет мөр басылған және даталанған фотосуреті жасалмалады деген айыптар. Интернеттегі 7/7 Ripple Effect видеосында бір теоретиктің мәлімдемесін BBC деректі сериясы The Conspiracy Files 2009 жылдың 30 маусымында алғаш рет "7/7" деп аталатын эпизодта зерттеді, бұл видеоның көптеген мәлімдемелерінен айырылды. Бомбалау күні Visor Consultants компаниясының директоры Питер Пауэр BBC Radio 5 Live және ITV арналарына берген сұхбатында Лондон қаласында дағдарысты басқарудың симуляциялық жаттығуларында жұмыс істеп жатқанын айтты. "Бүгін таңертең болған теміржол вокзалдарында бір мезгілде жарылған бомбаларға негізделген", ол шынайы өмірде шабуыл жасалып жатқанын естіді. Ол мұны кездейсоқтық деп сипаттады. Ол сондай-ақ "Манчестер евинг ньюс" газетіне берген сұхбатында "нағыз оқиға болған кезде, қалжыңдап хабар таратуды қамтитын жаттығу" туралы айтты. Бірнеше күннен кейін ол оны канадалық теледидарда "құлықтық кездейсоқтық" деп жоққа шығарды. Ресей Федеративтік қауіпсіздік қызметінің бұрынғы қызметкері Александр Литвиненкодан сұхбатта шабуылдардың кінәгері кімдер деп ойлағанын сұрағанда, ол: Литвиненко: "Білесіз бе, мен бұл туралы бұрын да айтып келдім, енді айтамын, мен тек бір ғана ұйымды білемін, ол терроризмді саяси проблемаларды шешудің негізгі құралы етті. Бұл - Ресейдің арнайы қызметі".

Полиция рейдтері

Батыс Йоркшир полициясы 12 шілдеде Лидс ауданында алты үйді рейдке алды: Бистондағы екі үй, Торнхиллдегі екі үй, Холбектегі бір үй және Хайд-парктегі Александра Гроувтағы бір үй. Бір адам тұтқындалды. 13 шілдеде полиция қызметкерлері Букингемширдің Айлсбери қаласындағы Солтүстік жолда орналасқан тұрғын үйге рейд жасады. Полиция қызметкерлері Лидстегі рейдтер кезінде жарылғыш заттардың едәуір мөлшерінде табылғанын және олардың бірінде бақыланатын жарылыс жүргізілгенін айтады. Сонымен қатар, Льютон темір жол вокзалында бомбаға толысқандардың бірі Шехзад Танвирдің көлігіндегі жарылғыш заттар да табылды.

Лютондық жасуша

Бомбаға түсірушілер мен 2004 жылдың тамызында жойылған Лутондағы басқа да исламшыл ұяшықтар арасында ықтимал байланыс туралы болжамдар болды. "Лютон" тобы Мұхаммед Наим Нұр Ханның Лахорда тұтқындалғанынан кейін ашылды. Оның ноутбугінде Лондондағы құбырлар шабуылдарына, сондай-ақ Нью-Йорк пен Вашингтондағы қаржы ғимараттарына шабуыл жасау жоспарлары бар деп айтылды. Топ қадағалауға алынды, бірақ 2004 жылы 2 тамызда The New York Times пакистандық дереккөздерге сілтеме жасап, Ханның атын жариялады. Жаңалықтардың ағып кетуі Ұлыбритания мен Канада полициясын тергеу аяқталмай тұтқындауға мәжбүр етті. Лутон ұяшығы жойылған кезде Лондон бомбалаушыларының бірі Мұхаммед Сидике Ханды (тақырыбы белгісіз) МИ5 қысқаша тексерді, ол қауіп төндірмейтінін және оны бақыламағанын анықтады.

2007 жылғы наурыз айындағы тұтқындалулар

2007 жылдың 22 наурызында осы бомбаға қатысты үш адам тұтқындалды. Екі адам 1 пенске тұтқындалды. Ол сол түстен кейін Пакистанға ұшатын ұшаққа отыруға тырысты. Оларды күзет операциясы аясында ер адамдардың артынан жүрген жасырын офицерлер ұстады. Олар сол күні ер адамдарды тұтқындауға ниеттенген жоқ, бірақ күдіктілердің елден кетуіне жол бермеу қаупі бар деп сенді. Үшінші адам Лидстің Бистон ауданында, жанкешті-ақтерлердің бірі шабуылдар жасамас бұрын тұрған көшедегі мекен-жайдан тұтқындалды.

2007 жылғы мамырдағы тұтқындалулар

2007 жылдың 9 мамырында полиция тағы төрт адамды тұтқындады, үшеуі Йоркширде, біреуі Бермингемдегі Селли Оукта. Терроризмге қарсы күрес жөніндегі халықаралық конвенция (МКК) 2015 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді. Қамауға алынғандардың үшеуі, соның ішінде Ханның жесірі 15 мамырда босатылды.

Абдулла әл-Фейсалдың жер аударылуы

Абдулла әл Фейсал 2006 жылы 25 мамырда Уэльс-Айленд түрмесіне қамауға алу мерзімі өткеннен кейін Ұлыбританиядан өзінің туған елі Ямайкаға депортацияланды. Ол 2003 жылы еврейлерді, американдықтарды және индустарды өлтіруге шақырудың үш айыбында және нәсілдік жеккөрушілікті қоздыру үшін қорқынышты сөздерді қолданудың екі айыбында кінәлі деп танылды және апелляцияға қарамастан жеті жылға бас бостандығынан айырылды. 2006 жылы Джон Рид парламенттік депутаттарға әл-Файсалдың Ямайкада туған британдық Жермен Линдсейді 7/7 бомбалауларына қатысуға ықпал еткенін айтты.

Мұхаммед Сидик Хан туралы тергеу

The Guardian газеті 2007 жылдың 3 мамырында полиция 2005 жылы Мохаммад Сидике Ханды екі рет тергегенін хабарлады. Газетте "2005 жылдың 27 қаңтарында полиция Лидстегі гараждың менеджерінен мәлімдеме алғандығы туралы хабарланды. Сондай-ақ, "3 ақпан күні түстен кейін Скотленд-Ярдтың терроризмге қарсы бөлімшесінің қызметкері Қаңның бір жыл бұрын көлік жүргізуін көрген автокөлікті сақтандырушы компаниямен сауалнама жүргізді" делінген. Парламенттің Ақпарат және қауіпсіздік комитетінің 7 шілдедегі шабуылдарды зерттегеннен кейінгі баяндамасында бұл тергеулер туралы ештеңе айтылмаған. Скотленд-Ярд 2005 жылғы тергеуді "режимдік" деп сипаттады, ал қауіпсіздік көздері олар тыңайтқыш бомбасына қатысты екенін айтты.

Ескертулер туралы есептер

7 шілдедегі бомбалаудан бұрын ешқандай ескертулер ресми түрде тіркелмеген немесе мойындалмаған, кейде келесілер алдағы оқиғалардың немесе алдын ала білудің белгілері ретінде келтіріледі. Лондонға бомба түсіргендердің бірі Мұхаммед Сидики Ханды МИ5 қысқаша тексерді, олар оның қауіп төндірмейтінін анықтады және оны қадағалауға алмады. Кейбір жаңалықтар шабуылдан бірнеше сағат өткеннен кейін, британ үкіметінің алдын ала ескерту немесе барлау болмаған деген пікірін күмәнге ұшыратты. CBS News телеарнасының хабарлауынша, Израильдің жоғары лауазымды өкілі британдық полициясының Лондондағы Израиль елшілігін жарылыстан бірнеше минут бұрын Ұлыбритания астанасында ықтимал террорлық шабуылдар туралы ескертулер алғанын айтты. AP-тің бірнеше жаңалық сайттары, соның ішінде The Guardian сайты, ескерту туралы алғашқы хабарламаны Израильдің "Тыныс істер министрлігінің ресми адамына, аты-жөнін жарияламау шартымен" берген, бірақ кейіннен Израиль қорғаныс күштерінің радиосында Сыртқы істер министрі Сильван Шаломның бас тартуын қосты: "Террорлық шабуылдар туралы алғашқы ақпарат болған жоқ". Израильдің оңшыл газеті Israel National News/Arutz Sheva сайтындағы осыған ұқсас хабарда бұл оқиға "Әскери радионың расталмаған сенімді дереккөздерден алынған" деп жазылған. Бұл ақпараттар қайтарып алынғанымен, жаңалықтар сайттарының архивтерінде олардың болуы нәтижесінде түпнұсқалық оқиғалар әлі де таралуда. 2004 жылы Мадридтегі португалдық "Публико" газетінің берген сұхбатында сириялық дін қайраткері Омар Бакри Мухаммад Лондонға "Еуропалық әл-Қайда" деп атаған "өте жақсы ұйымдастырылған" топтың "үлкен операцияны бастау алдында" екенін ескертті. 2004 жылдың желтоқсан айында Бакри батыс мемлекеттері өз саясатын өзгертпесе, мұсылмандар оларға "күн сайын 9/11" жазасын береді деп уәде берді. 2005 жылдың 10 шілдесінде "Bild am Sonntag" атты неміс журналында жарияланған сұхбатында Израильдік барлау агенттігі "Моссад" директоры Мейр Даган агенттіктің Лондондағы кеңсесі 8:43 а-да жақындап келе жатқан шабуыл туралы хабардар болғанын айтты. М., бірінші бомба жарылғанға алты минут қалғанда. Мүмкіндікті ескерту Тель-Авивтегі бұрынғы террорлық бомбалау туралы тергеу нәтижесінде болды, ол Лондон бомбалауымен байланысты болуы мүмкін.

Анвар әл-Аулаки

Daily Telegraph газетінде радикал имам Анвар ал-Авлаки бомбаға салушыларға шабыт бергені туралы жазылған. Бомбаға түсірушілер бомбаға түсіруді жоспарлаған кезде әл-Авлакидің дәрістерін жазып алған. Оның материалдары жанкешті бомбалаушылардың кінәлі серіктестерінің қолында табылды. Әл-Авлаки 2011 жылы АҚШ-тың ұшқырсыз ұшақпен жасаған шабуылынан қаза тапты.

Газет телефонын ұрлаған деген айып

2011 жылдың шілдесінде хабарланғандай, бомбалаудан зардап шеккендердің туыстарының телефондарына шабуылдан кейін "News of the World" кірген болуы мүмкін. Бұл жайттар жаңалықтардың телефоннан тыңдалып жатқаны туралы дау-дамайға себеп болды. Эджвар-роудтағы жарылыста және Рассел-сквердегі жарылыста екі адамның әкесі BBC-ге хабарлағандай, хакерлік әрекеттерді тергеген полиция қызметкерлері олардың байланыс деректері нысаналар тізіміне енгізілгенін ескертті, ал жараланған жолаушыларға Эджвар-роудтан қашып кетуіне көмектескен бұрынғы өрт сөндіруші полиция қызметкері онымен де байланыс орнатқанын айтты. Бомбаға ұшыраған пойыздардың бірнеше аман қалғандары полиция олардың телефондарына қол жетімділік және олардың хабарламаларын тыңдау мүмкін екендігі туралы ескерткенін, ал кейбір жағдайларда офицерлер оларға қауіпсіздік кодтары мен ПИН-кодтарын өзгертуді кеңес бергенін айтты.

Ескерткіштер

Бомбалаудан кейін Ұлыбритания мен басқа елдер құрбандарды бірнеше жолмен құрметтеді. Бұл еске алу шараларының көбісі үндеу сәттерін, шаммен күзетуді және шабуыл болған жерлерге гүл қоюды қамтиды. Шетелдік басшылар да өлгендерді еске алып, өздерінің туларын жартылай көтерілуін бұйырды, Ұлыбритания елшілігінің көңіл айту кітаптарына қол қойды және британдықтарға қолдау мен көңіл айту туралы хабарлар жариялады.

Ұлыбритания

Үкімет 8 шілдеде одақ туын жартылай көтерілуді бұйырды. Келесі күні Лондон епискобы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әйелдердің рөлін еске алу үшін құлшылық ету кезінде құрбандар үшін дұға айтты. "Соғысты тоқтату" коалициясы, Ядролық қарусыздану үшін науқан және Ұлыбритания мұсылман қауымдастығы шақырған ұйқы 5 пенттен басталды. м., Достар кездесу үйінде Юстон жолы. 2005 жылдың 14 шілдесінде бүкіл Еуропа бойынша екі минут үнсіздік жарияланды. Мыңдаған адам сағат 6-да ұйқыға шықты. М. Трафалгар алаңында. Алғашқы үнсіздіктен кейін екі сағат бойы баяндамашылар сөз сөйледі. 2005 жылдың 1 қарашасында Санкт-Полс соборында еске алу рәсімі өтті. Шабуылдың бір жылдығын атап өту үшін бүкіл елде түскі уақытта екі минут үнсіздік сақталды. 2009 жылы Хайд-парктегі Уэльс ханзадасы Чарльз бомбалаудың төртінші жылдығын атап өту үшін тұрақты ескерткіш ашылды. 2014 жылы шабуылдардың тоғызыншы жылдығына орай мемориал "Блэр өтірік айтты, мыңдаған адам қаза тапты" деген сөздермен бұзылған. Граффити бірнеше сағат ішінде жойылған. 2012 жылы Лондонда өткен Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында шабуылдан қаза тапқандарды еске алу үшін бір минут үнсіздік жарияланды. 2015 жылдың 7 шілдесінде Санкт-Полс соборында бомбалаудың он жылдығына орай еске алу рәсімі өтті. Бұл BBC One телеарнасында көрсетілді.

Халықаралық

АҚШ президенті Джордж Буш Шотландиядағы G8 саммитінен оралғаннан кейін бомбалаудан кейінгі күні британдық елшілікке барып, көңіл айту кітабына қол қойды. Вашингтон қаласында АҚШ армиясының оркестрі "God Save the Queen" әнін ойнады (Британияның ұлттық әнұраны, оның әуені американдық патриоттық әнұранында "My Country, 'Tis of Thee") - бұл АҚШ армиясының ардагері Джон Мисканың британдық елшіліктің алдында штабтың вице-шефі генерал Кодиге берген ұсынысы. Осыған ұқсас құрмет 2001 жылы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейінгі күндері Корольдік тарапынан жасалды, онда "Жұлдызды байрақ" Букингем сарайындағы "Гвардияны ауыстыру" концертіне қатысты. 12 шілдеде Детройт симфониялық оркестрінің қола ансамблі Детройттегі Комерика паркінде өткен баскетбол лигасының жұлдыздар ойынының ойын алдындағы мерекелік шараларында британдық ұлттық әнұранды орындады. Австралия, Жаңа Зеландия және Канада елдерінің тулары жартылай көтеріліп тұруға бұйырылды. Сиднейдің порт көпірінде Австралияның туымен бірге "халықтардың арасындағы жанашырлық" көрінісі ретінде Одақ туы жартылай тұғырға көтерілді. 14 шілдеде Еуропалық парламентте, Польша парламентте және Ирландия парламентте тыныштық сәттері өтті. Мадридтегі Плаза де Ориентеде шеру кезінде шабуыл құрбандарын еске алу үшін британдық әнұран орындалды. Салтанатты рәсімге Испаниядағы Ұлыбритания елшісі және Испания корольдік отбасының мүшелері қатысты. 2004 жылы Мадридтегі пойыздарға жасалған бомбалаудан кейін Ұлыбританияда Бэкингем сарайында осындай рәсім өтті.

Жоспарланған шабуыл

Мохаммед Рехман мен Сана Ахмет Хан 2015 жылдың 29 желтоқсанында 7/7 шабуылдарының он жылдығына орай террористік актіні дайындағаны үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Олардың қолында 10 кг. Рәхман өзін "сұмшыл бомбашы" деп атады және өзінің Twitter-дегі шәкірттеріне жоспарланған жанкешті бомба үшін Лондонның Вестфилд немесе Лондон метросының біреуін таңдап алуды тапсырды.