Кіріспе

Қызметкерлер акциялары опционының түрі Стимуляциялық акциялар опционы (ISO) – бұл қызметкерлерге ғана берілуі мүмкін акциялар опционының түрі және АҚШ салықтық жеңілдіктерін ұсынады. Ірі салық қызметі (IRS) ISO-ны заңдық акциялар опционы деп те атайды. ISO-ның акция бағасы бар, ол – акцияны ұстаушының бір акцияны сатып алу үшін төлеуге тиіс баға. ISO-ны мемлекеттік және жеке компаниялар екеуі де шығара алады. ISO мемлекеттік компанияларда атқарушыларға сыйақы берудің әдеттегі түрі болып табылады, ал жеке стартап компанияларда – акционерлік сыйақының кең таралған түрі. Салықтық артықшылығы – егер акциялар бір жылда сатылмаса (әсіресе, егер акция бағасы мен іске асыру бағасы арасындағы айырмашылық 50 000 доллар немесе одан да көп болса), салық төлеуші акцияны жүзеге асырғанда, акция бағасы мен іске асыру бағасы арасындағы айырмашылық бойынша табыс салығы мен еңбек салығын төлемейді, бірақ балама ең төменгі салық төлеуге міндетті болуы мүмкін. Егер акциялар қолданылған күнінен бастап бір жыл және берілген күнінен бастап екі жыл бойы сақталса («квалификациялық сату»), пайда акция бағасынан асып түскен бөлігіне толыққандай ұзақ мерзімді капитал табысы ретінде салық салынады, мұндағы салық ставкасы 23,8% құрайды, бұл 37% салыстырғанда төмен. 2014 жылдан бастап акциялар опционы, соның ішінде ISO енді басшыларға ұзақ мерзімді акционерлік ынталандыру сыйақысының ең көп таралған түрі емес. Олардың шамамен жартысы өнімділік акциялары, төрттен бірі – РСУ (restricted stock units), ал қалған төрттен бірі – акциялар опционы түрінде беріледі. ISO, білікті емес акциялар опционына (NSO) қарағанда салықтық жағынан артықшылықты ұсынса да, салықтық артықшылықты толыққандай пайдалану үшін ұстаушы акцияны ұзақ мерзімге сақтау арқылы көбірек тәуекелге түсуі керек. Алайда, егер ұстаушы бір жыл ішінде акциядан бас тартса да, салық төлеушінің салық есептілігі аяқталғаннан кейін ұстау мерзімі жалғаса берсе, салық төлеуді кейінге қалдырудың маргиналды құны (NQO-мен салыстырғанда) болуы мүмкін. Стимуляциялық акциялар опционынан түсетін табыс, жалақыдан түсетін табыс немесе NSO-дан түсетін табыс сияқты, FICA сияқты жалақыдан алынатын салықтарға жатпайды. Сонымен қатар, жұмыс беруші әдетте қызметкерінің ISO-ны жүзеге асырғанда корпоративтік табыс салығын шегеруге құқылы емес (бұл қызметкердің таныған табысының сомасына тең болады), егер қызметкер ұстау мерзімі талаптарын орындамаса және мерзімінен бұрын сатса, бұл жарамсыз сату болып есептеледі. NQSO-да жұмыс беруші қызметкерінің NQSO-ны жүзеге асыруы бойынша әрқашан шегерімді талап етуге құқылы.

Ажыратудың кеңейтілген терезесі және білікті емес опционға айналдыру

Қызметкер жұмыстан босатылғаннан кейін 3 ай ішінде акцияларды сатып алу құқығын (ISO) пайдалануы керек, әйтпесе ол құқықтан айырылады. Акцияларды екінші нарықта сату қиын немесе мүмкін болмағандықтан, бұл көбінесе қызметкерлерді үлкен мөлшерде балама салық төлеуге немесе олардың еңбегімен алынған акцияларын жоғалтуға мәжбүр етеді. Бұл мәселені шешу үшін кейбір жеке компаниялар ISO-ны NSO-ға (акцияларды сатып алу құқығының басқа түрі) айналдыру мүмкіндігін ұсынады, бұл пайдалану мерзімін 10 жылға дейін ұзартуға мүмкіндік береді. 2015 жылдың наурыз айында Pinterest компаниясы кем дегенде екі жыл компанияда жұмыс істеген қызметкерлеріне өздерінің ISO-ларын NSO-ға айналдырып, осы опцияларды 7 жылға дейін пайдалануға рұқсат бергенін хабарлады, бұл басқа компанияларды да осы қадамға итермеледі.

83 ((i) сайлау

2017 жылғы салықтық қысқарту және жұмыс орындары туралы заң 2018 салық жылы үшін 83(i) таңдауын енгізді, ол белгілі бір талаптарға жауап беретін компанияның қызметкеріне акцияларды пайдаланған кезде салық төлеуді 5 жылға дейін кейінге жылдыруға мүмкіндік береді. 83(i) таңдау шарты және оның талаптары 2016 жылы сенаторлар Марк Уорнер мен Дин Хеллер ұсынған Акциялар арқылы қызметкерлерді қолдау туралы заңға өте ұқсас.

АМТ-ны жүзеге асыру және біліктілік пен жарамсыздықты қамтамасыз ету

2014 жылдың 1 қаңтарында жеке компанияның қызметкері 4 жыл ішінде ай сайын 1 доллар мөлшерінде 1 мың акцияны алады. Қызметкердің ISO гранты үшін бағдарлау бағасы, жалпы акциялардың ағымдағы 409(a) нарықтық құнына сәйкес орнатылуы тиіс, бұл әдетте жаңалықтарда көрсетілген венчурлік капитал иелерінің акцияларының артықшылықты бағалауынан төмен болады. Осы кезде компанияда 9 миллион акция бар, олардың басым бағасы 3 доллар, ал компанияның жалпы құны 27 миллион долларға бағаланады. Компания осы кезде ерте пайдалану опциясын ұсынуға болады: қызметкер барлық грантты толық иеленуге дейін сатып ала алады, 83(b) таңдауын жасайды және 30 күн ішінде IRS-ке 83(b) нысанымен хабарлайды. Егер қызметкер ерте пайдаланса, бірақ акцияларды толық иеленбесе, иеленбеген акциялар үшін төленген баға қайтарылады. Бұл мысалда қызметкер ерте пайдаланбайды. 2018 жылдың 1 қаңтарында компания өсіміне байланысты қаржыландырудың кезегін ұйымдастырады, қосымша 1 миллион акцияны 300 долларлық басым бағамен шығарады. Компания тағы бір 409(a) бағалауын жүргізеді және жалпы акцияларды әрқайсысын 200 долларға бағалайды. Компанияның жалпы құны енді 3 миллиард долларға жетеді, осымен ол «бір мүйізді атқа» айналады. 2018 жылдың 1 ақпанында қызметкер осы иеленген акцияларды пайдалануды, яғни сатып алуды шешеді. Қызметкер акцияларды толық иеленген, сондықтан осы ISO акцияларын сатып алу үшін бір акция үшін 1 доллар төлеуі керек. Қызметкер осы акцияларды пайдалану үшін 1000 доллар төлейді. Жалпы акция бағасы (200 доллар) мен бағдарлау бағасы (1 доллар) арасындағы айырмашылық бір акция үшін 199 доллар, немесе жалпы сомада 199 000 доллар құрайды. Егер осы жылдың соңына дейін сатылмаса, бұл 199 000 долларлық артық пайда, қызметкердің табысымен бірге АМТ бойынша ең жоғары 28% мөлшерлемемен салық салынады, егер ол стандартты салықтан жоғары болса. 2018 жылдың 1 мамырында компания алғашқы акциялық орналастыру арқылы қосымша капитал тартады, онда акциялар Нью-Йорк қор биржасында акциясы 400 доллардан сатылады. 2018 жылдың 1 желтоқсанында қызметкер 1000 акцияның 500-ін акциясы 350 доллардан сатады. Бұл акциялар бір жылдық иелену мерзімінен бұрын сатылғандықтан, бұл сатылымды квалификациясыз деп есептеуге болады. Бұл сатудан 175 000 доллар табыс түседі. 2018 жылдың 31 желтоқсанында қалған 500 пайдаланылған, бірақ сатылмаған акциялар (200-1)*500=99 500 долларлық артық пайданы құрайды, оған баламативті ең төменгі салық салынуы мүмкін. 2018 салық жылында ешқандай арнайы түзетулерсіз 100 000 доллар табыс алған жеке салық төлеуші, ынталандыру акцияларының опциясын пайдалану және ұстау артық пайдасы сияқты АМТ артықшылықтарының шамамен 40 000 долларын АМТ төлемін төлемей алуы мүмкін, себебі АМТ босатуы бар. 2019 жылдың 1 ақпанында қызметкер қалған 500 акцияны акциясы 300 доллардан сатады. Енді қызметкерге 500*(300-1)=149 500 доллар ұзақ мерзімді капиталдан алынатын табысқа салық төлеу керек. Егер салық төлеуші 2018 жылы АМТ төлеген болса, ол 2019 салық жылында алынған АМТ кредитін қайтаруға құқылы болуы мүмкін.

ISO-ға жіктеу талаптары

Сонымен қатар, өтемақы акциялар опционын ISO ретінде мойындау үшін (жұмыс беруші немесе қызметкер) орындалуы тиіс бірнеше қосымша шектеулер бар. Акциялар опционы ISO ретінде танылуы және осылайша Ішкі кіріс кодексінің (әрі қарай – Кодекс) 421(a) тармағына сәйкес арнайы салық жеңілдіктерін алуы үшін, ол берілген кезде және оны жүзеге асырғанға дейін Кодекстің 422-тармағының талаптарын толығымен орындауы керек. Осы талаптарға мыналар кіреді: Опция тек қана қызметкерге берілуі мүмкін (қызметкер емес директорларға немесе тәуелсіз мердігерлерге беруге рұқсат жоқ), ол қызметкер болып жұмыс істеген кезеңде немесе жұмыстан шыққаннан кейін үш (3) ай ішінде опцияны жүзеге асыруы тиіс (егер опция иесі мүгедек болса, бұл мерзім бір жылға ұзартылады. Ал қайтыс болған жағдайда, опцияны көз жұмған адамның заңды мұрагерлері оның мерзімі біткенге дейін пайдалана алады). Опция берілген акциялардың жалпы саны мен опция алуға құқығы бар қызметкерлерді көрсететін жазбаша жоспар бойынша берілуі керек. Аталған жоспар акционерлердің мақұлдауына ие болуы тиіс, жоспар қабылданғаннан кейін 12 ай ішінде. Әрбір опция ISO шарты бойынша берілуі керек, ол жазбаша түрінде болуы және ISO-ны жүзеге асыруға қойылатын шектеулерді тізімдеуі тиіс. Әрбір опцияда акцияларды опция бағасымен сату туралы ұсыныс және опцияның қолданыста болатын мерзімі көрсетілуі керек. Опция жоспар қабылданған немесе акционерлер мақұлдаған күннен бастап 10 жыл ішінде берілуі керек, ал опцияны жүзеге асыру мерзімі берілген күннен бастап 10 жылдан аспауы тиіс. Опцияны жүзеге асыру бағасы берілген кездегі акцияның нарықтық құнына тең немесе одан жоғары болуы керек. Қызметкер опция берілген кезде барлық акциялардың дауыс беру құқығының 10% -дан астам акциясына ие болмауы керек, егер опцияны жүзеге асыру бағасы акцияның нарықтық құнынан кемінде 110% жоғары болса және опция берілген күннен бастап бес (5) жыл ішінде қолданылса. ISO шартында опция иесі ISO-ны тек өсиет бойынша немесе мұрагерлік заңдарына сәйкес беруге құқылы екені және опцияны опция иесінен басқа ешкім жүзеге асыра алмайтыны нақты көрсетілуі керек. Күнтізбелік жыл ішінде алғаш рет жүзеге асырылатын ISO арқылы сатып алынған акциялардың жиынтық нарықтық құны (берілген күні бойынша есептелінеді) 100 000 АҚШ долларынан аспауы керек. Егер осы шектен асып кетсе, Кодекстің 422(d) тармағында мұндай опциялар білікті емес опциялар ретінде қарастырылады делінген.