Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық бизнесмен және саясаткер (1931–2013)
American businessman and politician (1931–2013)
Томас Бертрам "Берт" Ланс (3 маусым 1931 – 15 тамыз 2013) – 1977 жылы президент Джимми Картердің басқару және бюджет жөніндегі кеңсе директоры қызметін атқарған американдық бизнесмен. Ол қызмет еткен бірінші жылында туған жанжалға байланысты Картер әкімшілігінен кеткенімен әйгілі. Бірақ, кейіннен ол барлық айыптамалардан босатылды.
Thomas Bertram "Bert" Lance (June 3, 1931 – August 15, 2013) was an American businessman who served as director of the Office of Management and Budget under President Jimmy Carter in 1977. He is known mainly for resigning from the Carter administration because of a scandal during his first year in office. However, he was later cleared of all charges.
Ерте өмір
Лэнс Джорджия штатының Гейнсвилл қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Томас Джексон Ланс, Джорджияның солтүстік-шығысындағы Янг Харрис колледжінің президенті болған. 1941 жылы Ланстың әкесі Калхун мектептерінің басшысы болып тағайындалғанда, отбасы Гордон округінің Калхун қаласына көшіп келді. 1948 жылы Калхун орта мектебін бітіргеннен кейін Лэнс екі жыл Эмори университетінде оқыды, содан кейін Джорджия университетіне ауысты. 1950 жылы ол Калхунның Бірінші Ұлттық банкіне ие болған Лабелл Дэвидке үйленді, олардың төрт ұлы болды. Әйелі мен алғашқы ұлын күтіп отыру үшін Лэнс Джорджия университетінен оқуын тастады, онда ол Sigma Chi ұйымының мүшесі болған, бірақ бітірген жоқ. Ол банкте кассир болып жұмыс істеді және 1958 жылы инвесторлардың консорциумымен бірлесіп бақылау үлесін сатып алғаннан кейін он жылдың ішінде банк президентіне дейін көтерілді. Осы уақытта ол Луизиана штаты университетінің Оңтүстік банктік мектебінде (1952–1954) және Рутгерс университетінің Нью-Брансуик қаласындағы Стониер банктік мектебінде (1961–1963) Американдық банкирлер қауымдастығы аккредиттеген басқарушылық білім беру бағдарламаларын аяқтады. Кейіннен ол 1975 жылдан 1977 жылға дейін Атлантадағы Джорджия Ұлттық банкінің президенті қызметін атқарды.
Lance was born in Gainesville, Georgia. His father, Thomas Jackson Lance, had served as president of Young Harris College, in northeastern Georgia, and in 1941, the family relocated to Calhoun, Gordon County, when Lance's father became superintendent of Calhoun schools. After graduating from Calhoun High School in 1948, Lance attended Emory University for two years before he transferred to the University of Georgia. In 1950, he married LaBelle David, whose family owned the Calhoun First National Bank; they had four sons. Under pressure to support his wife and their first son, Lance dropped out of the University of Georgia, where he had been a member of Sigma Chi, before graduating. He became a teller at the bank and, within a decade ascended to its presidency after he had acquired a controlling stake with a consortium of investors in 1958. Meanwhile, he completed American Bankers Association accredited executive education programs at Louisiana State University's School of Banking of the South (1952–1954) and the Stonier School of Banking at Rutgers University New Brunswick (1961–1963). He later served as president of the National Bank of Georgia in Atlanta from 1975 to 1977.
Картер әкімшілігі
Ланс Джимми Картермен ол Джорджияның губернаторы болған кезде танысты және оның әкімшілігі кезінде Мемлекеттік тас жолдар директоры болып қызмет етті. 1974 жылы Ланс Картердің орнын басатын болды, бірақ Демократиялық партияның үміткерлігіне ие бола алмады, бірінші праймеризде Лестер Мэддокс пен жеңіске жеткен Джордж Бусбиден кейін үшінші орын алды. Науқан барысында Ланс шамамен 600 мың долларлық сайлау қарызын жинады. Ланс 1976 жылы Картердің сәтті президенттік науқанында кеңесші болды. Картер президент Джеральд Фордты жеңгеннен кейін Ланс Басқару және Бюджет кеңсесінің (OMB) директоры болып тағайындалды. Бұрынғы OMB қызметкерлерінің айтуынша, Берт Ланс пен президент Картердің әр таңда бірге дұға етуі кеңседе жақсы белгілі болған. Алты айдың ішінде баспасөз және Конгресс Ланс Грузияның «Калхун Бірінші Ұлттық Банкінің» басқарма төрағасы болған кездегі басқарудағы бұрысшылықтар мен жемқорлық туралы сұрақтар көтерді. Уильям Сафайрдың осы кезеңде жазған «Картердің сынған найзасы» атты мақаласы 1978 жылы Пулитцер сыйлығына ие болды. Бұл Картер әкімшілігі үшін ұятқа айналды, әсіресе бұл президент Никсонның «Уотергейт» скандалынан және президент Фордтың Никсонды сотқа тартылмас бұрын кешіргеннен кейін болды. Картер әкімшілігінде ұқсас бұрысшылықтар болмауын қамтамасыз ету үшін Ланс лауазымынан кетті. 1980 жылы көпшілыққа жария болған сот процесінен кейін қазылар алқасы Лансты тоғыз айыптаудан ақтап, қалған екеуі бойынша шешім қабылдамады. 1981 жылы Ланс «Калхун Бірінші Ұлттық Банкіне» төраға болып қайта оралды, бірақ 1986 жылы лауазымын тастады. 1982 жылы ол Грузия Демократиялық партиясының төрағасы болып сайланды, бұл оның саяси оралуы болды. 1984 жылы АҚШ президентіне үміткер болған Уолтер Мондейл Лансты Демократиялық Ұлттық Комитетінің төрағасы етіп тағайындауға тырысты, бірақ Демократиялық партия мүшелерінің қарсылығынан кейін одан бас тартуға мәжбүр болды. Ланстың 1984 жылғы науқанның бас менеджері ретіндегі тағайындалуы бірнеше апта ғана сарқып кетті. Ланс 1988 жылы Джексонның президенттік науқаны кезінде Джесси Джексонның кеңесшісі болды.
Lance became acquainted with Jimmy Carter during the latter's time as Governor of Georgia and served as State Highway Director during his administration. Lance ran to succeed Carter in 1974 but lost a bid for the Democratic nomination, finishing third in the first primary behind Lester Maddox and the eventual winner, George Busbee. During the campaign, Lance accrued campaign debts of nearly $600,000. Lance was an adviser to Carter during his successful 1976 presidential campaign. After Carter's victory over President Gerald Ford, Lance was named Director of the Office of Management and the Budget (OMB). According to former OMB officials, it was well known in the department that Bert Lance and President Carter prayed together every morning. Within six months, questions were raised by the press and Congress about mismanagement and corruption when Lance was chairman of the board of Calhoun First National Bank of Georgia. William Safire's article written during this time, Carter's Broken Lance, earned a Pulitzer Prize in 1978. It was an embarrassment for Carter's administration, particularly as it took place soon after President Nixon's Watergate scandal and President Ford's pardon of Nixon just before he could be tried for any crimes. To ensure there was no hint of similar impropriety in the Carter administration, Lance resigned his position. Later, after a well publicized trial in 1980, a jury acquitted Lance on nine charges, and did not decide two others. In 1981, Lance returned to the Calhoun First National Bank as chairman; he left in 1986. He then made something of a political comeback in 1982 when he was elected Chairman of the Georgia Democratic Party. In 1984, Walter Mondale – who was the Democratic candidate for U. S. President at the time – sought to name Lance chairman of the Democratic National Committee, but was forced to withdraw his name after opposition from Democratic party members. Lance's appointment as general manager of the 1984 campaign lasted only a few weeks. Lance was an advisor to Jesse Jackson during Jackson's 1988 presidential campaign.
"Егер бұзылмаса, оны жөндеме"
Лэнс "Егер бұзылмаса, түзетпе" деген фразаны танымал етті, оны 1977 жылдың мамыр айында жарық көрген Nation's Business журналында былай деп келтірген. Бұл тұжырым кеңінен таралып, Уильям Сафайр оны "қарсы белсенділерге шабыт көзіне айналдырды" деп жазды.
Lance is credited with popularizing the phrase "if it ain't broke, don't fix it", which he was quoted as saying in the May 1977 issue of the magazine Nation's Business. The expression became widespread, and William Safire wrote that it "has become a source of inspiration to anti activists."
BCCI-дің жанжалы
Ланс 1980 және 1990 жылдардың басында Кредит және Коммерция Халықаралық Банкінің (BCCI) даулы ісіне қатысты. Ол BCCI-дің көрнекті тұлғалары Аға Хасан Абеди, Мохтар Риади және Гаит Фараонмен, сондай-ақ BCCI-дің ең ірі қарыз алушысы Поннапула Санжиева Прасадпен келісімдер жасады. Арканзас штатындағы қуат инвестициялаушы Джексон Стивенспен бірлесіп, BCCI-нің Financial General Bankshares банкін басып алуына көмектесті. Ланс пен Стивенс BCCI банкінің құлауынан кейін миллиондаған доллар табыс тапты. Картер президенттікке кандидат болған кезде, Ланс оған қаржы жинауға көмектесті, Картердің жержаңғақ бизнесінде сақталған жержаңғақтарды пайдаланды. Алайда, сақтау орындарында жержаңғақ болмаған деген күдік туды. 1978 жылдың қаңтарында Ланс Грузияның Ұлттық Банкіндегі акцияларын Фараонға сатты, ал сол күні BCCI негізін қалаушы Абеди Ланстың Чикагодағы Бірінші Ұлттық Банктегі 3,5 миллион долларлық қарызын өтеді. Осы уақытта Чикаго банкі КСРО-ға ашық несие желісі арқылы ірі көлемде несие беріп жатты. Келесі айда Ланс Вашингтондағы Financial General Bankshares банкін BCCI-нің күштеп иеленуіне көмектесті. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ үш жылдан кейін BCCI банкты құпия түрде сатып алды және оны 15 араб инвесторын номинал ретінде пайдаланып First American Bankshares деп атады. Келесі жылы Ланс Картерді Абедимен таныстырды. 1987 жылы First American Bankshares Фараоннан Грузияның Ұлттық Банкін сатып алды. BCCI 1991 жылы жұмысын тоқтатты, кейіннен банк бірнеше АҚШ банктерін жасырын бақылау және федералдық банк заңдарын бұзу сияқты көптеген заңсыз әрекеттерге қатысқандығы анықталды.
Lance was implicated in the Bank of Credit and Commerce International (BCCI) scandal of the 1980s and early 1990s. He was involved in deals with notable BCCI luminaries Agha Hasan Abedi, Mochtar Riady, and Ghaith Pharaon and with BCCI's largest borrower, Ponnapula Sanjeeva Prasad, and joined with Arkansas based power investor Jackson Stephens in facilitating BCCI's takeover of Financial General Bankshares. Lance and Stephens made millions in the wake of BCCI's collapse. During Carter's run for office, Lance had helped him secure funding by using stored peanuts at Carter's peanut business. It was alleged that there were no peanuts in the storage facilities. In January 1978, Lance sold his stock in National Bank of Georgia to Pharaon, and on the same day, BCCI founder Abedi paid off Lance's $3.5 million loan at the First National Bank of Chicago. Meanwhile, the Chicago bank was making huge loans to the Soviet Union with open lines of credit. The next month, Lance helped BCCI's hostile bid for Financial General Bankshares of Washington. The attempt failed, but three years later, BCCI secretly acquired the bank and renamed it First American Bankshares by using 15 Arab investors as nominees. The next year, Lance introduced Carter to Abedi. In 1987, First American Bankshares acquired National Bank of Georgia from Pharaon. BCCI was terminated in 1991, and it was subsequently revealed that the bank had engaged in many illegal activities, including secretly controlling several US banks, in violation of federal banking statutes.
Танымал мәдениетте
1977 жылы 24 қыркүйекте, Лэнстің Картер әкімшілігінен кеткен күні, Saturday Night Live телеарнасында Джон Белуши (Лэнс рөлін ойнайды) және Дэн Айкройд (Картер рөлін ойнайды) American Express кредит картасының жарнамалық пародиасында ойнады. Good Times (1977) сериалының 5-ші маусымындағы бір эпизодта JJ отбасылық бюджетті тексеруді ұсынады, Берт Лэнс туралы айтады, олардың ақшасы жоқ екенін біле тұрып. 1979 жылы "Не болып жатыр?" ситкомының "Кездесу" атты эпизодында (Фред Берри ойнады) Реран Берт Лэнсті Саир Вэнспен шатастырады, саяси ғылым мамандығын оқып жүрген қызға әсер етпек болады. Джорджия штатындағы 75-ші тас жолдың бір бөлігі Лэнс есімімен аталады.
On Saturday Night Live, September 24, 1977, the day Lance resigned from the Carter administration, John Belushi (playing Lance) and Dan Aykroyd (playing Carter) appeared in an advertising parody of an American Express credit card commercial. In a Season 5 episode of Good Times (1977), JJ references Bert Lance while offering to make out a check for the family budget, knowing they have no money. In "Making Out", a 1979 episode of the sitcom What's Happening!, Rerun (played by Fred Berry) confuses Bert Lance with Cyrus Vance while trying to impress a date who is a political science major. A stretch of Interstate 75 in Georgia has been named for Lance.
Өлім
Ланс 2013 жылдың 15 тамызында 82 жасында, Солтүстік-Батыс Джорджиядағы үйінде қайтыс болды. Ол жасының өтуіне байланысты денсаулығы нашарлағандықтан, хосписте күтім алған.
Lance died on August 15, 2013, at his home in northwest Georgia at age 82. He had been in hospice care due to recent declining health, caused by aging.