Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рехаб Бекири (18 тамыз 1901 – 10 тамыз 1995), діни есімі Baba Rexheb, албан ислам ғалымы және суфи болған. Ол Америка Құрама Штаттарының Мичиган штатындағы Тейлор қаласында орналасқан Бекташи суфи орталығының (текке) негізін қалаушы және басшысы еді.
Albanian Islamic scholar (1901–1995)
Rexheb Beqiri (18 August 190110 August 1995), better known by the religious name Baba Rexheb, was an Albanian Islamic scholar and Sufi. He was the founder and the head of the Bektashi Sufi lodge (tekke) located in Taylor, Michigan, United States.
Ерте өмір
Баба Рекшеб Рекшеб Бекири ретінде 1901 жылғы 18 тамызда Албанияның оңтүстігіндегі Джирокастерде, Албания әлі де Осман империясының құрамында болған кезде, бекташилермен байланысы тығыз отбасыда дүниеге келді. Оның әкесі Рефат Бекири Дунаваттың ескі ауданындағы жергілікті мулла болған. Рефаттың отбасы бастапқыда Косовоның Гякова қаласынан оңтүстік Албанияға көшіп келген. Оның анасы – Орталық Албаниядағы Елбасаннан, ал рухани жетекшісі, мұршиды – Селим Баба Елбасани. Ол он алты жасында Бекташи орденіне кіріп, жиырма жасында дервиш дәрежесіне көтерілді. Бір жылдан кейін мюсерред (ұялы) дервиш ретінде қосымша ант берді. Келесі жиырма бес жыл бойы ол Асим Баба Теккесінде анасының ағасы Баба Селимнің басшылығымен қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дервиш Рекшеб мұршидінің нұсқауымен ауылдан ауылға саяхаттап, халыққа коммунистердің "Дін жоқ, отан жоқ" екенін айтты. Осы себепті 1944 жылы Энвер Ходжа басқаратын коммунистер билікке келгенде қашуға мәжбүр болды. Ол төрт жыл Италиядағы босқындар лагерінде болды. Оның арманы Америкада бекташилерге қызмет ету еді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Америкаға келу өте қиын болды. Сондықтан ол Мысырдың Каир қаласындағы Мокаттамдағы Бекташи Кайгузуз Сұлтан Теккесіне барды. Ол төрт жыл сол жерде тұрды, содан кейін АҚШ-қа баруға кезегі келді. Ол Нью-Йоркке сапар шекті, онда оның әпкесі Зейнеп Кучи одан бұрын келген еді.
Baba Rexheb was born as Rexheb Beqiri, on 18 August 1901, into a family with strong Bektashi ties in Gjirokastër, southern Albania, at a time when Albania was still part of the Ottoman Empire. His father, Refat Beqiri, was a local mullah in the old neighbourhood of Dunavat, Gjirokastër. Refat’s family had originally migrated to southern Albania from the Kosovar town of Gjakova. His mother was from Elbasan in central Albania as was his murshid, his spiritual guide, Selim Baba Elbasani. He entered the Bektashi Order at the age of sixteen and was promoted to the rank of dervish at the age of twenty. A year later, he took an additional vow as a mücerred (celibate) dervish. For the next twenty five years he served in the Asim Baba Tekke, under the guidance of his maternal uncle, Baba Selim. During World War II, Dervish Rexhep followed the guidance of his murshid and went from village to village, telling the people that the communists "Din yok, vatan yok," that is, "They have no religion, they have no homeland." Because of this he was forced to flee in 1944 when the communists under Enver Hoxha came to power. He spent four years in a displaced persons camps in Italy. His dream was to serve Bektashis in America, but after World War II, it was very difficult to come to America. So instead he went to the Bektashi Kaygusuz Sultan Tekke in the Mokattam in Cairo, Egypt. He stayed there for four years until his number for the United States finally came up. He traveled to New York City where one of his sisters, Zejnep Cuçi, had preceded him.
Бекташи мансабы
1954 жылы Баба Рекжеб Мичиган штатының Тейлор қаласында (Детройт қаласының жанында) алғашқы албандық бекташи текесін құрды, онда оны қолдаған албандық бекташилер тобы болды. Баба Рекжебке Баба Баджрам, Дервиш Арши және Мысыр мен Балқаннан келген бірнеше бекташи дінбасылары қосылды. 1960 жылдары Македониядан Детройт аймағына албандық бекташи иммигранттары келе бастады, бұл бекташи қауымдастығын күшейтті. Осы кезеңде Бекташи текесі – бау-бақшалары, егістіктері, жануарлары және үлкен тауық қорасы бар жұмыс істейтін шаруашылыққа айналды. Бекташилер Канададан және Американың басқа да аймақтарынан Бабамен бірге болу үшін келді. Күннің басты уақытындағы тамақ үшін үлкен ас үйде әрқашан көп адам жиналатын. Адамдар бақта жиналатын, ал мерекелерге көптері бірнеше күн бұрын келді. 1967 жылы Баба Рекжеб албан тілінде "Ислам мистикасы және бекташизм" ("Misticizma Islame dhe Bektashizma") атты маңызды еңбегін жаза бастады. Ол 1970 жылы жарық көрді. 2016 жылы осы кітапты Хұсейін Әбива толыққанды ағылшын тіліне аударды. Кейін Баба Рекжеб Косовоның Гьякова қаласынан Баба Камилдің өтінішімен Фузулидің 16 ғасырдағы классикалық турецкі шығармасы "Хадикат и Суаданы" албан тіліне аударуға кірісті, оның бөліктері Мұхаррам мерекесінде оқылатын. Шындығында, оның ислами білімі мен тілдерді меңгеру деңгейімен ол әлемде жалғыз болды. Баба араб, парсы, осман тілі, қазіргі түрік, грек және итальян тілдерін еркін білді. Ол Албанияда улемалық емтиханды сәтті тапсырған, бірақ одан да маңыздысы, Селим Баба Елбасанимен жиырма жыл бойы араб және парсы мәтіндерін зерттеген. Мысырда болғанда ол Бекташи кітапханасында осы мәтіндерді оқып, көп уақыт өткізді. Баба Рекжеб 20 жылдан астам американдық студент Фрэнсис Трикске түрік тілінде сабақ берді, ол албан тілін үйренді. Фрэнсис Трикс Детройттегі бекташи қауымдастығымен 30 жылдан астам зерттеу жұмыстарын жүргізді және Баба Рекжебпен 25 жыл бойы білім алды. Кейін Трикс 2009 жылы Баба Рекжебтің өмірбаянын жариялады. Баба Рекжебке түрлі әлеуметтік топтан келген адамдар да дұға сұрап келетін. Баба Рекжеб 1995 жылдың 10 тамызында (Раби'үл Әуәл айының 12-сі, 1416 хижра жылы) дүние салды. Оның түрбесі (мавзолейі) теке аумағында орналасқан және қажылар мен шындықты іздеушілердің бәріне ашық.
In 1954, Baba Rexheb established the First Albanian Bektashi Tekke in Taylor, Michigan (just outside Detroit, Michigan), where there was a group of Albanian Bektashis who supported him. Baba Rexheb was joined by Baba Bajram, Dervish Arshi, and small number of other Bektashi clerics from Egypt and the Balkans. In the 1960s, Albanian Bektashi immigrants began to arrive the Detroit area from Macedonia and these strengthened the Bektashi community. At this time the Bektashi Teqe was also a working farm with orchards, fields, gardens, animals, and a large hen barn. Bektashis came from Canada and other parts of America to be with Baba. There were always many people at the long kitchen table for the main midday meal of the day. People gathered outside in the garden and many came days early for the holidays. In 1967, Baba Rexheb began his master work in Albanian, Misticizma Islame dhe Bektashizma (Islamic Mysticism and Bektashism). He published it in 1970. In 2016, the book was fully translated into English by Huseyin Abiva. Later, Baba Rexheb was asked by Baba Qamil of Gjakova in Kosova to translate into Albanian Fuzuli's "Hadikat i Su'ada," a classic 16th century work in Ottoman Turkish, parts of which are read aloud at the holiday of Muharrem. Indeed, he was the only one in the world with the depth of Islamic learning and linguistic skills to do this. Baba was fluent in Arabic, Persian, Ottoman Turkish, modern Turkish, Greek, and Italian. He had passed the tests for the ulemma back in Albania, but more important, he had studied Arabic and Persian texts with Selim Baba Elbasani for twenty years. While he was in Egypt, he had also spent time in the Bektashi library reading more of these texts. Baba Rexheb taught in Turkish an American student, Frances Trix, who learned Albanian, for over 20 years. Frances Trix had performed research for over 30 years with the Detroit Bektashi community and had studied for 25 years with Baba Rexheb. Trix later published a biography of Baba Rexheb in 2009. Baba Rexheb's prayers were also sought by people of all backgrounds. Baba Rexheb died on August 10, 1995 (Rabi' ul Awwal 12, 1416 Hijrah). His türbe (mausoleum) is located on the tekke grounds and is open for pilgrims and truth seekers of all walks.