Кіріспе

XIX ғасырдағы француз суретшісі және модель (1844–1927)

Викторина Луиза Мюрент (сондай-ақ Мюрант; 18 ақпан 1844 – 17 наурыз 1927) – француз суретшісі және суретшілер үшін модель. Ол Эдуард Манедің ең сүйікті моделі ретінде танымал болғанымен, өзі де суретші болды және беделді Париж салонында үздіксіз көрмелерге қатысты. 1876 жылы оның картиналары Салон төрешілерінің көрмесіне іріктелді, ал Манедің еңбектері іріктелмеді.

Өмірбаян

Викторина Луиза Мюрен 1844 жылғы 18 ақпанда Парижде қолөнершілер отбасында дүниеге келді. Оның анасы шляпник, әкесі – қола өңдеуші. 1860 жылы он алты жасында Мюрен Томас Кутюр студиясында модель болып жұмыс істеуге кірісті, сонымен қатар ол оның әйелдерге арналған ательесінде сурет өнерін оқыған болуы мүмкін. Мюрен алғаш рет 1862 жылы Мане үшін «Көше әншісі» картинасына модель болды. Ол ерекше кішкентай бойымен және «Креветка» (La Crevette) деген лақап атын алған қызыл шашымен көзге түсті, бұл шашы Мане жасаған «Олимпия» акварель көшірмесінде өте жарқын түспен бейнеленген. Мюрен скрипка мен гитарада ойнай білді. Ол екі аспапта да сабақ берді. Сондай-ақ, ол әнші болған, Франциядағы Белль Эпок эпохасымен байланысты кафе-концерттерінде өнер көрсеткен, бастапқыда олар ашық ауада өткізілген. Мюреннің есімі 1863 жылғы Мане шедеврлерімен – «Шаңырақ үстіндегі түскі ас» (Le Déjeuner sur l'herbe) және «Олимпия» картиналарымен мәңгілікке байланысты, оларда оның жалаңаш суреттері бейнеленген. Сол кезде ол Манедің жақын достары болған Эдгар Дега мен бельгиялық суретші Альфред Стивенс үшін де модель болды. Стивенспен арадағы қарым-қатынасы ерекше жақын болған. Мюрен кәсіби канкан бишісі болды және 1868 жылдың қыркүйегінде Жакус Оффенбахтың оперетталарын, соның ішінде Пятая авенюдегі француз театрында «Женевье де Брабант» спектаклін көрсету үшін қырық сегіз артисттен тұратын труппа құрамында Парижден Нью-Йоркке сапар шекті. Ол труппаның «ең батыл канкан бишілерінің бірі» деп есептелді. Мане 1870-ші жылдардың басына дейін Мюренды модель ретінде пайдалана берді, содан кейін ол сурет сабақтарын бастады. Мане қарсы болған академиялық сурет салу стиліне қызығғандықтан, Мюрен мен Мане арасы суық болды. Мюрен бейнеленген Манедің соңғы картинасы – «Темір жол» (1873). Бұл картина Манедің заманауи сюжеттерді пайдалануының мысалы. 1875 жылы Мюрен портретшімен бірге оқыды, ал Манедің өзі ұсынған туындылары сол жылы қазылар алқасы тарапынан қабылданбады. Мюреннің 1879 жылы Көркем өнер академиясына ұсынған «XVI ғасырдагы Нюрнберг буржуазиясы» (Bourgeoise de Nuremberg au XVIe siècle) картинасы Мане картинасымен бірге бір бөлмеде ілінді. Мюреннің туындылары 1885 және 1904 жылдардағы көрмелерге де қосылды. Ол гравюра өнерімен және Тулуза Лотрекпен танымал суретші. Мюрен 1903 жылы Шарль Герман Леон мен Тони Роберт Флюридің қолдауымен Француз суретшілер қоғамына қабылданды. 1906 жылы 62 жасында Мюрен Парижді қалдырып, Париждің солтүстік-батысындағы Коломбс коммунасына көшіп барды. Қала орталығынан 10,6 км (6,6 миль) қашықтықта орналасқан. Ол өмірінің соңына дейін Мари Дюфурмен бірлесіп иеленген үйде тұрды. Мюрен 1927 жылғы 17 наурызда 83 жасында қайтыс болды. Дюфур 1930 жылы қайтыс болғаннан кейін үйдің мүлігі сатылды. ХХ ғасырдың соңында Коломбс коммунасындағы егде жастағы көршілер үйдің соңғы заттары, соның ішінде скрипка мен оның қорабы отқа жақылғанын еске алды.

Көркем шығармаларда

Мюренттің өмірі екі тарихи романға шабыт берді және ол бірнеше романда кейіпкер ретінде пайда болады. Ирландиялық жазушы Джордж Мур Мюрентті өзінің жартылай фантастикалық автобиографиясы "Менің өлі өмірімнің естеліктері" (1906) кітабына енгізді. Кітапта Мюрент орта жастағы әйел ретінде бейнеленеді, ол әйгілі куртизанкамен лесбияндық қарым-қатынаста өмір сүреді. Мюрент екі романның басты кейіпкері. Ол Дебра Финерманның "Mademoiselle Victorine: a Novel" (2007) және V R Main-нің "Киімі жоқ әйел" (2008) романдарында осылай көрінеді. Ол Кристофер Мурдың "Sacré Bleu" (2012) атты романында да кейіпкер болады. Тағы бір романы – Морин Гиббонның "Париж қызыл" кітабы. Онда Мюрент пен Мане арасындағы қарым-қатынас суреттеледі. Бұл роман 2015 жылы жарық көрді. "Викторина" романы Мюренттің суретші болу жолы туралы айтады. Оны 2020 жылы Drema Drudge баспасы шығарды. Ол Каролина М. Йоахимнің Хьюго сыйлығына ие болған "Өлмеске палитраның түстері" повесінде қайта-қайта пайда болатын кейіпкер. Кинода Мюрент "Интимді өмірлер: Мане әйелдері" фильміндегі кейіпкер ретінде бейнеленеді. Бұл фильм "Мане ғашықтығы" (1998) деген атпен де белгілі. Оның рөлін Шелли Филлипс ойнайды.