Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тынық мұхитындағы дауыл маусымы
Hurricane season in the Pacific Ocean
1981 жылғы Тынық мұхитындағы дауыл маусымы орташа деңгейден сәл төмен болды. Маусым ресми түрде Тынық мұхитының шығыс бөлігінде 15 мамырда, ал орталық бөлігінде 1 маусымда басталды. Екі бассейндегі маусымдар 30 қарашада аяқталды; осы күндер Тынч мұхитының солтүстік-шығысында тропикалық циклондардың көп бөлігі қалыптасатын кезеңді белгілейді. Маусымның алғашқы тропикалық циклоны 30 мамырда тіркелді, ал маусымның соңғы дауылы, Отис дауылы, 30 қазанда тарады. Маусым барысында он бес атаулы дауыл және жалпы сегіз дауыл болды, бұл қалыпты көрсеткіштерге жақын. Дегенмен, бір күшті дауылдың саны үш дауылдың орташа көрсеткішінен кем болды. Маусымның ең күшті тропикалық циклоны – Норма дауылы, Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 3-санатты күшті дауылға жетті. Дауылдың салдарынан Техаста алты адам, Мексикада біреу қаза тапты, себебі ауыр су тасқыны болды. Сонымен қатар, дауылдан келген зиян 74 миллион долларға бағаланды (1981 жылғы 74,0 доллар соңғы жылдары шамамен миллион долларға тең), бұл егінге елеулі зиян және көптеген торнадоға себеп болды. Алайда, маусымның ең қауіпті тропикалық циклоны Лидия тропикалық дауылы болды, ол екі рет құрлыққа шықты – біріншісі Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік жағалауында, екіншісі қазан айының басында Синалоа жағалауында. Мексиканың солтүстік-батысындағы ауыр жаңбырдың нәтижесінде 73 адам қаза тауып, 80 миллион долларлық зиян келтірілді.
The 1981 Pacific hurricane season was a slightly below average Pacific hurricane season. The season officially started on May 15 in the eastern Pacific basin and June 1 in the central Pacific basin. Both basins' seasons ended on November 30; these dates conventionally delimit the period during which most tropical cyclones form in the northeastern Pacific Ocean. The first tropical cyclone of the season was designated on May 30, and the final storm of the season, Hurricane Otis, dissipated on October 30. The season produced fifteen named storms and a total of eight hurricanes, which was near normal. However, the total of one major hurricane was below the average of three. The strongest tropical cyclone of the season was Hurricane Norma, which was a powerful Category 3 hurricane on the Saffir–Simpson Hurricane Scale. The storm caused six deaths – five in Texas, and one in Mexico, due to severe flooding. Additionally, the storm caused $74 million (equivalent to $74.0 in 1981 is equivalent to about <calculated amount> in recent years million in ) in damage, which is credited to significant crop damage and many tornadoes. However, the deadliest tropical cyclone of the season was Tropical Storm Lidia, which made two landfalls – one on the southern tip of the Baja California Peninsula and the other along the shores of Sinaloa in early October. As the result of its heavy rainfall in northwestern Mexico, seventy three fatalities were reported, along with $80 million in damage.
Маусымдық жиынтық
Орталық Тынық мұхитындағы дауылдар орталығының жауапкершілік аймағында дауылдық белсенділік болмады, себебі бұл аймақта ешқандай дауыл қалыптаспады. Дегенмен, шығыс Тынық мұхитынан Грег және Джова атты екі тропикалық циклон орталық Тынық мұхитына кірді, соның ішінде Джова – дауыл ретінде кірді. Мексикада алты тропикалық циклон құрлыққа шықты. Біріншісі – «Адриан» тропикалық даулы Акапульконың оңтүстік-шығысына қарай 386 км (240 миль) жерге түсті, бірақ ешқандай зақым келтірмеді. Содан кейін «Ирвин» тропикалық даулы Баха Калифорния Сурде құрлыққа шықты, бірақ «Адриан» сияқты, ешқандай зақым болмады. Кейін «Кнут» тропикалық даулы Мазатлан маңында минималды тропикалық дауылға тең күшті желмен құрлыққа түсті, бірақ қаза болғандар немесе зақым келгендер туралы хабарлама түспеді. «Лидия» тропикалық даулы 8 қазанда Лос-Мочистен оңтүстікке қарай 37 км (23 миль) жерге соқты. Циклонмен байланысты қатты жаңбыр Мексиканың солтүстік-батысында орташа зақымдарға әкелді, ал кем дегенде жетпіс үш адамның өлімі осы дауылға байланысты болуы мүмкін. 30 мамырда Мексика жағалауынан оңтүстікке қарай 430 км (270 миль) жерде қатты жаңбыр мен найзағайдың күшті ошағы байқалды. 10 күн ішінде бұл аймаққа екінші рет келген «Норма» 14 қазанда фронтальдық жүйеге сіңіп кетті. Осы біріккен құрылым Техас штатында қатты жаңбыр мен жаман ауа-райына себеп болды, нәтижесінде егінге ауыр зақым келді. 1981 жылғы маусымда Мексикаға соңғы рет соққан дауыл – «Отис» даулы болды. 26 қазанда дауылға айналған «Отис» 30 қазанда Мазатлан маңындағы құрлыққа дейін Жалиско жағалауын аралап өтті. «Отис» осы маусымда елге соққан екі дауылдың екіншісі еді.
There was an absence in storm activity across the Central Pacific Hurricane Center's area of responsibility, as no storms developed in the basin. However, two tropical cyclones from the eastern Pacific, Greg and Jova, entered the central Pacific, the latter entering as a hurricane. Six tropical cyclones made landfall in Mexico. First, Tropical Storm Adrian made landfall 240 mile (386 km) east southeast of Acapulco, but did not cause any damage. Afterwards, Tropical Storm Irwin made landfall in Baja California Sur, but similarly to Adrian, did not cause any damage. Tropical Storm Knut later made landfall near Mazatlán with winds equivalent to a minimal tropical storm, but no deaths or damage was reported. Tropical Storm Lidia struck about 23 mile (37 km) south of Los Mochis on October 8, with winds of 45 mph (75 km/h). Heavy rainfall associated with the cyclone caused moderate damage in northwestern Mexico, and at least seventy three deaths can be attributed to the storm. On May 30, an area of intense shower and thunderstorm activity located 270 mi (430 km) south of the Mexican coastline. The second to strike the area in 10 days, Norma was absorbed by a frontal system on October 14. The combined entity produced heavy rainfall and severe weather across Texas, which subsequently led to severe crop damage. The final storm to make landfall on Mexico during the 1981 season was Hurricane Otis. Intensifying into a hurricane by October 26, the hurricane brushed the coast of Jalisco before making landfall near Mazatlán at hurricane intensity on October 30. Otis was the second of two hurricanes to make landfall in the country this season.
Адриан тропикалық дауыл
30 мамырда Мексика жағалауынан оңтүстікке қарай 435 шақырым жерде орналасқан қатты жаңбыр мен найзағайдың белсенділігі тропикалық депрессияға айналды. Мексиканың оңтүстік жағалауындағы жоғары қысым аймағының маңынан солтүстікке, сосын солтүстік-шығысқа қарай итеріле отырып, депрессия су үстінде күшейе бастады. Құрылғаннан кейін 12 сағат өткен соң, депрессия Адриан тропикалық дауылға айналды. Ең жоғары қарқыны 45 миль/сағ (75 км/сағ) жылдамдыққа жеткен Адриан сәл салқынырақ мұхит суларына шығып, содан кейін әлсіреуге көшті. 2 маусымда тропикалық депрессия деңгейіне төмендегеннен кейін, «Андромеда» және «Санта-Мария» жүк кемелерінен алынған мәліметтер Адрианның Мексика жағалауына қарай жылжу барысындағы айналымының ортасын анықтауға көмектесті. 4 маусымда жүйе Акапулькодан шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай 386 шақырым жерге құрлыққа соқты. Бірақ тропикалық дауылдан ешқандай зақым тіркелмеді, ал Адриан сол күні тарап кетті.
On May 30, an area of intense shower and thunderstorm activity located 270 mile (435 km) to the south of the Mexican coastline intensified into a tropical depression. Drifting towards the north and then east northeast around an area of high pressure centered off the southern coast of Mexico, the depression began to strengthen over water. Twelve hours after formation, the depression strengthened into Tropical Storm Adrian. Reaching a peak intensity of 45 mph (75 km/h), Adrian began to move over slightly cooler ocean temperatures of and subsequently began to weaken. After being downgraded to a tropical depression by June 2, data from two cargo ships, the Androemda and Santa Maria, were helpful in locating Adrian's center of circulation as it moved towards the Mexican coastline. On June 4, the system made landfall 240 mile (386 km) east southeast of Acapulco; however, no damage associated with the tropical cyclone was reported, and Adrian dissipated later that same day.
Тропикалық дауыл Кальвин
4 шілдеде Акапулькодан бірнеше жүз шақырым оңтүстікке қарай орналасқан ауа райының қозыңқанды аймағы тропикалық депрессияға ұласты. Жылы теңіз бетінің температурасымен батыс-солтүстік-батысқа қарай жылжып, депрессия 5 шілдеде тропикалық дауылға айналып, «Кальвин» деген ат алды. Сол күні шамамен 85 км/сағ максималды қарқынына жеткен Кальвин, Мексиканың солтүстік бөлігіндегі жоғары қысымдық жүйенің батыс жағынан солтүстік-солтүстік-батысқа қарай жылдамасын бастады. Содан кейін Кальвин салқын суға шығып, нәтижесінде минималды тропикалық дауылға дейін әлсіреген. 8 шілдеде Кабо-Сан-Лукастан 158 шақырым оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан Кальвин одан әрі тропикалық депрессияға дейін әлсіреп, батысқа бұрылды. Жүйе келесі күні тарап кетті.
An area of disturbed weather located several hundred miles to the south of Acapulco organized into a tropical depression on July 4. Moving towards the west northwest over warm sea surface temperatures, the depression intensified into a tropical storm on July 5, receiving the name Calvin. Reaching a peak intensity of 50 mph (85 km/h) later that day, Calvin began to move north northwest around the western periphery of a high pressure system located over extreme northern Mexico. Calvin then moved over cooler water and subsequently weakened to a minimal tropical storm. Located 98 mi (158 km) south southeast of Cabo San Lucas on July 8, Calvin further weakened to a tropical depression and turned to the west. The system dissipated the following day.
Дора даулымы
Жерсеріктен алынған суреттер мен "Ямазуру" кемесінен түскен мәліметтерге сүйенсек, 10 шілдеде құрлықтан шалқап жатқан жерде тропикалық депрессия пайда болды. Клипертон аралының солтүстігінен 409 км қашықтықта орналасқан бұл депрессия, қолайлы атмосфералық жағдайлардың арқасында күшейте бастады және пайда болғаннан кейін он екі сағаттан соң "Дора" тропикалық дауылы деп аталды. Батыс-солтүстік бағытта жылжыған "Дора" 13 шілдеде дауыл статусына ие болды; содан кейін "Аместелмолен" кемесі дауыл орталығының солтүстігінен 47 км (29 миль) өткенде 9 метрлік толқындар, ең төменгі барометрлік қысым және желдің күші туралы хабарлады. 14 шілдеде "Дора" ең жоғары қарқынына – 150 км/сағ (90 миль/сағ) жеткенде, жерсеріктен алынған суреттерде анық көрінетін көзге ие болды және дауыл батысқа қарай бұрылды. 23°C (74°F) төменгі температурасы бар судың салдарынан дауыл әлсіреп, 15 шілдеде тропикалық дауылға дейін төмендеді. Дауылдың құрылымы келесі күні одан әрі нашарлап, "Дора" Кабо-Сан-Лукастан оңтүстік-батысқа қарай 1609 км-ден астам қашықтықта тарап кетті.
Based on satellite imagery and data from a nearby ship, Yamazuru, a tropical depression formed far away from land on July 10. Passing 254 mile (409 km) north of Clipperton Island, the depression began to strengthen under favorable atmospheric conditions, and was designated Tropical Storm Dora twelve hours after formation. Moving towards the west northwest, Dora attained hurricane status on July 13; subsequently, the ship Amestelmolen reported seas of 30 feet (9 m), a minimum barometric pressure of , and winds as it passed 29 mile (47 km) north of the storm's center. As Dora reached its peak intensity of 90 mph (150 km/h) on June 14, a well defined eye became apparent on satellite imagery, and the storm turned more towards the west. Cooler ocean temperatures below 74 °F (23 °C) subsequently caused the hurricane to weaken, and it was downgraded to a tropical storm on July 15. The storm's structure further deteriorated the following day, and Dora dissipated over 1000 mile (1609 km) southwest of Cabo San Lucas.
Хилари даулымы
Тасымалдаушы кемеден алынған хабарға сүйене отырып, Шығыс Тынық мұхиты дауылдар орталығы 21 тамызда Мексика жағалауынан батысқа қарай шамамен 400 миль (644 км) жерде 2105 UTC-де тропикалық бұзылысты тропикалық депрессияға дейін жаңартып, көтерді. Төрт сағаттан кейін бұл жүйе «Хилари» тропикалық дауылға айналды. Батысқа қарай бұрылғаннан кейін, ол Сокорро аралының оңтүстігінен шамамен 50 миль (80 км) қашықтықтан өтті. «Хилари» 23 тамызда жақсы қалыптасқан көзге ие болғанымен, циклон келесі күндізгі сағаттарға дейін дауылға жаңартылмады. Жылдамдық алған «Хилари» Кабо-Сан-Лукастан батысқа қарай 250 миль (402 км) қашықтықта орналасқанда ең жоғары күшіне – 85 миль/сағ (140 км/сағ) жетті. Батысқа қарай жылжу кезінде «Хилари» су үстінде әлсіреп бастады. 28 тамызда, «Хилари» тропикалық депрессияға дейін төмендегеннен кейін шамамен 24 сағаттан соң, тропикалық циклон құрлықтан алыстады. 7 қазанда депрессия «Лидия» тропикалық дауылға айналды. «Лидия» негізінен солтүстікке қарай жылжып, желдің ең жоғары жылдамдығына – 50 миль/сағ (85 км/сағ) жетті. Жылы теңіз температурасына қарамастан, «Лидия» Баха-Калифорния түбегінің оңтүстігіне қарай жылжыған сайын баяу әлсіреп кетті. Тропикалық циклон 7 қазан күні 1700 UTC-де Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік ұшынан өтті; құрлыққа түскен кезде «Лидия» Кабо-Сан-Лукастан солтүстік-батысқа қарай шамамен 65 миль (105 км) жерде орналасқан. Екі сағаттан кейін,
Based on a report from a cargo ship, the Eastern Pacific Hurricane Center upgraded a tropical disturbance into a tropical depression roughly 400 mile (644 km) west of the Mexican coast at 2105 UTC on August 21. Four hours later, the system strengthened into Tropical Storm Hilary. After turning towards the west, it passed about 50 mile (80 km) south of Socorro Island. Even though Hilary developed a well defined eye late on August 23, the cyclone was not upgraded into a hurricane until the next afternoon. Accelerating, Hilary reached its peak strength of 85 mph (140 km/h) while located 250 mile (402 km) west of Cabo San Lucas. Moving west, Hilary began to weaken over water. Late on August 28, nearly 24 hours following Hilary's downgrade into a tropical depression, the tropical cyclone dissipated far from land. the depression intensified into Tropical Storm Lidia on October 7. Lidia moved generally north, and reached its peak wind speed of 50 mph (85 km/h). Despite encountering warm ocean temperatures, Lidia slowly weakened as it moved towards southern Baja California Peninsula. The tropical cyclone passed over the southern tip of the Baja California Peninsula on 1700 UTC October 7; at the time of the landfall Lidia was located about 65 mile (105 km) northwest of Cabo San Lucas. Two hours later,
Ауыр жаңбырлар Синалоа штатындағы жеті қаланы сыртқы әлемнен бөліп тастаған су тасқынына әкеп соқты. Сондай-ақ, Кулиакан қаласының сумен жабдықталуы ластанды, көптеген адамдар таза ауыз сусыз қалды. Бір ауылда алты әскер қызметкері қаза тапты. Лос-Мочис маңында төрт адам қаза тапты, ал Кулиакан қаласында он бір адам қаза тапты. Мал, егін және балық аулау кемелеріне келтірілген залал 80 миллион доллардан асты (1981 жылғы 80 миллион доллардың қазіргі шамамен <есептелген сома> миллион долларға тең).
Heavy rain caused flooding that cut off seven towns in Sinaloa from the outside world. It also contaminated the water supply in Culiacán, leaving many without clean drinking water. In one village, six soldiers died. Around Los Mochis, four people were killed, In Culiacán, eleven people were killed. Losses to cattle, crops, and fishing vessels were more than $80 million (equivalent to $80.0 in 1981 is equivalent to about <calculated amount> in recent years million in ).
Макс тропикалық дауыл
7 қазанда Мексика жағалауынан бірнеше жүз шақырым оңтүстікке қарай тропикалық депрессия пайда болды. Қолайлы жағдайларда депрессия ұйымдаса бастады және пайда болғаннан кейін 12 сағаттан соң тропикалық дауылға айналып, Макс деп аталды. Солтүстік-солтүстік-батысқа қарай жылжыған Макс 9 қазанда қысқа ғана уақытқа ең жоғары қарқынға жетті, бірақ кейін жүйе суық температуралы және күшті жел ағындары бар аймаққа кірді. 10 қазанның таңында Макс тропикалық депрессияға дейін әлсіреп, сол күні түстен кейін әсер етпей тарады. 5200 тұрғынды су тасқыны қаупі бар төмен жатқан жерлерден эвакуациялау қажет болды. Дауылдың қалдықтары Техас және Оклахома штаттарына жетті. Күшті жаңбыр салдарынан екі өзен де толып асты. АҚШ-та 13 және 14 қазан күндері Солтүстік Техас және Оңтүстік Оклахомада барлығы 13 торнадо тіркелді, оның ішінде МакЛеннан қаласында болған F2 торнадосы төрт адамды жарақаттап, 25 миллион долларлық зиян келтірді. Оклахома штатында су тасқынынан 60 көпір шайылып кетті.
On October 7, a tropical depression developed several hundred miles to the south of the Mexican coastline. Under favorable environmental conditions, the depression began to organize, and became a tropical storm twelve hours after formation, receiving the name Max. Moving north northwestward, Max reached a peak intensity of briefly on October 9 before the system began to move into an area with cooler ocean temperatures and stronger wind shear. Early on October 10, Max weakened to a tropical depression, and dissipated during the afternoon hours of the same day without any effects to land. while weakening. Five thousand two hundred residents need to be evacuated from low lying areas. The remnants of the storm moved into Texas and Oklahoma. The heavy rainfall caused two rivers to reach flood stage. A total of five people were killed in the United states, During October 13 and 14, a total of 13 tornadoes were reported in northern Texas and southern Oklahoma, including a F2 tornado in McLennan that injured four people and caused $25 million in damage. In Oklahoma, 60 bridges were washed away due to flooding.