Кіріспе

Оңтүстік Кореялық сандық комикстер вебтундар (hangul=웹툰) – Оңтүстік Кореяда пайда болған, көбінесе смартфондарда оқуға арналған сандық комикстер түрі. Вебтундар бастапқыда Оңтүстік Кореядан тыс жерлерде көп танылмаса, манхуаның танымалдылығының артуы және көптеген манхуалар вебтун түрінде жарық көруінің нәтижесінде халықаралық деңгейде үлкен танымалдыққа ие болды. Ел ішінде цифрлық манхуалар танымал бола бастағандықтан, манхуаның баспа түрінде шығуы азайды. Қазір вебтун түрінде жарияланатын материалдың көлемі, баспа түрінде жарияланатын материалдың көлемімен шамалас.

Формат

Веб-комистердің әдетте бірнеше ортақ белгілері бар: әрбір эпизод бір ұзын тік жолақта жарияланады (смартфонда немесе компьютерде оқуы оңай болу үшін көп беттік форматтан гөрі шексіз полотно қолданылады); кейбіреулерінде әр тарау кезінде ойнатылатын музыка мен анимациялар болады; және Шығыс Азия комикстерінің көпшілігінен айырмашылығы, олар көбінесе қара-ақ емес, түсті болып шығады, себебі олар журналға емес, веб-сайтта немесе қосымшада цифрлық форматта жарияланады. Оңтүстік Кореяда онлайн жарияланған материалдарға қатысты баспа материалдарынан өзгеше цензура заңдары бар, бұл эротикалық және жыныстық мазмұнды манхваның веб-комистер ретінде көбірек өндіріліп, жариялануына себеп болды.

Кірістер моделі

Басқа онлайн басылымдар сияқты, вебтун үшін де әртүрлі төлем жүйелері қолданылады. Кейбіреулері шектеулі мөлшерде тарауларды тегін ұсынады, ал қалғаны үшін ақы алады. Тағы бірлары күніне белгілі бір тарауды төлемсіз оқуға мүмкіндік береді. Вебтун авторлары өз серияларында көрсетілген жарнама арқылы табыс таба алады. 2019 жылға дейін, әуесқой авторлар өз жанкүйерлерінен алған қолдау арқылы ақша табуға болатын. Профессионал және әуесқой авторлардың алатын ақысы қаралым санына байланысты.

Шығуы мен тарихы

1990 жылдардың ортасынан бастап жеке авторлар жүктеген және ұйымдастырған веб-комикстер болғанымен, вебтун моделі 2000 жылға дейін қалыптасты, ол кезде Lycos Korea – американдық Lycos іздеу жүйесінің корейлік нұсқасы – өз порталында Manhwa Bang бөлімін іске қосты. Екі жыл өткен соң Yahoo! Korea да Cartoon Sesang деп аталатын ұқсас қызмет ұсынды. 2002 жылы Мәдениет индустриясын дамыту заңы негізінде Корея шығармашылық контент агенттігінің алдағысы құрылып, манхуа және оған байланысты салаларды толығымен қолдауды бастады. 2003 жылы Daum веб-порталы Daum Webtoon қызметін құрды, ал 2004 жылы Naver Naver Webtoon іске қосылып, осы салада қосылды. Бұл қызметтер жүйелі түрде тегін вебтундарды жариялайды. Bloomberg-тің Дэвид Уэлштің мәліметінше, Оңтүстік Кореядағы кітап сатудың төрттен бір бөлігі комикстерге тиесілі, ал 3 миллионнан астам корейлік пайдаланушы онлайн манхуаға қол жеткізу үшін төлем жасаса, 10 миллион адам тегін вебтундарды оқиды. Оңтүстік Кореядағы алғашқы вебтун – 1996 жылы Хан Хи Джак жазған 《Жұртсыз арал》 (hangul=무인도). 2014 жылға қарай Naver 520 вебтун, ал Daum 434 вебтун жариялады. 2010 жылдардың басынан бастап Tappytoon және Spottoon сияқты қызметтер вебтундарды ағылшын тіліне ресми түрде аудара бастады, ал Lezhin, Toomics және TopToon сияқты корей баспалары өздерінің туындыларын өздері аудара бастады. Ағылшын тіліне аударылған танымал вебтундардың мысалдары: Lookism, Untouchable, Yumi's Cells, The Sound of Heart, Tales of the Unusual, The Gamer, The God of High School, Girls of the Wild's, Noblesse және Tower of God. Соңғы жылдары бұл вебтундар Батыс нарықтарында жапон мангасына бәсекелес бола отырып, танымалдыққа ие болып келеді. Бұрын рейтингтер екіге бөлінетін: «Барлығы» (барлық жасқа арналған вебтун) және «18» (18 жасқа дейінгілерге оқуға рұқсат етілмейді). 2019 жылдың мамыр айынан бастап вебтун рейтинг жүйесі енгізілді. Naver және Daum сияқты 10 платформа қатысады деп күтілуде. Рейтингтер мыналар болуы тиіс: △ Барлығы △ 12 жастан асқан △ 15 жастан асқан △ 19 жастан асқан (18 жастан асқан) немесе одан үлкен.

0-шы буын

Ең алғашқы вебкомистер интернетке жүктелген, көбінесе бір беттік форматта сақталған, түпнұсқа комикстердің сканерленген нұсқалары болды.

Бірінші буын

Технологияның дамуымен авторлар флеш-анимация эффектілерін қолдана алды.

Екінші буын

Жүктеуді жақсарту арқасында кейінірек авторлар тік макетті прокрулдеу мүмкіндігін пайдаланды. Тығыз панельдік құрамы бар комикстерден өзгеше, прокрулдеу жаңа панельдерді көретін етеді. Бұл вебтундарды біртіндеп және үздіксіз көрсетуге ыңғайлы жасайды, соның арқасында вебтундарды оқу оңайлатылады.

Үшінші буын

Смартфон мен планшет пайда болғаннан бастап веб-комистер де қолданбалар сияқты жаңа платформаларға көшті. Көрермендерге қосымша эмоция мен түс беру үшін дыбыстар енгізілді, сондай-ақ назарды белгілі бір нысандарға аудару және қызығушылық тудыру үшін интерактивті әрекеттер қосылды. 2014 жылға дейін веб-комистердің көп бөлігі тек ағылшын тілінде жанкүйерлер жасаған ресми емес аудармалар арқылы қолжетімді болды. 2014 жылдың шілде айында Naver еншілес компаниясы Line Webtoon сервисі арқылы танымал веб-комистерді ағылшын тіліне аудара бастады.

Нарық

Веб-кинолар мен олардың туындылары нарығы қазіргі уақытта шамамен 420 миллиард KRW (368 миллион АҚШ доллары) құнды. Цифрлық комикстерге деген сұраныс артса да, баспа түріндегі комикстерді сату әлі де басты құрал болып табылады. Кейбір баспагерлер онлайн және баспа контентті бірдей ұсынады. Веб-кинолар фильм және теледидар сияқты әртүрлі форматтарда көзқарасқа алынды; мысалы, 2006 жылғы «Тазза» фильмі осының алғашқы үлгілерінің бірі болды. Бұл туынды Sports Chosun газетінде жарияланып, 100 миллионнан астам қаралым жинады, содан кейін екі фильмге («Тазза: The High Rollers», «Тазза: The Hidden Card») және бір телесериалға («Тазза» телесериалы) бейімделді. Ху Йонг Манның тағы бір жұмысы, «Сикгаек» (Le Grand Chef) бес жыл бойы «Донг а Ильбо» газетінде жарияланып, 540 000 данасы басылды. 2014 жылы іске қосылған Naver Webtoon қазір Кореядағы ең ірі веб-кино платформасы. Naver мәліметінше, күніне 6,2 миллионнан астам пайдаланушы кіреді. WEBTOON-ның тегін аударма қызметі веб-кинолардың жаһандық корей толқынының бөлігіне айналуына мүмкіндік берді. Олар сондай-ақ фильмдермен де ынтымақтасады. Webtoon Азия және әлемдегі нарығын кеңейту үшін халықаралық әртараптандыру стратегиясын жүзеге асырып жатыр. 2023 жылдың қыркүйегіне қарай NAVER Webtoon әлем бойынша ай сайын 180 миллион белсенді пайдаланушыға (MAU) жетті.

Оңтүстік Кореядан тыс жерлерде

Веб-комистер форматы басқа елдерге де тарады, көптеген түрлі дистрибьюторлар пайдаланушыларға оқуға арналған түпнұсқа және аударылған веб-комистерді ұсынады, сондай-ақ кез келген адам өз веб-комистерін жүктеуге мүмкіндік беретін платформаларды ұсынады.

Қытай мен Тайвань

Қытай мен Тайваньда вебтун мен веб-мануа өндірісі мен танымалдылығы артып келеді, себебі олар сирек жарияланады. Оңтүстік Кореядағыдай, көптеген мазмұндар цифрлық форматта тұтынылғандықтан, манхуа индустриясына деген қызығушылық қайта жанданып, жаңа қызығушылықтар пайда болды. Қытайдағы ірі вебтун порталдарының барлығы елдің ірі интернет компанияларымен ұсынылады, ал Тайваньда Comico, Toomics және Webtoon сияқты елден тыс ірі вебтун баспагерлері олардың қызметтері қолжетімді болғандықтан көбірек танымал.

Жапония

Жапонияда вебтунтар басқа елдерге қарағанда кешірек танылды, себебі дәстүрлі манга индустриясы манганың шығарылуы мен жариялануының басты жолы болып қала берді. Соңғы кезде танымалдылығы артып келе жатқан веб-мангалар да корей және қытай әріптестерінен өзгеше, көбінесе қара-ақ түспен шығады, тіпті олар цифрлық форматта жарияланса да. Бұл тұрғысынан қарағанда, жапон нарығына енуге бірқатар әрекеттер жасалды және көбірек мангакалар өз туындыларын шығару үшін вебтун форматын қолданып көруде. Lezhin, Comico, Naver, Line және Kakao жапон оқырмандарына аударма жұмыстарын ұсынатын вебтун порталдарын қамтамасыз етеді. Comico – әлемдегі ең ірі вебтун баспагерлерінің бірі және NHN Entertainment-тің жапондық еншілес компаниясы NHN Japan арқылы құрылған. Бүгінгі күнгі таңда жапондық вебтунның түпнұсқа туындыларын ұсынатын екі ғана вебтун порталы бар: Comico және Naver (2017–2018 жылдары XOY деген атпен, 2019 жылға дейін). Барлық XOY вебтундары XOY 2019 жылдың қаңтарында жабылатынша Line Manga – жапон манга сервисіне біріктірілді. Kakao Piccoma сервисі арқылы лицензиялық манга мен корей вебтундарын ұсына отырып, жапон нарығында сәттілікке жетті. Мұның себебі – қызмет ұсынатын вебтун төлем моделі, онда кейбір тараулар қысқа мерзімге тегін ұсынылады. Kakao Japan 2018 жылдың жазынан бастап Piccoma үшін жапон, корей және қытай вебтундарының түпнұсқа туындыларын ұсына бастайтынын хабарлады. 2021 жылы Shueisha және Shogakukan сияқты дәстүрлі жапон манга баспаларының инвестициялары арқасында Жапонияда вебтунға қызығушылық арта түсті. CELSYS 2022 жылдың ақпан айынан бастап CLIP STUDIO READER платформасында вебтунды қолдайтынын мәлімдеді.

Үндістан

Үндістанда вебкомикстер танымал болып келеді. NAVER корпорациясы 2014 жылы LINE Webtoon-ды жаһандық деңгейде іске қосқанда, Үндістанда вебкомикстерді таныстырған алғашқы қолданба осы болды. Кросс Комикс 2020 жылы отандық аудиторияға бағытталған, ағылшын, хинди және телугу тілдерінде аударылған 40 оңкорейлік туындыны ұсынатын, алғашқы арнайы үнді вебкомикстер порталын іске қосты. Компания сонымен қатар қытай және жапон нарықтарынан контент әкелуді жоспарлап отыр. 2019 жылдың 7 желтоқсанында мобильді қосымшасы ресми түрде шыққаннан кейін, Google Play-де 200 000-нан астам рет жүктелді. Вебкомикстерді бейімдеу оқырмандардың санын арттыруға көмектесті. 2019 жылдың мамыр айында құрылған Кросс Комикс штаб-пәтері Сеулде орналасқан, Мумбай және Лос-Анджелесте қосымша кеңселер бар. Компания негізінен 15-24 жас аралығындағы, әсіресе қыздарға бағытталған, сондай-ақ корей және үнді вебкомикстерін жасаушыларды қолдайды. Цифрлік комикстердің танымалдылығы Graphic India сияқты үнді баспаларын Toonsutra деп аталатын өз қызметтерін іске қосуға ынталандырып отыр. 2021 жылы Kakao Entertainment 2020 жылы Кросс Комикс компаниясын сатып алғаннан кейін үнді нарығына енуді жоспарлап отырды. 2022 жылдың үшінші тоқсанынан бастап Kakao Entertainment Кросс Комикс үшін вебкомикстер мазмұнын және клиенттік қолдауды қамтамасыз етеді.

Оңтүстік-шығыс Азия

Индонезия мен Таиланд вебтун индустриясы үшін ірі нарықтарға айналды, онда Naver (WEBTOON аясында) және Comico түпнұсқа вебтундарды және толық аудармаларын ұсынады. Индонезия мен Таиландта жасалған Teen Mom және Eggnoid сияқты кейбір вебтундар тіпті аударылып, елден тысқары жарияланды. Вьетнам өзінің алғашқы вебтун порталын – Vinatoon іске қосты, ол Daum Webtoon және Mr. Blue-дан аудармалар ұсынады, жаңа нарық ашу мақсатында.

Батыс елдер

Көптеген веб-карикатуралар Азиядан тыс нарықтарға енуде табысқа жетті, ең үлкен табыстар АҚШ және басқа да ағылшын тілді елдерде байқалды. Lezhin, Toomics, Manta және WEBTOON – өз туындыларын лицензиялаудың орнына өздері аударатын жалғыз ірі баспагерлер. Тіпті WEBTOON жанкүйерлерге әртүрлі тілдерге аударма жасау мүмкіндігін ұсынады. 2021 жылдың шілдесінде іске қосылған TopToon-ның TopToonPlus сервисі – корейлік веб-карикатура компаниясының әлемдік жанкүйерлері үшін тағы бір жаһандық жобасы. Сервистің алғашқы айында 200 000-нан астам қолданушы тіркелді. Spottoon және Tappytoon KToon, Bomtoon, Foxtoon және тағы да басқа көптеген баспагерлерден лицензиялық туындыларды ұсынады. Delitoon лицензиялық туындылардың француз тіліндегі аудармаларын ұсынады, көбінесе корей туындыларын. Аударма туындыларын тұтынудан бөлек, Tapas және жоғарыда аталған WEBTOON сияқты платформалардың арқасында Азиядан тыс жерде түпнұсқа веб-карикатуралар жасау да көбейді, олар кез келген адамға өз жұмысын ұсынуға мүмкіндік береді. Бастапқыда Азиядан тыс жерде жасалған көптеген веб-карикатуралар веб-комикстердің веб-карикатура форматында қайта шығарылған нұсқалары болды, бірақ уақыт өте келе суретшілер көбінесе қайта форматталған веб-комикстерден гөрі толыққанды комикстерді жариялай бастады. АҚШ нарығына жақсы қызмет көрсету және зияткерлік меншік құндылығын арттыру мақсатында Kakao Entertainment 2022 жылы Radish Media және жоғарыда аталған Tapas компанияларымен бірігіп, біртұтас компания құрды.