Кіріспе

Қараңғы аттракцион "Фантомдық сарай" – Париж Диснейлендінің Диснейленд паркіндегі Frontierland аймағында орналасқан қараңғы аттракцион. "Фантомдық сарай" Диснейленд, Сиқырлы патшалық және Токио Диснейлендіндегі "Үркіткіш үй" аттракциондарының парктегі нұсқасы болып табылады, бірақ ол басқа "Үркіткіш үй" аттракциондарына қарағанда көңіл күйі жағынан қараңғырақ етіп жасалған. Атракцион 1992 жылдың 12 сәуірінде Euro Disneyland ашылған күні жұмысын бастады. Ол жүріп өту бөлігін Omnimover көліктерімен және арнайы эффекттермен, сондай-ақ Аудио аниматроникамен үйлестіреді. Бұл нұсқасы Дисней парктеріндегі басқа "Үркіткіш үй" аттракциондарының көбінесе түсініксіз сюжеттерінен өзгеше, ерекше сюжетке ие. Американдық және жапондық нұсқаларынан мүлдем ерекшеленетін оркестрлік саундтрек те бар.

Тарих

Еуро Диснейлендті жоспарлау кезінде Walt Disney Imagineering компаниясының атқарушы дизайнері Тони Бакстер, еуропалық көрермендердің өзгерген талғамы мен қалауларына сәйкес кейбір негізгі Дисней аттракциондарын өзгерту қажет деп шешті. "Перзентхана" осы аттракциондардың бірі болды, ал "Имаджинерлер" жаңа нұсқаны бұрынғы идеяларды кеңейту және дамыту мүмкіндігі ретінде қарастырды. Джефф Беркке осы саябақтағы Frontierland-тің құрылысына атқарушы продюсер рөлі берілді, ал Imagineer Bob Baranick және сценарист Крейг Флемингтің көмегімен Phantom Manor туралы оқиғаның Frontierland-те бейнеленген ойдан шығарылған қала Thunder Mesa-мен үйлесімді болуы керек деп шешілді. Big Thunder Mountain Railroad-тың париждік нұсқасына да осыған ұқсас тәсіл қолданылды. Аттракционның сюжетіне Гастон Лерудың "Операның шайыры" романы, Чарльз Диккенстің "Үлкен үміттер" романынан тастап кетілген күйеу жібегі Мисс Хавишамға арналған қосымша сюжет, сондай-ақ көптеген еуропалық готикалық аңыздар әсер етті, олар батыстық стильде өңделді. Imagineer Marc Davis ғимараттың қираған түрінен ләззат алмады, "Уолт мұны ешқашан мақұлдамас еді" деді. Дегенмен, аттракцион дизайнерлері көптеген қонақтар шақырылған үйдің ескірген көріністе болуын күтеді және фасад американдық үйлер сияқты таза болса, олардың қызығушылығы төмендеуі мүмкін деп ойлады. Архитектурасы Екінші Империя стилінде салынған. Париждің Frontierland архитектурасы үшін шабыт Невада штатындағы Вирджиния-Ситидегі тарихи ғимараттар, әсіресе Phantom Manor үшін төртінші округ мектебі болды.

Әңгіме

Генри Рейвенсвуд (1795 жылы туған) – Аризонадағы Биг-Тандер тауында алтын тапқан және Биг-Тандер тау-кен компаниясын құрған батыс отаушы. Рейвенсвуд байып, өзіне Бут-Хиллде Биг-Тандер тауына қарап тұрған викториандық сарай салдырып, әйелі Мартамен (1802 жылы туған) және қызы Мелани Рейвенсвудпен (1842 жылы туған) бірге өмір сүрді. Жергілікті халық Биг-Тандер тауында Күнқұсының мекендейтінін, оның қазынасы бар екенін айтатын. Аңыз бойынша, оның ашуы қорқынышты жер сілкінісімен білінетін еді. Бірақ Рейвенсвуд мұндай әңгімелерге сенбеді. Жылдар өте келе Биг-Тандер тауындағы алтын қоры азайып, кеншілер таудың тереңіне қазуға мәжбүр болды. Мелани жас қыз болғаннан әдемі бойжеткенге айналды, және Тундер-Месадан алысқа кеткісі келетін бірнеше күйеуге тартылды, бұл Генриді қатты мазалады. Генри оны тоқтату үшін бар күшін жұмсады, ал алғашқы төртеуі түрлі қатыгез жағдайларда қаза тапты. Сойер Боттом арамен екіге тілінді, капитан Роуэн Д. Фолс сарқырамадан құлап кетті, Игнатиус "Игги" Найт динамиттен жарылды, ал Барри Клодты аю өлтірді. Меланидің төрт күйеуі қайтыс болғанына қарамастан, Генри Меланиді тастап кетуге тырысуын тоқтатуға тағы да сәтсіздікке ұшырады, ол Джейк есімді пойыз машинисіне құда болғаннан кейін, ол да Меланимен бірге Тундер-Месадан кетуді көздеді. 1860 жылы Генри мен Мартаны қорқынышты жер сілкінісі қаза таптырды. Міне, аңыз бойынша Күнқұсы оянғандай болды, және Тундер-Меса қаласының көп бөлігі қирады. Рейвенсвуд отбасы туралы ешқандай хабар болмады. Бірнеше жылдан кейін, шын мәнінде не болғанының оқиғасы ашылды:

Меланидің үйлену тойы күні үйге құпия Фантом келді. Ешкім білмейтін, бұл Генри Рейвенсвудтың рухы еді, ол Меланиді Тундер-Месадан алып кетуді жоспарлаған Джейкке кек қайтаруды көздеді. Мелани бөлмесінде дайындалып жатқанда, Генри Джейкті шатырға шақырып, оны бағанадан мойнынан асып тастады. Мелани күйеу жігітінің қайтыс болғанын білмей, бірнеше сағат бойы балды залда күтті. Той күні өтіп кетті, бірақ Мелани Джейктің қайтып келетініне сенімді болды. Ол жылдар бойы үйде мағынасыз серуендеп, жоғалған махаббат туралы қайғылы әндер шырқады. Генридің арманы әлі де үйде тұрып, қызының күйеуіне деген адалдығын мазақтап жүрді. Келесі жылдары Генри өлген және зұлым достарын өлшеуден кейінгі өмірден үйге шақырып, мәңгілік кеш өткізді. Үйдің үстіне қара түнек түсті, үйдің жағдайы мен оның айналасындағы жерлер зұлым күштердің әсерінен баяу өзгере бастады. Үй белгісіз мерзімге тастап кетілді, Мелани күйеуін таба алмай, ішінде қайтыс болған болуы мүмкін. Енді қонақтар Генри Рейвенсвудтың рухы жетекшілік ететін Рейвенсвуд сарайына экскурсияға қатысып, сол отбасының өткен тарихын өз көзімен көре алады. Мелани өмірінде әкесінің рухын сезінген-сезінбегені туралы пікірлер әртүрлі болғанымен, 2019 жылы аттракционды жаңарту кезінде шатырдағы сахнаға қосылған өзгеріс оның Фантомды білгенін көрсетеді. Ол Фантомтың күйеуінің өліміне кінәлі екенін түсінген-түсінбегені белгісіз.

Тартылу

Диснейдің басқа да саябақтарындағы Қасқырлы үйлер сияқты, тек саяхаттың кіріспе бөлігі (Сегізбұрышты портреттер галереясы) ғимараттың көрінетін фасадында орналасқан. Ал саяхаттың өзі ғимараттың артында жасырылған үлкен қойма стиліндегі шоу ғимаратында өтеді. "Фантомдық үйдің" Omnimover бөлігі Диснейлендтегі Қасқырлы үй жүйесіне ұқсас. Екі аттракционның жолдары да шамалы айырмашылықпен бірдей, бірақ толыққанды ұқсамайды. Басты ерекшелік – "Фантомдық үйдің" жолы басқа аттракциондардағы зират көріністерінің орнына "Фантомдық каньон" көріністерін қою үшін сәл ұзағырақ. Классикалық Қасқырлы үйлердің көптеген көріністері қайта жаңартылып, жаңа батыс тақырыбы мен сюжетіне бейімделген, мысалы, Сегізбұрышты портреттер галереясы, Портреттер дәлізі, Соңсыз дәліз, Консерватория, Есіктер дәлізі, Мадам Леотаның сеанс бөлмесі, Бал залы және тіпті "Қорқынышты күлімдеген әуен" әнімен ән салатын бюсттер.

Кезектің сыртында

Диснейлендтегі, Сиқырлы Патшалықтағы және Токио Диснейлендігіндегі алғашқы Haunted Mansions-те, сарай таза және эстетикалық тұрғыдан әдемі болып жасалған. Алайда, Фантомдық сарай нақты қираған күйде көрінеді және Үлкен Күн күркірі тауының оңтүстік жағына қарайтын, кен орнының лифтісі мен екінші көтерілісін көріп тұратын кішкентай төбеде орналасқан. Сарайдың аумағы күтімсіз, арамшөптермен жабылып, құрғақ өсімдіктермен себілген. Аулаға кіргенде, қонақтар жарғанаттар сақтайтын қорапты және қабырғадағы "Фантомдық сарай – Non Omnis Moriar" (латын тілінде "Мен толық өлмеймін") деген жазуы бар тақтайшаны көреді. Шөптесте орналасқан қираған беседкада дайындалған шай жиынтығы тұр. Алғашқыда, бұл екі адамның шай құйып, ішетінін имитациялаған қозғалыс болды, ал түнде беседкадағы шам жыпылықтайды. Беседканың ішінде музыкалық қорап та ойнайды (2001 жылдан бері бұл музыкалық қораптың трегі Диснейленд нұсқасында жылдық маусымдық безендіру үшін де қолданылады). Бұл – барлық саябақтардың ішінде қонақтардың кіреберіс есігі арқылы кіретін жалғыз сарай. Түнде үйдің ішінен көлеңкелер мен жарықтарды көруге болады. Меланиді фасадтағы терезеден шаммен бір терезеден екінші терезеге бара жатқан күйде көруге болады.

Үйдің кіреберіс бөлмесі

Қонақтар жолдармен сарайға қарай басады, мұнда веранда арқылы өтіп, үйге кіру үшін кезекке тұрады. Қорқынышты қызметші кейпіндегі актер есіктерді ашып, олардың шағын тобын кіреберіске шақырады.

Бастапқы нұсқасы (19922018)

Бұл фойеде шаң басқан люстра және екі айна орналасқан, ал қабырғалары қара ағашпен қапталған. Періште даусы төбеден және бөлме ішінде естіледі, ол қонақтарды әдепті түрде қарсы алып, осы жердің аңызын айтады және оларды Қасқыр үйін (Манор) одан әрі зерттеуге шақырады. Әңгіме барысында Меланидің бейнесі ең кішкентай айнада көрініп, жоғалып тұрады.

Жаңа нұсқа (2019 қазіргі)

2019 жылы жаңарту кезінде фойеге қосымша эффект қосылды. Кішкентай айнаның орнына Меланидің тойлық көйлегімен суреті ілінді, ол мұңды көрінеді, ал оның ашулы әкесі Генри Рейвенсвуд оның иығына екі қолын қойып, қираған үйдің сыртында тұр. Олардың артында төрт жүрегі сызылған, бір тармағынан дарғасы ілінген жалаңаш ағаш бейнеленген. Фантом Қожалық туралы әңгімелеген кезде сурет өзгеріп, Мелани жазғы киіммен күлімсіреп, Генри оның иығына қолын тигізіп тұрады. Қожалық таза күйде, ал ағашта жапырақтар бітіп, бір жүрек пен тартық ілінген. Жарық эффектісі бөлмедегі қабырға қағазын ескі, жыртылған күйден жаңасына айналдырады. Фантомның дауысын бастапқыда Винсент Прайс жазған, бірақ заңдық келісімдерге сәйкес, баяндама негізінен француз тілінде болуы тиіс еді. Атракцион ашылғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, жазушы және дубляж актері Жерар Шевалье Прайс жазған баяндаманың француз тіліндегі нұсқасын жазу үшін шақырылды. Дегенмен, Прайс жазбасының бір бөлігі сақталды: Фантомның ақылға сыймас күлкісі. 2018 жылы Phantom Manor-дың толықтай жөнделуі кезінде Прайс жазған баяндаманың бөліктері аттракционның саундтрегіне қайта қосылатыны жарияланды. 2019 жылғы қайта ашылуға арналған жаңа тректерде Прайс, оның 1990 жылғы жазбасынан алынған бұрын пайдаланбаған материалдар, ағылшын тіліндегі сөздері және француз актері Бернар Аланның француз тіліндегі оқылуы бар. Фантом былай дейді (итальян тіліндегі сөздер курсивпен берілген, төменде ағылшын тіліне аудармасы келтірілген):

"Есіксіз бөлмелерде есілген кезде, айналаңызда қорқынышты да керемет дыбыстар естілгенде, ауа толыққанды тыныш болса да шам жарығы жыпылықтағанда, Фантом пайда болады. Құрметті достарым, қонақтарымызды қабылдағанымызға қуаныштымыз. Сендерді, қарапайым өлімділер, осы құпиялы Қожалыққа шақырамыз. Сенбесеңіз де болады, бірақ бұл үйде бір кезде сұлулық өмір сүрген. Phantom Manor-дың бақытты күндері болған, бірақ уақыт өтті. Енді, құзырлы жандар, келіңдер, мен сіздерге тағы да көп нәрсе көрсеткім келеді. Батыл өлімділер, осы атақты Қожалыққа бірге кіріңдер."

Көрмеден кейін

Қонақтар күн сәулесіне қарай жол тартқанда, Фантомның зұлым күлкісі мен Меланидің дауысын естіуге болады, ол қонақтарға "тез оралып келуді" және "өлім туралы куәліктерін әкелуді" айтады. 2019 жылға дейін кішкентай Мелани қонақтарды асығыс оралуға шақыратын. Бұл фигура 2019 жылғы жөндеу кезінде алынып тасталды. Ақырында, қонақтар Бут-Хиллге шығады – күлкілі жазулары бар қабірлерге толы зират, сондай-ақ Рейвенсвудтар мен басқа да кейбір тұлғаларға арналған қабір тастары орналасқан. Егер біреу үйге кері бұрылса, кейде Фантомты терезеден сыртқа қарап тұрғанын көруге болады, ол шығу есігінен төменге қарайды, содан кейін перделерді жабады. Бұл эффект түнгі уақытта артқы жарықтандырудың арқасында жақсы көрінеді. Зиратта Меланидің қабірінен жүрек соғуын естуге болады, бұл бастапқы Қасқырлы үйдің келініне сілтеме, оның қызыл, соққан жүрегі кеудесінен көрінетін еді, сондай-ақ Эдгар Аллан Поның "Айтуға болатын жүрек" шығармасына сілтеме.

Саундтрек

Винсент Прайстың бастапқы баяндамасы жазылып, алғашқыда қолданылды. Бірақ француздық шенеуніктермен жасалған келісімге байланысты, аттракционның дыбысы негізінен француз тілінде болуы тиіс болды; сондықтан баяндаманы Герар Шевалье қайта жазды, ол Прайс үшін кейбір фильмдерінде французша дауыстаған. Прайстың баяндамасын The Haunted Mansion 30th Anniversary (1999 CD) дискісінен табуға болады. Прайстың ағылшын тіліндегі түпнұсқа баяндамасының бөліктері 2019 жылы саундтрекке қайта қосылды, соның ішінде бұрын аттракционда қолданылмаған үзінділер де бар. Атракционға Джон Дебнидің оркестрлік музыкасы қойылған. Бұл музыка Бадди Бейкердің "Қызық жындылар" әнінің негізінде жасалған болса да, аттракционға кинолық сезім сыйлап, оған қараңғырақ, романтикалық түс береді. Фантом каньонының шешімінде "Қызық жындылар" әнінің биг-бенд стиліндегі свинг нұсқасы естіледі, бұл түпнұсқа нұсқаның "көтеріңкі" бірақ тура метрінен өзгеше.

Басқа ақпарат

2000-жылдардың басында Фантомдық сарайға арнайы Хэллоуин тойы ұйымдастырылды. "Фантомдық үйлену тойы" деп аталған шарада, Меланидің қайта жаңартылған үйлену тойының проекциясы үшін бүкіл ғимаратты жабатын үлкен экран қолданылды. Бірақ 2005 жылы бұл той басқа бір шарамен ауыстырылды. 2018 жылдың 8 қаңтарында Фантомдық сарай жөндеуге жабылды. Көтеріліс жолы мен сарайдың өзі құрылыс бағаналарымен жабылған болса да, қабірге көп өзгеріс енгізілген жоқ. 2 маусымда Walt Disney Studios Park-та өткен FanDaze іс-шарасында Imagineer Том Фицджеральд, жөндеуден кейін Винсент Прайстың түпнұсқа ағылшын тіліндегі сөзі Фантомдық сарайға қайта оралатынын растады. Атракцион 2019 жылдың 30 сәуірінде сынақтан өтіп ашылды, ал 3 мамырда толыққанды ашылды.

Оқиғалар

2016 жылдың 2 сәуірінде таңертең, аттракционның ішінде 45 жастағы актердің денесі табылған. Ол сахна сыртында жарықтандыру жұмыстарын жасап жүрген, ал оның қазасы кездейсоқ, электр тогынан болған деп есептелді. Тергеу барысында аттракцион жабық тұрды.