Кіріспе

Техас революциясы (1835-36) кезінде Техастың уақытша үкіметі, Техас үкіметі деп те аталатын Консультация, 1835 жылдың қазан айынан 1836 жылдың наурызына дейін Техас революциясы кезінде Мексика Техасының уақытша үкіметі қызметін атқарды. 1835 жылдың басында Техаста шиеленіс күшейді, себебі Мексика бойынша федералистер үкіметтің күшейе түскен орталықтандыру саясатына қарсылық көрсетуге басталды. Жазда техастықтар қазан айының ортасында Гонзалесте өткізілетін саяси конвентке делегаттарды сайлады. Конвент басталғанға бірнеше апта бұрын, соғысқа дейін Техас милициясы Гонзалес шайқасында мексикалық әскерлерге қарсы қару қолға алды. Көптеген делегаттар жаңадан құрылған Техас ерікті әскеріне қосылып, Сан-Антонио-де-Бексардағы мексикалық гарнизонды қоршауға алуға кірісті, сол себепті конвент 1 қарашаға дейін шегерілді. 3 қарашада Сан-Антониода қажетті кворум жиналды. Бірнеше күн ішінде делегаттар техастықтардың не үшін соғысып жатқанын түсіндіретін қаулы қабылдады. Олар 1824 жылғы Конституцияға адалдықтарын білдірді және Бас кеңес құру құқығын сақтады. Келесі апталарда кеңес Сэм Хьюстон басқаратын жаңа тұрақты армия құруға рұқсат берді. Хьюстон қазіргі ерікті армиядан тәуелсіз армия құруға тырысқанда, кеңес әскери мәселелерге үнемі араласты. Матаморос қаласын басып алуға экспедицияға рұқсат бергеннен кейін, кеңес шабуылды ұйымдастыру және басқару үшін бірнеше адамды бірден тағайындады. Экспедицияның Техас гарнизондарына тигізген әсеріне ашуланған Смит кеңесті таратып жіберді. Смит оларды таратуға құқығы жоқ деп мәлімдеген кеңес мүшелері оны импичментке тартты, ал вице-губернатор Джеймс У. Робинсон міндетті түрде губернатор болып тағайындалды.

Өмірбаян

Мексиканың тәуелсіздік соғысы (1810-1821) Испанияның Солтүстік Американың көптеген аумақтарына, соның ішінде Техасқа бақылауын жойды. 1824 жылғы Мексика Конституциясы жаңа елді он тоғыз штат пен төрт аумақты құрайтын федеративтік республика ретінде белгіледі. Халық санының шектеулі болуы және экономиканың нашарлығы салдарынан Техас және Коауила провинциялары біріктіріліп, Коауила-и-Техас штаты құрылды. Үнді шабуылдарын бақылау мақсатында жаңа үкімет аймаққа иммиграция саясатын жеңілдетті. «Жалпы отарлау заңына» сәйкес, АҚШ азаматтары алғаш рет Техасқа заңды түрде қоныстана алды. Үлкен жер участалары empresario-ларға берілді, олар қоныстандырушыларды тартуға және Техаста қауымдастықтар құруға жауапты болды. Бір ерекшелік болмаса, жаңа колониялар шетелдіктермен толтырылды. Техас тұрғындары, мексикалық тегі бар теханостар, көп ұзамай ағылшындардан кем қалды. 1834 жылға қарай Коауила-и-Техаста шамамен 30 000 ағылшын тұрды, ал теханостардың саны 7 800-ге жететін болды. 1833 жылға қарай Техас үш саяси бөлімге бөлінді: Бехар департаменті, Накогдочес департаменті және Бразос департаменті. 1834 жылдың соңында Мексика үкіметі федералистік үлгіден централизмге көшуді бастады. Санта-Анна 1824 жылғы Конституцияны күштен жойды, штаттық заң шығарушы органдарды таратып, барлық милицияларды таратуға бұйрық берді. Мексикадағы федералистер қатты наразылық білдірді. Коауила-и-Техас губернаторы Агустин Виеска заң шығарушы орган таратылуына қарсылық көрсетіп, оның сессиясын мексикалық армияның ықпалынан алыс Бехарда қайтадан өткізуге бұйрық берді. Виеска Техасқа жетпей тұтқындалды. Оахака және Сакатека штаттарының азаматтары қаруға көтерілді. 1835 жылдың маусым айында Анауакта кедендік баждарға қарсы ұсақ көтеріліс болды. Мина, Гонзалес, Голиад және Колумбия қалалық кеңестері олардың әрекеттерін айыптады. Колумбия басшылары конгресс өткізуді ынталандырғаннан кейін, Бразос департаментінің саяси басшысы 1 тамызда департаменттегі муниципалитеттердің өкілдерінің кездесуін шақырды. Тағайындалған жеті делегаттың тек төртеуі ғана келді. Ресми күн тәртібі жоқ екенін білген төрт адам ешқандай іс атқармастан үйлеріне қайтып кетті. Тамыз айының басында шағын сарбаз тобы келді, жауап ретінде жергілікті муниципалитеттер Хат-хабар және қауіпсіздік комитеттерін және бейресми милицияларды құрды. 9 тамызда Бразориядағы қоғамдық жиында азаматтар үлкен саяси конгресс идеясын қайта көтерді. Басқа қауымдастықтар мұндай конгреске қатысу керек пе, оның мақсаты жай ғана пікір алмасу ма, әлде уақытша үкімет құру ма, деген мәселелер талқыланды. «Консультация» деп аталған ұсынылған саяси жиынды 8 қыркүйекте Техастағы алғашқы empresario Стивен Ф. Остин қолдады, бұл ағылшын колонияларында қолдауды нығайтты. Остин Консультацияның іс жүзіндегі басшысы болды және 15 қазанда өтетін жиынға жоспарлар жасады. Ол әр қауымнан бір өкілді жіберіп, тұрақты кеңес құрып, пікірлерді жинауды сұрады. Осы аралықта мексикалық сарбаздар мен техас отаршылдары арасындағы қақтығыстар күшейді, ал қазан айының басында техас отаршылары бұрын Гонзалеске берілген пушканы қайтарып алу үшін жіберілген мексикалық армия отрядына шабуыл жасады. Бұл шағын шайқас Техас революциясының ресми басталуын белгіледі. Гонзалес орталық билік саясатына қарсы шыққан техас отаршылдарының жиналу ортасына айналды, және адамдар қалаға ағыла бастады. 11 қазанда Техас милициясы ерікті Техас армиясын құрып, Остинді қолбасшы етіп сайлады. Консультация делегаттарының көпшілігі Гонзалесте жиналды және сессия басталғанша күтудің орнына Бехардағы мексикалық гарнизонға қарсы наурызға қатысты. 16 қазанға дейін Сан-Фелипеге 31 делегат келді, кворум жетпеді. Көптеген адамдар Бехарды қоршау тез аяқталады деп күтті, сондықтан Консультация 1 қарашаға дейін кейінге шегерілді. Осы аралықта делегаттар тобы Тұрақты кеңеске билік берді, оның құрамында іс жүзінде жеті округтің өкілдері ғана болды. Тұрақты кеңес аймақты басқаруға әлсіз әрекеттер жасады, бірақ негізінен Остинге бағынды. Өзінің ең даулы әрекетімен, кеңес 27 қазанда аймақтағы барлық жер кеңселерін жапты, тәртіпсіздік кезінде алыпсатарлардың жерді иеленуіне жол бермеу үшін. Бехарды қоршау қазан айының соңында басталды. Жаңадан келген иммигрант Сэм Хьюстон Бехарға барып, делегаттарды қоршаудан шығып, Консультацияға қатысуға шақырды. Келісім бойынша, офицерлер қатардағы сарбаздар немесе жетекші офицерлер болған делегаттарға қоршаудан шығуға рұқсат берді, ал штаб офицерлері әскери операцияларды бақылау үшін қалатын болды. Уильям Б. Трэвис, Уильям Уортон және Стивен Ф. Остин қалып қойды, ал Джеймс Боуиді қоса алғанда, жиырма делегат Хьюстонмен бірге Сан-Фелипеге аттанды. Барлығы 98 делегат сайланды. Бұл адамдар белгілі азаматтар еді, олардың орташа тұру мерзімі жеті жылды құрады, ал орташа жасы 38 болды. Осы адамдардың 58-і ғана қатысты. Соғыс аймақтарынан – Бехар, Голиад, Рефухио, Виктория және Сан-Патрисио – ешқандай делегат келмеді. Техастың басқа аймақтарынан келген көптеген делегаттар армияда қалды немесе отбасыларын қорғау үшін үйде қалды. Остин және оның Бейбітшілік партиясының көптеген жақтастары Бехардағы армиямен болғандықтан, жиынға күтілгендей көп әсер ете алмады. Остин Лоренцо де Саваланы жиын төрағасы етіп ұсынғанмен, делегаттар Бразориядан келген Бранч Таннер Арчерді сайлады. Тағайындалғаннан кейін сөйлеген Арчер өзінің әріптестеріне «барлық партиялық сезімдерден арылуға, жеке мүдделерді ұмытуға және тек өз еліңіздің нағыз мүддесіне қарауға» шақырды. Күндіздің қалған уақытында делегаттар регламент жобасын жасады. АҚШ және Еуропаның заң шығару органдарында қолданылған сияқты, регламент әдептілікке баса назар аударды. Ерекше қадам ретінде, регламент делегаттардың дауыс беруден бас тартуына тыйым салды. Төраға ретінде Арчер дауыс беруге, дауыс тең болған жағдайда ғана рұқсат алды. Талқылаудың шешімді нүктесі Хьюстонның, көптеген адамдар Соғыс партиясының адал мүшесі деп есептеген, тәуелсіздік жариялаудан бас тартуды сұраған кезде келді. Мұндай жариялау Мексиканың басқа бөліктерінде 1824 жылғы Конституцияны қолдаған көптеген адамдардың техастықтарды қолдауын тоқтатуы мүмкін еді. Консультация келісімге келді. 7 қарашада олар «Техас халқы, табиғи құқықтарын пайдалана отырып, әскери деспоттардың басқыншылығынан және 1824 жылғы Мексиканың федеративтік конституциясының республикалық принциптерін қорғау үшін қаруға көтерілдік» деген резолюцияны қабылдады. Дэвис бұл ереженің делегаттардың Техастың тәуелсіз мемлекетіне айналуын толық ниеттенгенін білдіргенін айтады. Делегаттар осы жобаға қарсы дауыс берді және комитет құрамын өзгертуді талап етті. Тәуелсіздікті қолдаған барлық комитет мүшелері қызметтерінен алынды, ал жаңа комитет жаңадан талқылауды бастады. 13 қарашада бұл топ мақұлдаған құжатты жасады. Жаңа үкімет басшы және Бас кеңестен тұрады, олар билікті бөліседі. Бұл екі тармақ толық ынтымақтастыққа ие деген болжаммен, тексеру және тепе-теңдік жүйесі болған жоқ. Бас сайлау күтуге уақыт жоқ деп есептеген Консультация губернатор мен вице-губернаторды делегаттардың өзі тағайындайды деп шешті, бұл АҚШ штаттары арасында кең таралған практика. Остин ұсынылғанмен, ол Смиттен 31-22 есебімен жеңіліске ұшырады. Джеймс Робинсон вице-губернатор болып сайланды. Үш...

Бас кеңес

Қазіргі уақытта Бехар маңында соғысып жатқан сарбаздар арнайы міндетті орындау үшін әскерге қосылған және өз көшбасшыларын сайлау құқығын қатаң сақтаған еріктілер еді. 13 қарашада кеңес ресми түрде тұрақты әскер құрды. Хьюстон губернатордың бұйрығымен жаңа Техас уақытша армиясына қолбасшылық етуге тағайындалды. Хьюстонға бастапқыда әскер құру туралы нұсқау берілді; еріктілер Консультация шақырылғанға дейін ұйымдасқандықтан, оларды Хьюстонды өздерінің қолбасшысы ретінде қабылдауға мәжбүрлеу мүмкін емес еді. Жаңа әскер 2500 адамнан тұруы керек еді, олар жермен сыйлық алмасу шартымен 2 жылға келісім шарттарына қол қоятын. Бұл қадам Хьюстонның тұрақты әскерін толықтыруға жасаған күш-жігеріне кедергі келтірді; көптеген азаматтар Тұрақты еріктілерге қосылуды артық көрді. 11 желтоқсанда Бехардағы мексикалық әскерлер қарсыластарына бас иіп, Рио-Гранденің оңтүстігіне қарай жүріп кетуге келісті. Олардың кетуімен Техаста мексикалық әскерлердің ұйымдасқан гарнизоны қалмады, соның салдарынан көптеген техастықтар соғыс аяқталды деп ойлады. Бёрлсон 15 желтоқсанда әскер басшылығынан қалып, үйіне қайтты. Көптеген сарбаздар да солай істеді, ал қалған 400 сарбаздың қолбасшылығын Фрэнк В. Джонсон өз мінезіне енгізді. Мексикалықтардың шегінуі кеңеске үкіметті бекітуге және шабуыл қаупі болмаған болашақты жоспарлауға уақыт берді. Бірақ көп нәрсе істелмеді. 25 қарашадағы сәтсіз төңкеріс әрекетіне сілтеме жасай отырып, Смит уақытша үкіметке қарсы қаупі тудыруды мемлекетке қарсы қылмыс деп жариялайтын заң жобасын ұсынды. Алайда, «губернатордың асыра сілтеуге және ызаға бой алдыруға бейімділігіне» үйренген кеңес оған назар аудармады. 19 желтоқсанда Мозли Бейкер, Уайли Мартин және Уильям Петтус басқаратын көрнекті азаматтар тобы Сан-Фелипеде уақытша үкіметті таратуға қолдау көрсету үшін жиналды. Олар кеңестің 1824 жылғы Конституцияны сақтаудың орнына тәуелсіздікке тым күшті ұмтылып бара жатқандығына алаңдады. Кеңес 1836 жылғы Конвенцияны шақыру туралы қаулы қабылдады, ол 1 наурызда Бразос өзеніндегі Вашингтонда өтетін болды.

Матаморос экспедициясы және құлдырау

Қарашаның ортасында, оған көңіл жарысқан сарбаздар босатқан губернатор Виеска Голиадқа жетті. Голиадтағы қолбасшы Филипп Диммит Виесканы қарсы алды, бірақ оның губернатор ретіндегі билігін мойындаудан бас тартты. Бұл гарнизон ішінде қырқыс дау тудырды: көптегендер губернаторды қолдады, ал басқалары Техас тәуелсіз мемлекет болуы керек деп ойлады, демек, мексикалық губернаторды мойындамауы керек. Виеска Сан-Фелипеге Бас кеңеспен кездесу үшін барды, олар да оның губернатор ретіндегі билігін мойындаудан бас тартты. Виеска Матаморостағы орталықшыл әскерлерге шабуыл жасау жоспарын қолдаған бірнеше адамға қосылды. Губернатор бастапқыда жоспарды қолдады және Хьюстоннан экспедицияны ұйымдастыруды сұрады; Хьюстон экспедицияны басқаруға Джеймс Боуиді тағайындады, бірақ Боуи бірнеше апта бойы бұйрықтарын алмады. Кеңес Бексардағы еріктілердің командирі Берлсоннан экспедицияны басқаруды өтінді. Берлсон бұрынғыдан-ақ отставкаға кеткен еді, ал оның орнына сайланған Джонсон осы хабарламаны алды. Джонсон Сан-Фелипеге кеңеспен кездесу үшін жолға шыққанда, 30 желтоқсанда Джонсонның адъютанты Джеймс Грант 200 адамды Бехардан Голиадқа экспедицияға дайындалу үшін бастап алып кетті. Бексардағы Аламо миссиясында лейтенант-полковник Джеймс С. Ниллдің басшылығымен бар болғаны 100 техасшы қалды. Хьюстон Ниллдің хатын жібергенде, ол одан да ашуланды, себебі Хьюстон оған қосымша хат жолдаған еді, онда Джонсонның миссиясы кеңесте кворум болмаған кезде бекітілгендіктен заңсыз деп санайтынын айтқан. Смит экспедицияны ақымақтық деп айыптады және оның қолдаушыларын ақымақ немесе сатқын деп атады. Содан кейін ол Матаморос экспедициясынан бас тартуға келіспесе, кеңесті наурыздың 1-іне дейін таратуға мәлімдеді. Кеңес Смиттің оларды таратуға құқығы жоқ екенін анықтады. Олар көп ұзамай Смитті импичментке тартты және вице-губернатор Робинсонды міндетті түрде губернатор етіп тағайындады. Алайда, уақытша үкіметті құрайтын құжаттар кеңеске губернаторды импичментке тартуға құқық бермеді. Ішкі тартыстардан шаршап, кімнің шын мәнінде билікте екеніне көзі жетпей, кеңес мүшелері бірте-бірте жиналмай бастады. Үкіметті құтқару ниетімен Робинсон төрт мүшені Кеңесші комитетке тағайындады. Бірақ көп ұзамай олардың саны екі адамға дейін азайды. Уақытша үкімет қаңтар айының соңында толыққандай құлап кетті.