Кіріспе

Күлтегіннің түрі Speciesbox
|image=Trichobilharzia. regenti. cercaria. DIC. png
|image caption=Trichobilharzia regenti, cercaria
|taxon=Trichobilharzia regenti
|authority=Horák, Kolářová & Dvořák, 1998 Бұл түр алғаш рет 1998 жылы Чехияда сипатталған, содан кейін Дания, Германия, Франция, Исландия, Польша, Швейцария, Ресей және тіпті Иран сияқты басқа да Еуропа елдерінде де кездеседі. Омыртқалы жануарлардағы ерекше нейротроптық қасиеттеріне байланысты, бұл паразит пен қожайын арасындағы өзара әрекеттесу молекулалық биология, биохимия және иммунология салаларында жан-жақты зерттеледі.

Өмірлік цикл

Т. regenti тіршілік циклы адам шистосомаларына ұқсас. Ересек паразиттер анатид құстардың (мысалы, Anas platyrhynchos, Spatula clypeata немесе Cairina moschata) мұрын қабығында жұптасып, құс су ішкенде/тамақтанғанда тікелей қоныс тінінде дамитын және сыртқа шығатын миракдиялы жұмыртқалар тудырады. Шөмірткеде мирацидиялар бастапқы спороцистке айналады, онда екіншілік спороцистер пайда болып, кейіннен церкарияларға айналады. Церкариялар, жұқпалы личинкалар, шаяндардан шығып, қожайынның терісіне еніп өтеді. Теріге енгеннен кейін, олар иммуногенді беткі гликокаликсті жойып, шистосомулаға (жетілу сатысы, sg. шистосомулум) айналады. Содан кейін шистосомулалар омыртқа миына жету үшін шеткі жүйкелерді іздейді. Осы арқылы олар миға және, әрі қарай, мұрын тініне қарай қозғалады. Мұнда олар жетіліп, жұптасып, жұмыртқа салады, сонымен қатар патологияны (қабыну инфильтрациясы, қан кетулер) тудырады. Егер сүтқоректілер церкариялармен (құстардың орнына) жұқтырса, паразиттер иммундық жауапқа түсіп, теріде өледі. Мұндай инфекцияның клиникалық көрінісі – серкариалдық дерматит (немесе жүзушінің қышымы) деп аталатын жеңілдеуге ұшыраған аллергиялық ауру. Тышқандарда, әсіресе иммуножеткіліксіз жағдайда, паразиттердің омыртқа миына көшіп кетуі байқалды. T. regenti тіршілік циклын Radix lagotis және үй қазы (Anas platyrhynchos f. domestica) аралық және түпкілікті иелер ретінде пайдаланып, зертхана жағдайында толыққанды түрде сақтауға болады. Т. regenti цистеин пептидазасы – катепсин B2 (TrCB2) рекомбинантты формасымен жүргізілген тәжірибелер оның тері ақуыздарын (коллаген, кератин және эластин) ыдырату қабілетін растады. Теріге енгеннен кейін церкариялар шистосомулаға айналып, қожайынның денесінде көшіп-қонуды бастайды. Олар қан тамырларына енуден аулақ болып, иесінің аяқ-қолдарындағы шеткі жүйкелерге енуге бейім. Шистосомулалар қазбалар мен тышқандардың шеткі жүйкелерінде жұққаннан кейін 1,5 және 1 күн өткен соң (ЖКК) табылады. 3D бейнелеу әдістерімен (ультрамикроскопия және микроКТ) алынған соңғы бақылауларға сәйкес, шистосомулалар құстар мен сүтқоректілерде де омыртқа миының ақ заты арқылы көшіп өтеді. Инфекцияның одан әрі барысы соңғы және кездейсоқ иелерде әртүрлі. Қазбаларда шистосомулалар 3 ЖКК күні омыртқа миының синсакральды сегменттерінде байқалады және 7-8 күннен кейін (10-11 ЖКК) миға жетеді. Олардың соңғы орналасқан жерінде (мұрын тіні) 13-14 ЖКК күні пайда болады және жұмыртқа салу 15 ЖКК күні басталады. Дегенмен, жүйке тінін жұту орталық жүйке жүйесіне қожайынның патогендік әсері аз болуы мүмкін. Жақында жүйке-физиологиялық жолдардың төмендеуі, иммунокомпетентті тышқандарда да анықталған, қозғалыс функциясының бұзылуына жауапты болуы мүмкін деген болжам бар. Орталық жүйке жүйесінде эозинофилдер мен гетерофилдер паразиттерді қоршап тұрады, бірақ олардың мұрын қабықшасына қарай көшіп кетуіне кедергі келтірмейді.

Тышқандар

Инфекция I типті гиперсезімталдық реакциясының ерте кезеңінде және кеш фазалық тері қабынуы ретінде көрінеді. Жасушалық иммундық жауап алғаш рет жұқтырған егешқұйрықтың терісінде про-қабынуға түрткіш (IL 1β, IL 6 және IL 12p40) және қабынуға қарсы (IL 10) цитокиндердің өндірілуімен сипатталады. Керісінше, қайта-қайта жұқтырған және маст жасушаларынан көп мөлшерде гистамин бөліп шығаратын егешқұйрықтарда қабынуға қарсы IL 4 және IL 10 басым. Олардың терінен лимфа түйіндеріндегі лимфоциттер паразиттік антигендермен стимуляцияланғаннан кейін IL 4 және IL 5 өндіреді, бұл иесінің иммундық жауабының Th2 поляризациясын көрсетеді. IgM антиденелік жауап негізінен паразит молекулаларының көмірсу тегтерін бағыттайды. Антигенге спецификалық IgG1 және жалпы IgE өндірісінің жоғарылауы, ал антигенге спецификалық IgG2b деңгейінің сәл төмендеуі қайта-қайта жұқтырған адамдарда Th2 иммундық поляризацияны растайды.

Адамдар

Адамның иммундық жауабының клиникалық көрінісі T. regenti инфекциясына байланысты, ол церкариалды дерматит (сондай-ақ, жүзушінің қышымы) деп аталады. Церкариалды дерматитке (құс шистосомасының нақтыланбаған түрінен туындаған) ұшыраған адамдардың көпшілігі (ересектердің 82%, балалардың 57%) T. regenti антигеніне қатысты IgG деңгейінің жоғарылауын, бірақ IgE деңгейінің жоғарылауын көрсетпейді. T. regenti-дің церкариалды гомогенаты және экскреторлық-секреторлық өнімдері, бұрын церкариалды дерматитпен ауырмаған адамдардың базафилдерін дегрануляцияға және IL-4 бөліп шығаруға итермелейді.