Кіріспе

Үндістан өзендері

Үндістан өзендері ел халқының өмірінде маңызды рөл атқарады. Олар ішуге жарамды сумен, арзан көлікпен, электр энергиясымен қамтамасыз етеді және бүкіл елдегі көптеген адамдардың күнкөрісін қамтамасыз етеді. Сондықтан Үндістанның ірі қалаларының көпшілігі өзендердің жағалауларында орналасқан. Өзендер индуизм дінінде маңызды орынға ие және елдегі көптеген индуистер оларды қасиетті санайды. Үндістанның өзен жүйесін жеті ірі өзен және олардың көптеген салалары құрайды. Ең ірі бассейн жүйесі Бенгал шығанағына құяды, бірақ елдің батыс бөлігі арқылы өтіп, Химачал-Прадеш штатының шығысына қарай Араб теңізіне құятын өзендер де бар. Ладак аймағының бір бөлігі, Аравалли тауларының солтүстік бөлігі және Тар шөлінің құрғақ жерлерінде ішкі дренаж жүйесі кездеседі. Үндістанның барлық ірі өзендері келесі негізгі суайдындарының бірінен бастау алады:

Аравалли жотасы
Шығыс Гаттар жотасы
Гималай және Қарақорым жоталары
Батыс Гаттар жотасы
Виндхья және Сатпура жоталары және Орталық Үндістандағы Чота Нагпур үстірті
шығыс
Гималай мұздықтары Үнді субконтинентінде үш өзен алабына бөлінеді: Индус, Ганг және Брахмапутра. Индус бассейнінде ең көп мұздықтар (3500) бар, ал Ганг және Брахмапутра бассейндерінде сәйкесінше 1000 және 660 мұздықтар орналасқан. Ганг – Үндістандағы ең үлкен өзен жүйесі. Дегенмен, бұл өзендер – көптеген өзендердің тек үш ғана мысалы. Нармада, Тапти және Годавари сияқты басқа да өзендер бар.

Үнді-Ганге жазықтары

Индо-гангеттік жазықтар Ганг Сатлуж Ка Майдан (गँगा सतलुज का मैदान) деп аталады, бұл аймақты 16 ірі өзен кесіп өтеді. Гималайдың маңызды өзендері – Инд, Ганг және Брахмапутра. Бұл өзендер ұзын, оларға көптеген ірі және маңызды салалар қосылады. Гималай өзендері бастауынан теңізге дейін ұзақ жол жүзеді (Үндістанда Араб теңізі және Бенгал шығанағы).

Жылдық ағымдар және басқа да деректер

Үндістанда жылына орташа жауын-шашын мөлшері миллиметрді құрайды, немесе шамамен жыл сайын жаңбыр жауады. 2010 жылы Үндістан су ресурстарының 20 пайызын (20 пайызын) пайдаланды, оның бір бөлігі жер асты суларын тұрақты емес пайдаланудан туындады. Өзендер мен жер асты суларынан алған судың шамамен жартысын суаруға, муниципалдық және ауыз суға, ал қалғанын өнеркәсіпке жұмсады.

Бассейн нөмірі | Өзен бассейні бірлігі | Аймақ | Құйылатын жер | Суармалы Үндістанның аумағының үлесі (%) | Орташа ағындылық (км3) | Қосымша қолжетімді жерүсті сулары (км3)
---|---|---|---|---|---|---
1.1 | Ганг (GBM) | Солтүстік | | 26.5 | 525.02 | 250
1.2 | Брахмапутра (GBM) | Солтүстік-шығыс | | 6 | 537.24 | 24
1.3 | Мегхна/Барак (GBM) | Шығыс | | 1.5 | 48.36 | 2
Басқа Солтүстік-шығыс өзендері | Солтүстік-шығыс | | 1.1 | 31 | 3
Субернарекха | Шығыс Оңтүстік-шығыс | Бенгалия шығанағы | 0.9 | 12.37 | 4
Брахмани Байтарани | Шығыс Оңтүстік-шығыс | Бенгалия шығанағы | 1.6 | 28.48 | 6.8
5 | Маханади | Орталық Шығыс | Бенгалия шығанағы | 4.4 | 66.88 | 18.3
6 | Годавари | Орталық | Бенгалия шығанағы | 9.7 | 110.54 | 50
7 | Кришна | Орталық | Бенгалия шығанағы | 8 | 78.12 | 76.3
8 | Пеннар | Оңтүстік-шығыс | Бенгалия шығанағы | 1.7 | 6.32 | 58
9 | Кавери | Оңтүстік | Бенгалия шығанағы | 2.5 | 21.36 | 6.9
10 | Маханади мен Пеннар арасындағы шығысқа ағатын өзендер | Орталық Шығыс | Бенгалия шығанағы | 2.7 | 22.52 | 19
12 | Каньякумари мен Пеннар арасындағы шығысқа ағатын өзендер | Оңтүстік-шығыс | Бенгалия шығанағы | 3.1 | 16.46 | 13.1
13 | Тадри мен Каньякумари арасындағы батысқа ағатын өзендер | Оңтүстік-батыс | Араб теңізі | 1.7 | 113.53 | 16.7
14 | Тапи мен Тадри арасындағы батысқа ағатын өзендер | Оңтүстік-батыс | Араб теңізі | 1.7 | 87.41 | 24.3
15 | Тапи | Орталық Батыс | Араб теңізі | 2 | 14.88 | 11.9
16 | Нармада | Орталық Батыс | Араб теңізі | 3.1 | 45.64 | 14.5
17 | Махи | Солтүстік-батыс | Араб теңізі | 1.1 | 11.02 | 34.5
18 | Сабармати | Солтүстік-батыс | Араб теңізі | 0.7 | 3.81 | 3.1
19 | Куч пен Саураштра арасындағы батысқа ағатын өзендер | Солтүстік-батыс | Араб теңізі | 10 | 15.1 | 1.9
20 | Раджастан ішкі бассейні | Солтүстік-батыс | | 0 | Кездейсоқ | 15
21 | Инд өзенінің салалары | Солтүстік-батыс | | 10 | 73.31 | 46
Барлығы (Халықаралық шарт бойынша) | | | | 100 | 1869.37 | |

Жарым аралдағы өзендер жүйесі

Жарым арал өзендеріндегі басты суайырымды Батыс Гаттар құрайды, олар батыс жағалауға жақын солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр. Маханади, Годавари, Кришна және Кавери сияқты жарым аралдың көптеген ірі өзендері шығысқа қарай ағып, Бенгал шығанағына құяды. Бұл өзендер сағасында дельта түзеді. Нармада, Шаравати, Перияр және Тапти – батысқа қарай ағып, сағалар құрайтын жалғыз ұзын өзендер.