Кіріспе

Филип Маккорд Морс (6 тамыз 1903 – 6 қыркүйек 1985) – американдық физик, әкімші және Екінші дүниежүзілік соғыста операциялық зерттеулерді (OR) дамырғанның алғашқысы. Ол АҚШ-та операциялық зерттеулердің атасы саналады.

Өмірбаян

Морз 1926 жылы Кейс қолданбалы ғылымдар мектебін физика мамандығы бойынша бітірді. 1929 жылы Принстон университетінде физика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. 1930 жылы оған Халықаралық стипендия тағайындалды, оны ол 1930 жылдың қысынан 1931 жылдың көктеміне дейін Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде Арнольд Зоммерфельд басшылығымен аспирантурада оқып, зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1931 жылдың көктемінен жазға дейін Кембридж университетінде болды. АҚШ-қа оралғаннан кейін МТИ факультетіне қабылданды. 1949 жылы Қару жүйелерін бағалау тобының (WSEG) алғашқы ғылыми директоры болып тағайындалды, бұл ұйым Біріккен Штабтар комитеті үшін зерттеулер жүргізу үшін құрылған. Ол 1950 жылдың жазында МТИ-ге оралғанға дейін бір жарым жыл қызмет етті. 1956 жылы МТИ-дің операциялық зерттеулер орталығын құрып, 1968 жылға дейін басқарды және АҚШ-та операциялық зерттеулер саласындағы алғашқы Ph.D. дәрежесін Джон Литтлге берді. Ол Ұлттық зерттеулер кеңесінің комитетінің мүшесі болды, ол операциялық зерттеулерді бейбіт өмірге енгізуге бағытталған және 1952 жылы Америка операциялық зерттеулер қоғамын (ORSA) құруға ықпал етті. Ол Америка физика қоғамының президенті, Америка акустикалық қоғамының (ASA) президенті және Америка физика институтының кеңесінің төрағасы болды. 1946 жылы соғыс кезіндегі еңбегі үшін АҚШ Президентінен "Еңбекке лайықтылық" медалін алды. 1973 жылы ASA оған дірілдерді зерттеудегі еңбегі үшін ең жоғары наградасы – Алтын медальді табыс етті.

Операциялық зерттеулер

Филип Морз операциялық зерттеулерді дамытуға зор үлес қосты. 1942 жылдың басында, АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін және нацистік Германияның Атлантикалық кемелерге жасаған шабуылдарына тап болғаннан кейін, ол АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін Суасты кемелерге қарсы соғыс операциялық зерттеу тобын (ASWORG), кейіннен ORG құрды. "Морз тобының соғысты жеңіске жеткізуде маңызды рөл атқарғаны соғыстың ішкі жайын білетін әркімге анық", - деп жазды тарихшы Джон Берчард. Филип Морс Джордж Э. Кимболлмен бірлесіп, АҚШ-тағы операциялық зерттеулер бойынша алғашқы оқулық – "Операциялық зерттеулер әдістемесі" кітабын жазды, ол Әскери-теңіз күштеріндегі жұмысына негіделген. Оның басқа да жазбаларында "Кезектер, қоймалар, техникалық қызмет көрсету және кітапхананың тиімділігі" сияқты ықпалды кітаптар бар. Ол 1968 жылы соңғы кітабы үшін ORSA-ның Ланчестер сыйлығын алды. Филип Морс 1957 жылы Халықаралық операциялық зерттеулер қоғамдары федерациясының (IFORS) құрылтай жиналысында ашылу лекциясын оқыды. 1959 жылы ол операциялық зерттеулер жөніндегі НАТО-ның алғашқы кеңесші тобының төрағасы болды.

Физика

Филип Морз физика саласында көрнекті карьера жасады. Оның физикаға қосқан үлесі ретінде «Кванттық механика» (Эдвард Кондонмен бірлесіп), «Теориялық физика әдістері» (Герман Фешбахпен бірлесіп), «Ділдеу және дыбыс», «Теориялық акустика» және «Термиялық физика» оқулықтарын атауға болады. Морз сонымен қатар «Annals of Physics» журналының негіздеуші редакторларының бірі. 1929 жылы ол диатомдық молекулалар үшін Морзе потенциалы функциясын ұсынды, ол дірілдеу спектрлерін түсіндіру үшін жиі қолданылды, бірақ қазіргі стандарт - Морзе/алыс қашықтық потенциалы.

Әкімшілік

Оның әкімшілік қабілеттері MIT акустикалық зертханасының құрылтайшысы, Брукхейвен ұлттық зертханасының алғашқы директоры, MIT есептеу орталығының негізін қалаушы және бірінші директоры, сондай-ақ RAND корпорациясы мен Қорғаныс талдау институтының кеңес мүшесі қызметтерінде пайдаланылды. Ол "Математикалық функциялар, формулалар, графиктер және математикалық кестелер жинағы" деп кеңінен танылған, Абрамовиц пен Стегун еңбегінің дайындалуын қадағалаған кеңес комитетіне төрағалық етті.