Кіріспе
Deux Montagnes (сондай-ақ exo6 деп белгіленеді және бұрын Red Line деп аталған) – Канаданың Квебек провинциясындағы Монреаль аймағындағы электрленген қалалық темір жолы. Ол Монреаль аймағындағы қоғамдық көлік қызметтерін жүзеге асыратын Exo ұйымына тиесілі болған. Бұл желі 1918 жылы Канаданың Солтүстік темір жолы (CNoR) қызметі ретінде құрылған. Canadian National Railway (CN) 1923 жылдан бастап CNoR CN-ге біріктірілгеннен кейін бұл желіні басқарды. CN 1982 жылдың 1 шілдесінде Deux Montagnes желісін Société de transport de la communauté urbaine de Montréal (STCUM) компаниясына тапсырды. Желі 1992 жылдан 1995 жылға дейін жаңартылды. Ол 1996 жылдың 1 қаңтарында RTM-нің алдыңғы мекемесі – Agence Métropolitaine de transport (AMT) компаниясына берілді. RTM 2017 жылдың 1 маусымында құрылғаннан кейін желідегі ағымдағы операцияны өз мойнына алды. RTM 2018 жылы өзінің қалалық қызметтерін "exo" деп қайта атады. 2020 жылдың 11 мамырында Réseau express métropolitain (REM) құрылысының салдарынан Монреаль мен Монреаль орталық станциясы арасындағы қызмет тоқтатылды. 2020 жылдың 31 желтоқсанында Deux Montagnes желісі REM қызметінің пайдасына толығымен жабылды, ол осы маршрут бойынша жұмыс істейтін болады.
Шолу
Бұл желі Монреаль қаласының орталық станциясын Монреаль аралының солтүстік-батысындағы Deux Montagnes станциясымен байланыстырды. Желіде жиі қызмет көрсетілді, сағат шыңында (10–30 минут сайын) және жұмыс күндері сағаттан тыс уақытта сағат сайын қызмет болды. 2018 жылдың 27 сәуірінен бастап демалыс күндері қызмет тоқтатылды. Бұрын демалыс күндері сағат сайын қызмет көрсетілді. Пойыздар RTM-ге тиесілі және басқарылды, ал Bombardier Transportation компаниясы оларды пайдаланды. Deux Montagnes, Roxboro Pierrefonds және Central Station мүгедектер коляскасында кіруге қолайлы болды. 2016 жылы осы пойызбен күніне орташа есеппен 30 700 адам жүрді, бұл Монреальдің басқа төрт қалалық теміржол желілерінің жолаушыларының санына шамалас. Әр жұмыс күні 25 кіретін және 24 шығатын рейс болды. 2016 жылдың 22 сәуірінде Deux Montagnes желісінің 2020 жылы Réseau express métropolitain желісінің бөлігі ретінде жолаушылар теміржолынан автоматтандырылған жеңіл метроға айналдырылатыны жарияланды. Локомотивтердің электрлі болатыны туралы шешім қабылданды. Желдеткіш шахтасы Эдуард Монпетит бульвары мен Винсент д'Инди даңғылының қиылысынан оңтүстік-батысқа қарай, Эдуард Монпетит метро станциясының жанында орналасқан. Маунт-Роял туннелінің конструкциялық өлшемі екі қабатты вагондардың биіктігін 4 метрмен шектейді. [[Файл:Монреальдің GareCentrale NouvelleLigneТорнтон. gif|thumb|1927 жылғы Монреаль аралының картасы, сары сызықтағы сызықтармен көрсетілген Монреаль тауының астындағы туннельдің орналасуы. Қызыл сызық Орталық станцияға кірудің ұсынылған, бірақ ешқашан аяқталмаған жолын көрсетеді. Бұл Дони шұңқыры. Бірінші пойызды No 601 (No 6711 ретінде зейнеткерлікке шыққан) электр локомотив тартты, ол 1918 жылдың 21 қазанында сағат 8:30-да туннель терминалынан шықты. Канаданың Солтүстік темір жолы банкротқа ұшырап, қазіргі Канаданың Ұлттық теміржолына қосылды. 1943 жылы Туннель терминалы Орталық станциямен ауыстырылды. 1952 жылы CN Canadian Car and Foundry компаниясынан электрлік көпқұрамды вагондарды қосты. 1979 жылғы қыркүйекте CN электрлік көпқұрамды вагондарды сүйрейтін электр локомотив. 1960 жылдары желіні жаңарту жоспарлары жарияланды, оның жабдығы сол кезде 40 жылға жуық болды. Алдымен, ол метроның 3-желісі (қызыл) болуы керек еді, бірақ Expo 67-ге қызмет көрсету үшін 4-желіні (сары) салудың маңыздылығына байланысты жоспарлар тоқтатылды. Жабдықтар ескіріп, жолаушылар саны азайғандықтан, CN 1970 жылдары желіні жабуды қалады, бірақ олардың ұсыныстары қабылданбады. Квебек көлік министрлігі желіні Мирабель әуежайына жоғары жылдамдықты байланыс үшін пайдалануды қарастырды (Transport rapide régional aéroportuaire Montréal Mirabel, 1974) немесе BART стиліндегі аймақтық метро жүйесінің бірінші желісі ретінде (Réseau express de Montréal, 1977; Métro régional, 1979). Бұл жобалардың ешқайсысы да жоспарлау кезеңінен асып кеткен жоқ.
thumb|An Electric Boxcab locomotive hauling CN electric multiple unit coaches in September 1979. In the 1960s, the first plans were announced to renovate the line, whose equipment was 40 years old at the time. First, it was to become metro line 3 (red), but plans were shelved because of the importance to build line 4 (yellow) for service to Expo 67. With the equipment ageing, and ridership declining, CN wanted to close the line in the 1970s, but their proposals were rejected. The Quebec Ministry of Transport considered using the line for a high speed connection to Mirabel Airport (Transport rapide régional aéroportuaire Montréal Mirabel, 1974) or as the first line of a BART style regional metro system (Réseau express de Montréal, 1977; Métro régional, 1979). None of these projects progressed beyond the planning stage.
STCUM және AMT қызметі
1982 жылы қалалық пойыздарды басқару Монреаль қалалық транзиттік комиссиясына (STCUM) берілді. STCUM бағалар мен кестелерді белгіледі, ал Canadian National жабдықтың (жолаушылар вагондары мен локомотивтері) меншігін сақтап қалды. CN желінің жұмыс істеуі үшін қажетті рельстерді, станцияларды, сақтау орындарын, техникалық қызмет көрсетуді және пойыз экипаждарын ұдайы қамтамасыз етіп келді. Монреаль тұрғындары үшін меншік құқығының ауысуы жағымды болды, себебі пойыздар автобус және метро жүйесімен біріктірілді. 1992 жылы Квебек үкіметі желіні жаңғырту жоспарын жариялады, ол толығымен 25 кВ айнымалы токқа электрлендіруді (және Мон-Руаяль туннеліндегі қолданыстағы желіні осы кернеуге ауыстыруды), Bombardier Transportation компаниясы жасаған 58 заманауи MR 90 электрлік пойыз құрамын, жаңа рельстерді және орталықтандырылған қозғалыс басқару жүйесін қамтыды. 1993, 1994 және 1995 жылдары жазда кең ауқымды жұмыстар жүргізу үшін қызмет толығымен тоқтатылды. Ескі құрамның соңғысы 1995 жылдың 2 маусымында сағат 18:30-да Орталық стансадан кетті – қызметке енгізілгеннен кейін 76 жыл, 8 ай, 11 күн және он сағат өткен соң. Суреттегі #6710 локомотивімен бірге #6711 локомотиві соңғы пойызды туннель арқылы сүйреп әкелді. 1996 жылдың 1 қаңтарында желі бұрынғы Agence métropolitaine de transport (AMT) компаниясына берілді. Ұзақ жылдар бойы сақталған Шығыс торабындағы тегіс кесілісті жою мақсатында CN Монпелье станциясының оңтүстігінде орналасқан жолаушылар пойызы желісінің үстінен өтетін теміржол көпірін салды. Бұл көпір Deux Montagnes желісіндегі жолаушылар пойыздарының жиілігін арттырудың және Mascouche желісін іске қосудың шарты болды. 60 миллион долларлық жоба 2010 жылы басталды және 2013 жылдың соңында аяқталды, сонымен бірге жаңа желі де пайдалануға берілді. 2014 жылдың 28 ақпанында AMT Deux Montagnes желісін CN-ден 92 миллион долларға сатып алғанын хабарлады. CN желінің иесі болған кезде, жүк пойыздары оны екі уақыт аралығында пайдалана алатын: күндіз сағат 08:30-дан 15:30-ға дейін және түні сағат 20:30-дан 05:30-ға дейін. Желіні сатып алу AMT-ге күннің барлық уақытында, сағат 05:30 мен 20:30 аралығында жолаушылар пойыздарына басымдық беруге мүмкіндік берді. Бұл AMT-ге пойыз кестесін жоспарлауда икемділік берді және ұзақ мерзімді перспективада жалға төленетін ақшаны үнемдеуге мүмкіндік тудырды.
Экзо-қызмет
2017 жылдың 1 маусымында AMT таратылды және оның орнына екі жаңа басқару органы – Autorité régionale de transport métropolitain (ARTM) және Réseau de transport métropolitain (RTM) құрылды. RTM бұл желіні қоса, бұрынғы AMT-ның барлық қызметтерін қабылдады. 2018 жылдың мамыр айында RTM ресми түрде өзін Exo деп өзгертті және әрбір желіге нөмір беріп, түсін жаңартты. Deux Montagnes желісі Exo 6 деп аталды, ал көк түс ашық шапақ түсіне өзгертілді.
География
Deux Montagnes желісі бұрынғы CN Deux Montagnes бөлімшесінің 0,8 миль (Орталық станциясы) мен 19,4 миль (Deux Montagnes) аралығындағы бөлігін пайдаланды. Қазір оны RTM иеленеді. Бұл желі Монреаль қаласының орталығын солтүстік теміржол тармағымен байланыстыру үшін Маунт-Роял туннелі арқылы өтті.