Кіріспе
Ligne de Sceaux (Sceaux Line) – Франциядағы Париж қаласынан басталатын темір жол желісі, бастапқыда Place Denfert Rochereau (бұрынғы Place d'Enfer) алаңынан Sceaux қаласына дейін жалғанған. Желі алғаш рет 1846 жылы Арну жүйесін көрсету мақсатымен кең еңісті жол ретінде ашылды және оңтүстікке қарай Сceaux қаласына дейін созылды. Қазіргі негізгі тармағы Орсейге дейін салынды, содан кейін Saint-Rémy-lès-Chevreuse және Лимурға дейін ұзартылды. Аталған конфигурацияда SNCF Réseau желісі Paris Luxembourg–Limours (ұлттық темір жол желісінің 552000 нөмірі) деп те аталады. 3 миллион франк капиталмен, ол 1847 жылғы құлдырау кезінде мемлекеттік секвестрге алынған бес компанияның бірі болды, соның ішінде 1848 жылдың 4 сәуірінде Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans, 1848 жылдың 30 қазанында Compagnie du chemin de fer de Bordeaux à La Teste және 1848 жылдың 21 қарашасында Compagnie du chemin de fer de Marseille à Avignon компаниялары. Сол сияқты, 1848 жылы Compagnie du chemin de fer de Paris à Lyon компаниясы да мемлекеттендірілді. 1895 жылы желі Париждің солтүстігіне қарай Люксембург станциясына дейін ұзартылды. 1937 жылы Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans компаниясы толықтай жаңғыртудан кейін оны Compagnie du chemin de fer métropolitain de Paris (CMP) компаниясына тапсырды. Желіге сәйкес келетін электр вагондарының, Z вагондарының пайдалануға енгізілуі және жоғары платформалармен және жоғары тиімді сигнализациямен инфрақұрылымды қайта жаңарту оны болашақ аймақтық метроның маңызды бөлігіне айналдырып, бір жылдан кем уақыт ішінде жол жүргізу көлемін екі есеге арттыруға мүмкіндік берді. Saint-Rémy-lès-Chevreuse мен Лимур арасындағы бөлік 1939 жылы жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі жылдардағы жоғары трафик кезеңінен кейін, ұзын желі 1977 жылы Réseau Express Régional (RER) желісіне енгізілді. Қазір ол RER B желісінің Gare du Nord станциясынан оңтүстікке қарайғы екі тармағын құрайды: B2 тармағы Робинсонға және B4 тармағы Saint-Rémy-lès-Chevreuse қаласына дейін.
Париж - Сюо
1838 жылы Политехникалық мектепті бітірген Жан Клод Республикалық Арно пойыздардың қисықтардағы жылдамдығын арттыру және рельстер мен доңғалақтардың тозуын азайту үшін техникалық шешім ұсынды. Ол бір осьтен дөңгелектерді бөліп, оларды вагонның қаңқасына бекітудің орнына орталық тіреуге іліп қоюды ұсынды. Сонымен қатар, ол кең еңісті Арно жүйесін (système Arnoux) пайдалануды ұсынды. Өз жүйесін іске асыру үшін Арно 1844 жылдың 5 тамызында Sceaux желісін салу және пайдалану құқығына 50 жылға концессия беретін заң қабылдады. 1845 жылдың 21 ақпанында ол Париж-Сceaux теміржол компаниясын (Compagnie du Chemin de fer de Paris à Sceaux) құрды. Бірінші бөлім Париждегі Барьер-д'Энфердегі Энфердің (1895 жылы Денфер-Рошеро деп қайта аталды) кемежайынан Сceaux қаласына дейін салынды. Ол 1846 жылдың 7 маусымында ашылып, 23 маусымда халыққа ұсынылды. Боург-ла-Рейннен бастап 1,15% еңістікке қол жеткізу үшін бірнеше өткір қисықтар мен кері қисықтардан өтетін және Фонтенэй деп аталатын аралық станциядан (Сceaux қаласындағы Фонтенэй көшесінің атымен аталған) өтетін бұл бірінші бөлімнің соңғы станциясы Сceaux болды. Бұралаң жол Арно жүйесінің тиімділігін және қажеттілігін көрсету үшін жасалды. Жолдың еңістігі 3,0%-дан аспады. Құрылыстар бастапқыда екі жолды қамтамасыз ету үшін жоспарланғанымен, ашылу кезінде тек бір жол салынды. 1863 жылы Парижден Бург-ла-Рейнге дейін екінші жол салынды.
Бург-ла-Реннен Орсейге дейін
Жол операциялары кезінде шығынға ұшырады: жақсы ауа-райы кезінде өте тиімді болса да, жылдың қалған бөлігінде жолаушыларды тартуда қиындықтар туындады. Компания табыстылығын арттыру мақсатымен Орсейге жолды ұзартуды қарастырды. Алғашқы қарастырылған бағыт Фонтенэй станциясының жанынан тармақталып, Лонгжумеоға қарай бағытталған тармаққа қосылатын болды. Бұл алғашқы ұсыныс іске аспады, бірақ қазіргі бағыт, Бург-ла-Рейндегі тармағымен бірге, жан-жақты зерттелді. Дегенмен, 1847 жылғы қаржылық дағдарыс компанияның жағдайын одан бетер нашарлатты, нәтижесінде 1849–1850 жылдары банкроттық жағдайға түсті. 1848 жылғы революция кезінде Sceaux-тан Orsay-ға дейін жер жұмыстары жүргізілді, олар Ұлттық шеберханалар аясында мемлекеттік қаржыландырумен іске асырылды. 1849 жылы олар Palaiseau-ға жетті. Компанияның болашағына қатысты алаңдаған мемлекет платформаларды дәстүрлі теміржол стандарттарына сәйкес салды, яғни Арнокс жүйесінде қабылданған өткір бұрыштардан гөрі үлкен қисықтық радиустарымен. Компания жартылай қайта жаңғыртылғаннан кейін, 1853 жылғы 10 маусымдағы заңмен Бург-ла-Рейннен Орсейге дейін жол салуға концессия алды. Жолаушылар тасымалынан өзге, жүк тасымалының да маңызды көлемі күтілуде, әсіресе Иветта аңғарынан құмтас және таза көкөністер тасымалы. Жол бір рельстік, кең өлшемді болды, бірақ концессияда оны ұзақ мерзімді перспективада стандартты өлшемге ауыстыру қарастырылған. Жол құрамында 17 құрылым бар, оның ішінде ұзын туннель де бар. Palaiseau мен Orsay арасындағы жол да мемлекет салған бөлімнен өзгеше, ирек келіп, қисықтық радиусы өте аз болды. Бұл бөлік 1854 жылғы 28 шілдеде Орсейге дейін ашылды. Аяқталған станция қазіргі Guichet-ке жақын "les Planches" деп аталатын жерде орналасқан. Қаржылық жағдайдың жақсару белгілеріне қарамастан, компания әлсіз күйде қалды және әсіресе жүк тасымалдау қызметін ұйымдастыру үшін қажетті құраманы сатып ала алмады, бұл, әрине, табысты болар еді.
The section was inaugurated to Orsay on 28 July 1854. The terminus was at a place called "les Planches", near the current Guichet. Despite some signs of financial improvement, the company remained fragile, and in particular could not acquire the rolling stock for the establishment of a freight service, which would nevertheless have been lucrative.
Орсейден Лимурға дейін
Compagnie du Paris Orléans 1857 жылы Парижге теміржол қатынасын алуды көздеген бәсекелес компанияның жоспарларын орындамау үшін Arnoux компаниясынан Sceaux желісін сатып алды. Ұсынылған жобада Sceaux желісі Парижден Штеадун және Вендом арқылы Турға дейінгі бағытқа біріктірілуі тиіс еді. Бірақ, бұл бәсекелес компанияны жою және жан-жақты зерттеулер жүргізілгеннен кейін, Paris Orléans Орсей арқылы Турға дейінгі желінің басы платолар мен аңғарлар тізбегіне байланысты тиімсіз деп шешті. Paris Orléans Бретиньи арқылы жаңа бағытқа рұқсат алды. Compagnie du chemin de fer Grand Central de France компаниясының қаржылық құлдырауынан және 1857 жылы мемлекет ұйымдастырған таратылуынан, сондай-ақ Compagnie des chemins de fer de Paris à Lyon et à la Méditerranée компаниясының құрылуынан кейін, Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans 1855 жылғы 18 маусымда екі компания арасында жасалған келісім бойынша Парижден Орсейге дейінгі желіні сатып алды. Бұл келісім 1857 жылғы 19 маусымдағы жарлықпен бекітілді. Теміржолдан айырылған халыққа өтеу ретінде Орсейден Лимурға дейінгі учаскені Sceaux желісінің жалғасы ретінде салу ұсынылды. 1862 жылғы 28 тамыздағы жарлықпен бұл Лимурға, Сен-Рем-ле-Шеврус және Сен-Пол аңғары арқылы жалғасуы бекітілді. Осылайша, Paris Orléans Шеврезге қызмет көрсетуден бас тартып үнемдеуге мүмкіндік алды, тіпті бұл Сент-Пол аңғарында 2% еңіс салуды талап етсе де. "Орсейден Лимурға" дейінгі желіні салуға берілген концессия Париж-Орлеан теміржол компаниясына 1863 жылғы 11 маусымда Мемлекеттік жұмыстар министрі мен компания арасында жасалған келісім бойынша ресми түрде берілді. Бұл келісім 1863 жылғы 6 шілдедегі император жарлығымен бекітілді. Соңғы учаске 1867 жылғы 26 тамызда ашылды. Ол бір рельстік желі ретінде салынды.
Сатып алу және жаңғырту
19 ғасырдың соңында доңғалақты күштердің пайда болуы рельстердің тозу мәселесін және Арноу жасаған күрделі жүйеге, соның ішінде кең еңістікке жүгінбей, қисықтардағы жылдамдық шектеулерін жойды. Sceaux желісін басқа желілермен үйлесімді ету үшін 1889 жылғы қаулы Арноу жүйесін тоқтатуға және жаңа жүйеге көшуге рұқсат берді. Қозғалысты үзбеу үшін, рельс ені мен пойыз паркін ауыстыру 1891 жылдың 21-22 мамыр аралығында жүзеге асырылды. Бург-ла-Рейннен Ссеоға дейінгі бастапқы бағыт тоқтатылды және оның орнына қазіргі бағыт салынды, ол үш станцияны қамтиды және Фонтенэй-о-Роза арқылы өтіп, Робинсонда аяқталады. Жұмыс 1891 жылдың маусым айында басталып, 1893 жылдың мамырында аяқталды.
Люксембургті қамту
Париждегі Денфер станциясы мен Люксембург арасындағы желіні кеңейту 1889 жылғы 14 желтоқсандағы жарлықпен халыққа пайдалы деп жарияланды. 1890 жылдары бұл желі Люксембургтегі жаңа париждік терминалға дейін туннель арқылы созылды. Бу локомотивтерінен шығатын түтінді сыртқа тарту үшін желдеткіштер орнатылды. Compagnie du Paris Orléans компаниясы бұл терминалды өзінің жаңа Орсей станциясына (кейіннен 1900 жылы ашылған және Музей д'Орсейге айналдырылған) көшіруді де жоспарлаған. Бұл кеңейтудің бастапқы бөлігі әлі де RER C стансасының шығыс жағында, Аустерлиц стансасына қарай бағытталған екінші қос рельсті туннель түрінде сақталған. Қазір ол пойыз тұрақты тоқтау орны ретінде пайдаланылады.
Даму жобалары
Лимурдан Дурданға дейінгі желі 1892 жылғы 17 маусымда Мемлекеттік жұмыстар министрі мен Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans компаниясы арасында жасалған келісім бойынша, компанияға берілуге тиіс концессия ретінде қарастырылды. Бұл келісім 1893 жылғы 20 наурызда қабылданған заңмен бекітілді. 1913 жылы үкімет Sceaux желісін электрлендіруді басымдыққа жатпайтындығын мәлімдеді, себебі Парижден Галлардон арқылы Шартрға дейінгі жаңа желінің ашылуына аз уақыт қалған еді. Оның төрт рельсінің екеуі электрлендірілуі жоспарланған, бірақ бұл желі аяқталған жоқ. Сонымен қатар, Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans компаниясына 1913 жылғы 20 ақпандағы Мемлекеттік жұмыстар министрі мен компания арасындағы келісімге сәйкес, Sceaux желісін Лимурдан Дурданға дейін кеңейтуге концессия берілді. Бұл конвенция 1913 жылғы 7 шілдеде заңмен бекітілді, сонымен қатар желінің қоғамдыққа пайдалы екендігі де жарияланды. Алайда, бұл желі салынған жоқ. 1929 жылы, сол кездегі Мемлекеттік жұмыстар министрінің атымен аталатын Ланжевен жоспары, Париж аймағында қалалық көлік инфрақұрылымын құру мақсатында, неміс S Bahn жүйесіне ұқсас байланыс желілерін қамтыды. Бұл Réseau Express Régional (RER) жүйесінің дамуына әкелді. Ланжевен жоспары Париж қаласының астынан өтуді көздегендіктен, бумен жүретін пойызды пайдалану қиындықтар тудыратын еді. 1929 жылы Масси-Палазоға дейінгі желіні электрлендіру туралы шешім қабылданды. Compagnie du Paris Orléans компаниясы бұл жұмысты өз қаражаты есебінен жүргізуден бас тартты. Дегенмен, компания өз тәжірибесін пайдаланып электрлендіру жұмыстарын жүргізіп, содан кейін желіні Compagnie du chemin de fer métropolitain de Paris (CMP) компаниясына тапсырды. CMP компаниясы, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Société des transports en commun de la région parisienne (STCRP) компаниясымен бірігіп, болашақ Régie autonome des transports parisiens (RATP) құрамына кірді. STCRP компаниясы автобус желісін басқарды және осы желі бөлігін басқаруға міндеттелді. Желі 1935 және 1937 жылдар аралығында электрлендірілді, сондай-ақ Париж Монсурисінде және Масси Виллейнде (Масси Верриер мен Масси Палазо арасында) екі қосалқы станция салынды. Электрлендіру 1500 вольт тұрақты ток жүйесі арқылы, әуе желісі арқылы жүзеге асырылды. Электрлендіру оңтүстікке қарай жалғасты, 1939 жылғы 1 қаңтарда Сен-Реми-ле-Шевруске жетті. Гиф-сюр-Иветте маңында жаңа қосалқы станция орнатылды. Лимур қаласына дейін электрлендіру жүргізілген жоқ, ол әрқашан Versailles Matelots станциясынан күн сайын жүретін бір рельсті Renault VH бензинді вагонымен қамтамасыз етілді. 1939 жылғы 15 мамырда пайдасыз Сен-Реми-ле-Шеврус – Лимур учаскесіндегі қызмет тоқтатылды және автобус қызметімен ауыстырылды. Электрлендіру кезінде автоматты блок-жарық сигнализациясы орнатылды. Қабылданған түсті жарық сигнализациясы SNCF (Code Verlant) жүйесінен ерекшеленді, себебі жарықты сөндіру сигналды күшейтіп жіберді. Осылайша, толық тоқтату сигналы бір қызыл шамнан тұрды, ал тұрып жатқан учаскенің алдындағы сигнал екі қызыл шаммен көрсетілді. Екі сары шам ескерту берді, ал үш сары шам алдын ала ескерту берді. Ашық учаске жасыл шаммен көрсетілді. Бұл сигнализация RER A желісімен байланысу үшін Châtelet-Les Halles станциясына дейін желі кеңейтілген кезде стандартты SNCF сигнализациясымен ауыстырылды.
Соғыс
Сен-Реми-Лимур бөлімінің рельстері 1941 жылы неміс басқыншылары тарапынан қиратылды; балласты 1944 жылы одақтас күштер Виллакублай әуежайының ұшу-қону жолақтарын салуға пайдаланды. Бұл бөлімнің қолданыстан шығуына себеп болды, бірақ ол 1967 жылға дейін ресми түрде жабылмады. Желінің қалған бөлігі 1944 жылға дейін соғыстан зардап көрмеді. Дегенмен, Гранде-Сентур (Ұлы белдеу) аумағында орналасқан Масси-Палазо теміржол түйіні, басқыншы күштер пайдаланған, 1944 жылдың маусым айында одақтастардың төрт әуе шабуылына ұшырады. Бүр секторы бесінші әуе шабуылының нысанасы болды.
Соғыстан кейінгі кезең және RER
Жаңадан электрлендірілген желіге Z 23000 (халық арасында Z деп танылған) вагондары елу жыл бойы қызмет етті. Кейін RER A желісінде жүрген MS 61 жиынтықтары да алғаш рет 1967 жылы осы желіде пайдаланылды, ал A сериясы аталған MS 61 жиынтықтарының бір бөлігі 1983 жылға дейін қызмет етті. Соңғы Z 23000 вагондары 1987 жылы қызметтен алынды, бірақ 1985 және 1986 жылдардың қыстарында үлкен көмек көрсетті, осы кезде қардың салдарынан жаңа MI 79 жиынтықтары көптеген бұзылуларға ұшырады. 1970 жылдары «Париж аймағының даму және қала құрылысы жөніндегі бас жоспары» (Schéma directeur d'aménagement et d'urbanisme de la région de Paris) негізінде «Сейекс» желісін «Солтүстік станциясымен» және «Париж Солтүстік» аймақтық желілерімен байланыстыру туралы шешім қабылданды. Бұл маршрут Сена өзенінің астынан қиын өтуді талап етті. Бастапқыда Люксембург станциясын жабу және оның орнына «Quartier Latin» деп аталатын жаңа станция салу жоспарланған, ол Carrefour de l'Odéon бағытында солтүстікке қарай орналасып, метроның 4 және 10 желілерімен байланыс орнатуға мүмкіндік беретін еді. Бірақ тұрғындардың наразылық акциялары Люксембург станциясын сақтап қалуға ықпал етті. Осының нәтижесінде жаңа туннель 4,08% еңіспен салынды, ол станцияның солтүстігінен бастап төмен қарай бағытталды. Бұл станцияны толыққанды қайта жаңартуды және вокзалда уақытша аялдама құруды қажет етті, сондай-ақ платформалардың бірін ағаш тақтайшалармен ұзартуға тура келді, бұл пойыздың екі жағынан да платформаға кіруге мүмкіндік берді. А желісімен байланыс үшін салынған «Шатель-Лес-Халл» жаңа станциясы 1977 жылдың 8 желтоқсанында ашылды. «Сейекс» желісі енді RER B желісінің оңтүстік тармағын құрады. Оңтүстіктегі «Сейекс» желісі мен солтүстіктегі Руасси (SNCF басқарады) және Митри-Клей желілері арасындағы байланыс 1983 жылы «Солтүстік станциясында» толыққанды аяқталды. RER B желісі толыққанды ашылды, Шарль де Голль әуежайы немесе Митри-Клей мен Сен-Реми-ле-Шевруз немесе Робинсон арасында тікелей қатынас орнатылды. Төрт әріптен тұратын «миссия кодтары» енгізілді: бірінші әріп – қызметтің соңғы стансасын, ал келесі әріптер – маршруттың егжей-тегжейін көрсетеді (мысалы: AILO, KNUT, POLY, LYRE және т.б.). RER C желісімен және метроның 10-желісімен байланыс орнату үшін салынған Сен-Мишель-Нотр-Дам станциясы 1988 жылдың 17 ақпанында ашылды. Бұл туннельді салу кезінде оған арналған орындар дайындалды және станцияның бір бөлігі Сена өзенінің астында орналасқан. Сонымен қатар, 10-желідегі Cluny-La Sorbonne станциясы 10-желімен байланыс үшін қайта ашылды.
Ағымдағы операциялар
Қазір бұл желі РАТП компаниясының басқаруында, "Gare du Nord" станциясынан Робинсон, Масси-Палазо және Сен-Ремь-ле-Шеврус бағыттары бойынша жұмыс істейді, және үлкен коммерциялық табысқа ие. Парижде пойыздар үш минут сайын кетеді. 1987 жылдан бері B желісі RATP (және SNCF Z 8100) компанияларының MI 79 және MI 84 (SNCF Z 8400 деп аталады) жиынтықтарымен қамтамасыз етіледі. MI 79 паркін толықтыру үшін осы желіге сегіз MI 84 жиынтығы қосылды; екі түрі де толыққанды үйлесімді, сондықтан MI 79 және MI 84 жиынтықтары аралас түрде де кездеседі. 2002 жылдан бастап RATP электр желісін және оның тіректерін, сондай-ақ билеттерді тексеру құралдарын жаңарту бойынша ауқымды жұмыстар жүргізді. Жолаушылардың ыңғайлылығы үшін біркелкі белгілер орнатылды, олар сонымен қатар пойыздардың қозғалысы туралы ақпаратты нақты уақыт режимінде ала алады.