Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Францияда темір жол тасымалының тарихы 1823 жылы салынған алғашқы француз темір жолынан басталып, AGV сияқты бүгінгі кәсіпорындарға дейін жалғасады.
The history of rail transport in France dates from the first French railway in 1823 to present day enterprises such as the AGV.
Мемлекеттік араласу
1842 жылғы келісім, Адольф Тиерс жасаған, 1842 жылы қабылданған Тиерс жоспары мемлекеттің бір мильге шамамен 50,000 доллар көмектесуін және жүйенің меншігін қарастырды. Жеке компаниялар бір мильге 40,000 доллар жол төсеуге, жабдықтарға, ғимараттарға, локомотивтерге және вагондарға жұмсайды. Үкімет компанияларға қосымша субсидия берді, Ponts et Chaussées департаменті жаңа желілерді жоспарлау және инженерлік жұмыстардың басым бөлігін жүзеге асырды. Үкімет жерді иеленуге көмектесіп, көбінесе экспроприация арқылы қамтамасыз етті. Сондай-ақ, үкімет инфрақұрылымдық шығындарды – көпірлер, туннельдер және жол төсеніштерін салуға келісті. Жеке компаниялар теміржол бұйымдарын, стансаларды және жылжымалы құрамды қамтамасыз етіп, пайдалану шығындарын төлейтін болды. Бұл саясат шатастырушы және қайшылықты болды, монополияларды шектеді, нәтижесінде аймақтық желілер құрыла алмады. Бұл жалпы саясат көптеген ерекшеліктер мен қосымша шарттарды жасырды. Ең табысты компаниялар, әсіресе Chemins de fer du Nord, үкіметтік рәсімдердің қиындықтарынан аулақтау үшін өз желілерін өздері салуға жиі тырысты. Мысалы, 1850-ші жылдардағы экономикалық өркендеу кезеңінде ұлттық үкімет теміржол құрылысының барлық шығындарының 19 пайызын ғана төлеуге тиіс болды. Миди сияқты, жетіспеушілік танытқан басқа желілер жұмыс істеу үшін үкіметтен көбірек көмекке мұқтаж болды. Бұл жағдай 1859 жылы теміржол желілері банкроттықтан сақтау үшін жаңа келісімге келген кезде де осылай болды. Теміржол желілерін салудың бір бөлігін қаржыландыру үшін француз үкіметі компаниялардың тарифін шектеді. Ол сондай-ақ барлық мемлекеттік жүктер стандартты бағадан үш есе арзанға тасымалдануын талап етті. Үкіметтің теміржол жүйесін ұлттандыруы мүмкін деген үміт француз теміржол заңнамасының маңызды бөлігін құрады. 1842 жылғы бастапқы келісім бойынша теміржол желілері компанияларға 36 жылға ғана жалға берілді. Наполеон III билікке келгеннен кейін бұл мерзім 99 жылға дейін ұзартылды. Компаниялардың тек жалға алу шарты бойынша жұмыс істеуі 1930-шы жылдардағы социалистік үкімет кезінде француз теміржол желілерін мемлекеттендіруге жағдай жасады. 1848 жылы республика монархияны алмастырғанда 2000 миль теміржол желісі іске қосылды, бірақ жағдай қанағаттанарлықсыз болды. Жетілуге жақын компания жұмыс істеді, олардың көпшілігі толық емес желілермен, бұл трафик көлемін шектеді. Көпшілігі қаржылық қиындықтарға тап болды. Жолаушылар мен жүктерді бір станциядан екінші станцияға тасымалдау қиын болды, барлығы түбегейлі реформалар талап етті, бірақ ешқандай заң қабылданбады. Страсбург–Базель теміржолының концессиясы 1838 жылы Коехлин ағайындылары құрған Compagnie du chemin de fer de Strasbourg à Bâle компаниясына берілді. Теміржол 1840–1844 жылдары ашылды.
The 1842 agreement, designed by Adolphe Thiers, The Thiers Plan adopted in 1842 called for the state to contribute about $50,000 per mile and own the system. Private companies spend about $40,000 per mile for track, equipment, buildings, locomotives, and cars. The government further subsidized the companies by having the department of the Ponts et Chaussées do most of the planning and engineering work for new lines. The government would assist in securing the land, often by expropriation. The government also agreed to pay infrastructure costs, building bridges, tunnels, and track bed. The private companies would then furnish the tracks, stations and rolling stock, as well as pay the operating costs. The policy was confusing and contradictory, and blocked monopolies, which meant no regional networks could form. This general policy masked many exceptions and additions. The most successful companies, especially the Chemins de fer du Nord, would often build their own lines themselves in order to avoid the complications of going through the government. For instance, during the economic boom period of the 1850s, the national government had to pay only 19 percent of the costs of railway construction. Other less successful lines, such as the Midi, would often need more assistance from the government to remain in operation. The same proved true during recessions, such as in 1859, when the railway lines gained a new agreement to save them from bankruptcy. In exchange for funding part of the construction of rail lines, the French government set maximum rates that the companies could charge. It also insisted that all government traffic must travel at a third of standard costs. The expectation that the government would eventually nationalize the rail system formed another important element in French railway legislation. The original agreement of 1842 leased the railway lines to the companies for only 36 years. Napoleon III extended these leases to 99 years soon after he came to power. That the rail companies only operated on leases paved the way for the nationalization of the French rail lines under the socialist government of the 1930s. When the Republic replaced the monarchy in 1848, 2000 miles of track were in operation but the situation was highly unsatisfactory. Three dozen companies were in operation, most of them with incomplete lines that sharply limited traffic. Financially, most were in great distress. Moving passengers are freight from one plane to another was quite difficult, and everyone called for radical reforms but no legislation was passed. The concession for the Strasbourg–Basel railway was granted to the Compagnie du chemin de fer de Strasbourg à Bâle, founded by the Koechlin brothers, in 1838. The railway was opened in 1840–1844.
Екінші империяның табысы
Наполеон III президенттік өкілетін императорлық мәртебеге айналдырғанда, ол дерлік диктаторлық билікке ие болды және тиімді жүйе құруды басымдыққа қойды. Бірінші қадам – белгілі бір бағыттардағы барлық компанияларды біріктіру болды. Алты ірі компанияға шоғырлану сәтті аяқталды. 1857 жылы шоғырлану толыққаннан кейін, үкімет енді ешқандай желіні басқармады. Барлық магистральдық желілер бір-бірімен байланысты болды. Парижді хаб ретінде пайдалану жоспары сақталды, сондықтан алыс жерлерге саяхаттау үшін Париждегі басқа желіге ауысу қажет болды. Париж халқы, өнеркәсібі, қаржысы, коммерциялық белсенділігі және туризмі күрт өсті. 1857–58 жылдардағы әлемдік экономикалық дағдарыс қаржыландыру мен құрылысты қысқа мерзімге тоқтатты, бірақ алты компанияның қаржыландыруы үкіметтік кепілдіктермен бекітілді. 1842 жылғы ұлттық желі идеясы көбінесе іске асырылды. Жүйе 1870 жылға қарай дерлік толыққанды, бірақ желілердің сапасын жақсарту, екі жол салу, көпірлерді қайта жаңарту, сигналдау жүйесін жетілдіру, ірі жүк және жолаушылар станцияларын салу, көлбеулерді азайту және ұзын туннельдерді қазу жұмыстары үздіксіз жүргізілді.
When Napoleon III turned his presidency into an imperial role, he gained almost dictatorial powers and made completion of a good working system a high priority. The first step was to amalgamate all the companies along specific routes. The consolidation into six major companies proved successful. By 1857 the consolidation was complete, and the government was no longer operating any lines. All the trunk lines were interconnected. The original plan of using Paris as a hub was continued, so that long distance travel from one place to another necessitated connecting to another line in Paris. Paris grew dramatically in terms of population, industry, finance, commercial activity, and tourism. The worldwide commercial crisis of 1857–58 delayed financing and construction for a brief while, but the financing for all six companies was solidified by government guarantees. The original vision from 1842 of a grant national network was largely realized. The system was virtually complete by 1870, although constant construction was done to upgrade the quality of lines, set up double trackage, rebuild bridges, Improve signaling, and large freight yards and passenger stations, reduce slopes and drill long tunnels.
Көшбасшылық
Темір жол құрылысы өте ірі жоба болды, және оның нәтижесі Ұлыбританияда айқын байқалды, алға қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін жетекші қаржыгерлер, өнеркәсіпшілер және инженерлер белсенді түрде бәсекелесті, барлығы императордың қатаң бақылауында болды. Басты тұлғалардың ішінде Исаак Перейр мен Эмиль Перейр ағайындылары, Огюст де Морни, Паулин Талабот және олардан ең байы – Джеймс де Ротшильд болды. Парижден Жерорта теңізіне дейінгі теміржол желісін бақылау үшін күрес барысында, Ротшильдтің қолдауымен Талабот Перейр ағайындыларын жеңіп шықты. 1853 жылы Морни Гранд-Центральді теміржол идеясын ұсынды. 1857 жылға қарай ол алты ірі монополиялық желінің жобасына айналды: Солтүстік (Nord), Шығыс (Est), Батыс (Ouest), PLM, Орлеан және Оңтүстік (Midi). Үкімет 99 жылға жалға берді, тұрақты субсидиялар берді, ал оның орнына үкіметтік тасымалдарға үлкен жеңілдіктер жасады. Алты компанияға жергілікті аймақтарда қосымша желілер салу міндеттелді.
The railway construction was such a grand project, and it showed in such dramatic effects in Great Britain, the leading financiers, industrialists, and technicians competed vigorously for the place, all under the Emperor's watchful eye. Key players included the brothers Isaac Pereire and Emile Pereire, Auguste de Morny, Paulin Talabot, and—richest of them all—James de Rothschild. In the battle for control of a line from Paris to the Mediterranean, Talabot, with Rothschild support, won, besting the Pereire brothers. In 1853, Morny floated the idea of a Grand Central Railroad. By 1857 it became the scheme for six major monopolistic networks in six regions: North (Nord), East (Est), West (Ouest), PLM, Orleans, and Southern (Midi). The Government gave 99 year leases, and gave continuing subsidies, and return for heavily subsidized or free government movements. The six were required to build feeder networks locally.
Жұмыс істеп тұрған темір жолдар
Алғашқы аяқталған желілер Парижден басталып, Францияның ірі қалаларын астанамен байланыстырды. Бұл желілер әлі күнге дейін француз теміржол жүйесінің негізгі тірегі болып табылады. 1860 жылдарға қарай жұмысшылар желінің негізгі құрылымын аяқтады, бірақ 19 ғасырдың соңында көптеген қосымша желілерді салуды жалғастырды. 1855 жылы көптеген бастапқы шағын фирмалар алты ірі компанияға бірікті, олардың әрқайсысы Францияның бір аймағында өңірлік монополияға ие болды. Норд, Эст, Уэст, Париж-Орлеан, Париж-Лион-Медитерране (PLM) және Миди желілері елді қатаң бақылау дәліздеріне бөлді. Қиындық сол еді, Миди компаниясынан басқа, алты ірі монополияның барлығы Парижбен байланысты болды, бірақ елдің басқа жерлерінде бір-бірімен байланыспады. Француз теміржолының картасы Парижден басталатын және бір-бірімен байланысы жоқ тармақтардан тұрды. Бұл Парижге пойыз қатынасы жақсы болғанын білдірсе, елдің басқа бөліктеріне қызмет көрсету нашар болды. Мысалы, Париж-Орлеан желісінің бір тармағы Клермон-Ферранда аяқталды, ал Лион PLM желісінде орналасқан еді. Осылайша, 1860 жылы Лионнан Клермон-Ферранға тасымалдауды қажет ететін тауарлар немесе жолаушылар Париж арқылы жеті жүз шақырымнан астам айналма жолмен сапаруға мәжбүр болды, тіпті екі қаланың арасы жүз жиырма шақырым ғана болса да. Парижге ден қоюдың нәтижесінде Франко-Прус соғысында (1870-1871) тиімсіздіктер туды. Пруссиялық-неміс теміржол желілері, тор тәрізді өзара байланысқандықтан, әскерлер мен жабдықты майданға жеткізуде француздық желіге қарағанда әлдеқайда тиімді болды. Желілердің орналасуы Франция экономикасына да кері әсер етті. Аймақтық орталықтар арасындағы тасымалдау құны күрт өсті. Сондықтан көптеген қалалар өз тауарларын Парижге экспорттауға маманданған, өйткені екінші қалаға қайта тасымалдау бағасын екі есеге арттыратын еді. 1871 жылы Германияның бірігуінен кейін Франция Германияның құрылысынан қалып қойды. Франция осы жағдайға бірнеше себептердің салдарынан келді. Париж Францияның даусыз астанасы болды және көптеген адамдар оны Еуропаның астанасы деп есептеді. Француз теміржол жоспарлаушыларына барлық желілердің метрополиямен байланысуы табиғи көрінді. Керісінше, Германияда біртұтастық аз болғандықтан және үстемдік үшін күрескен көптеген орталықтар болғандықтан, әлдеқайда жақсы жүйе құрылды. Осылайша, әртүрлі теміржол орталықтары пайда болды. Берлин, Мюнхен, Дрезден, Гамбург және Рейн аймақтары бір-бірімен байланысты болды. 1900 жылға қарай Германияның үстемдігі айқын болды және Францияда Германияға деген наразылықтың күшеюіне ықпал етті. 1914 жылға қарай француз теміржол жүйесі әлемдегі ең тығыз және дамыған жүйелердің біріне айналды және шамамен үштен бір бөлігі тар жол желілерінен тұратын ең жоғарғы деңгейіне жетті. 1918 жылдан кейін Франция Версаль келісімі бойынша Германиядан талап етілген өтемақы ретінде локомотивтер мен вагондар паркіне елеулі үстемелер алды. Сонымен қатар, Эльзас-Лотарингиядағы императорлық теміржолдар желісі Францияға Франко-Прус соғысынан бері Германияның бақылауында болған Эльзас-Лотарингия аймағы Францияға қайтарылған кезде қарауына өтті.
The first completed lines radiated out of Paris, connecting France's major cities to the capital. These lines still form the backbone of the French railway system. By the 1860s, workers had completed the basic structure of the network, but they continued to build many minor lines during the late 19th century to fill in the gaps. By 1855, the many original small firms had coalesced into six large companies, each having a regional monopoly in one area of France. The Nord, Est, Ouest, Paris Orléans, Paris Lyon Méditerranée (PLM), and the Midi lines divided the nation into strict corridors of control. Difficulties arose in that the six large monopolies, with the exception of the Midi Company, all connected to Paris, but did not link together anywhere else in the country. The French railway map comprised a series of unconnected branches running out of Paris. While this meant that trains served Paris well, other parts of the country were not served as well. For instance, one branch of the Paris Orléans Line ended in Clermont Ferrand, while Lyon stood on the PLM Line. Thus any goods or passengers requiring transportation from Lyon to Clermont Ferrand in 1860 needed to take a circuitous route via Paris of over seven hundred kilometers, even though a mere hundred and twenty kilometers separated the two cities. This centering on Paris led to inefficiency in the Franco Prussian War (1870–1871). The Prusso German railway lines, inter connected in a grid like fashion, proved far more efficient at advancing troops and supplies to the front than the French one. The arrangement of the lines also hurt France's economy. Shipping costs between regional centers became greatly inflated. Thus many cities specialized in exporting their goods to Paris, as trans shipment to a second city would double the price. France lagged behind German building following the unification of Germany in 1871. France ended up with this arrangement for a number of reasons. Paris formed the undisputed capital of France, and many viewed it as the capital of Europe. To French railway planners, it seemed only natural that all the lines should involve the metropolis. By contrast, Germany ended up with a far superior system because it had little unity and many centers vying for preeminence. Thus a variety of rail centers arose. Berlin, Munich, Dresden, Hamburg, and the Rhine areas all had links to each other. By 1900, German preeminence was obvious and factored into the growing hostility toward Germany in France. By 1914 the French railway system had become one of the densest and most highly developed in the world, and had reached its maximum extent of around About one third of this mileage comprised narrow gauge lines. Following 1918, France received significant additions to its locomotive and wagon fleet as part of the reparations from Germany required by the Versailles Treaty. In addition, the network of the Imperial Railways in Alsace Lorraine was taken over by France when the Alsace Lorraine region, which had been under German control since the Franco Prussian War, was returned to France.
Ақындардың төмендеуі және тоннаждың өсуі
Темір жол жүк тасымалы бағасы 1841-1844 жылдары 14,5 (тонна-километрге 1 центтен) болса, 1855-1864 жылдары 28,7-ге дейін төмендеді, содан кейін 1905-1913 жылдары баяулап 25,4-ке жетті. Ал автомобиль жолдарындағы жүк тасымалы тарифтері шамамен 25 деңгейінде тұрақталды. Ұлттық нарықтардың өсуімен қатар жүрген индустрияландырудың қарқыны тасылған жүктің көлемін күрт арттырды. 1845 жылы темір жолдар 102 миллион тонна-километр жүк тасымалдаса, 1850 жылы бұл көрсеткіш төрт есеге өсіп 423 миллионға жетті. 1855 жылы 1,530 миллион, ал 1860 жылы 3,140 миллион тонна-километрге жетті.
Railway freight rates fell steadily from 14.5 (centimes per ton kilometer 0 and 1841–1844, 28.7 and 1855–1864, then slowly 25.4 in 1905–1913. Meanwhile, freight rates on the roads held steady at about 25. The rapid pace of industrialization in the growth of national markets dramatically increased the tonnage carried. In 1845, the railways carried 102 million ton kilometers; by 1850, the total had quadrupled to 423 million. By 1855 it reached 1,530 million, in 1860, 3,140 million.
Ұлттықлендіру
1930 жылдары автокөліктердің бәсекелестігі темір жолға зиян келтірді, сондықтан темір жол желісін қысқарту қажет болды. Тар темір жолдар автокөліктің бәсекелестігінен ең көп зардап шекті; 1930 жылдары мыңдаған шақырым тар темір жол жабылды. 1950 жылдары бұрын кең таралған тар темір жол жүйесі дерлік жойылып кетті. Көптеген шағын стандартты темір жолдар да жабылды. Бүгінде француз темір жол жүйесінде шамамен 700 мыңнан астам темір жол бар. Көптеген жеке темір жол операторлық компаниялары қаржылық қиындықтарға тап болды. 1938 жылы социалистік үкімет темір жол жүйесін толықтай мемлекеттендіріп, Société Nationale des Chemins de fer Francais (SNCF) құрды. Аймақтық билік органдары 1970 жылдардың ортасынан бастап кестелерді белгілеуге кірісті, ал 1980 жылдардың ортасынан бастап аймақтар мен SNCF арасында жалпы келісімдер жасалды. 1981 жылдан бастап, жаңа салынған жоғары жылдамдықты TGV (Train à Grande Vitesse) желілері Францияның ең халыққа толы аймақтарын Париж астанасымен байланыстырды. 1994 жылы Франция мен Ұлыбританияны ағылшын арнасының астымен темір жолмен байланыстыратын "Еуротоннель" ашылды.
By the 1930s, competition from motor vehicles took its toll on the railways, and the rail network needed pruning. The narrow gauge lines suffered most severely from road competition; many thousands of miles of narrow gauge lines closed during the 1930s. By the 1950s the once extensive narrow gauge system had practically become extinct. Many minor standard gauge lines also closed. The French railway system today has around of track. Many of the private railway operating companies began to face financial difficulties. In 1938 the socialist government fully nationalised the railway system and formed the Société Nationale des Chemins de fer Francais (SNCF). Regional authorities have begun to specify schedules since the mid of the 1970s with general conventions between the regions and the SNCF since the mid 1980s. From 1981 onwards, a newly constructed set of high speed TGV (Train à Grande Vitesse) lines linked France's most populated areas with the capital, starting with Paris Lyon. In 1994, the Channel Tunnel opened, connecting France and Great Britain by rail under the English Channel.