Кіріспе

Монреаль аймағындағы қалалық темір жол желісі

Сен-Жером (сонымен қатар 12-желі деп белгіленген, бұрын Blainville–Saint Jérôme деп белгілі болған) – Канаданың Квебек провинциясындағы Монреаль аймағындағы қалалық темір жол желісі. Оны Exo операторы басқарады, бұл ұйым аймақ бойынша қоғамдық көлік қызметтерін ұйымдастырады. Сен-Жером желісі 1882 және 1981 жылдар аралығында Canadian Pacific Railway (CPR) компаниясымен пайдаланылды. Exo-ның алдыңғы мекемесі, Agence Métropolitaine de transport (AMT) 1997 жылы жолаушылар тасымалын қайта бастағанға дейін бұл желі тоқтап тұрды. Әр жұмыс күні 14 келіп түсетін және 14 кетіп баратын рейс бар. Сенбі және жексенбі күндері алты рейс жұмыс істейді, бірақ бұл пойыздар Парк немесе Люсьен Л'Альлье станциясына емес, Де Ла Конкорд метро станциясымен байланысы бар Де Ла Конкорд станциясында аяқталады.

Шолу

Бұл желі Монреаль қаласының орталығындағы Лусьен Л'Альльер станциясын Монреальдің Солтүстік жағалауындағы Сент-Жероммен байланыстырады. Жұмысанушылар үшін 2000-нан астам "Park and Ride" тұрақ орны бар. Желіде апта ішінде күніне 14 бағытты және кері бағытты пойыз, ал демалыс және мереке күндері күніне 6 бағытты және кері бағытты пойыз қатынайды. Сағаттық интервал жұмыс уақытында 25–45 минутты, ал жұмыс уақытынан тыс 1–2 сағатты құрайды. 2021 жылдың тамызынан бастап, барлық апта ішіндегі пойыздар Лусьен Л'Альльер станциясында тоқтайды немесе сол станциядан кетеді, тек күніне үш кіріс және үш шығыс пойызы Парк станциясында тоқтайды немесе сол станциядан кетеді. Демалыс күндері барлық пойыздар Де-Ла-Конкорд станциясында тоқтайды және сол станциядан кетеді. Бүгінде күніне 14 000-нан астам адам осы желімен жүреді.

CP қызметі

Монреаль мен Сент-Жером арасындағы теміржол желісі 1876 жылы Квебек, Монреаль, Оттава және Батыс темір жолы (QMOO) құрылысын жүргізген, ол Квебек үкіметіне тиесілі болған. 1881 жылы ол Квебек қаласы мен Оттава арасындағы Сен-Лоран және Оттава өзендерінің солтүстік жағалауындағы желімен бірге «Канадалық Тынық мұхиты» компаниясына сатылды. CP 1882 және 1979 жылдар аралығында осы бағыт бойынша «Le petit train du nord» пойызын, Лашут арқылы Оттава пойызын, Трое-Ривьер арқылы Квебек пойызын, сондай-ақ Сент-Терез RDC пойызын пайдаланды. «Le petit train du nord» бұрын Сент-Жеромнан солтүстікке қарай, Лорантиан тауларындағы шаңғы курорттарына және одан әрі Мон-Лориерге дейін созылған; осы соңғы бөлігі 1990 жылдары «Parc Linéaire Le P'tit Train du Nord» теміржол жолына айналдырылды.

АМТ қызметі

Монреаль-Блейнвилл желісі алғаш рет 1997 жылдың шілдесінде ашылды және Мариус Дюфрен көпірінің салынысы кезінде жолаушылар тасымалын қамтамасыз ету үшін арналған еді. Қызметін бастағанда АМТ Блейнвилл пойзы GP9 локомотиві мен төрт канадтық Vickers Gallery вагондарынан тұрды. Күніне үш рет (екі шың сағатында, бір кері шың сағатында) қана қатынаса алса да, ол бірден үлкен сәттілікке ие болды. 1997 жылы төрт станция болды: Блейнвилл, Сент-Тереза, Сент-Мартин және Жан-Талон (қазір Парк). Станциялар қарапайым ағаш платформалармен және қиыршық тас тұрақтарымен жабдықталған еді; желінің тұрақты бола қоймауы себепті көп қаржы жұмсалмады. 1997 жылдың қыркүйегінде қызмет күніне алты ретке дейін (төрт шың сағатында, екі кері шың сағатында) артты, және Сент-Роза мен Анри Бурсада (қазір Боис-де-Булон) станциялары қосылды, осымен желі тұрақты қызмет көрсетуге көшті. Роземердегі Роземер станциясы 1998 жылы салынды. Қызметті табысты ету үшін, Блейнвилл және Сент-Тереза станциялары маңындағы аймақтардан жолаушыларды тасымалдау үшін автобустар пайдаланылды. Бұл автобустар CIT des Basses Laurentides (қазір CIT Laurentides) компаниясынан келді. Монреальде STCUM (қазір STM) автобустары Жан-Талон станциясынан Монреальдің орталық бөлігіне (Гай-Конкордия) метро стансасына дейін (935 Trainbus Blainville / Centreville) жүрді. 1999 жылы STCUM Nova LFS автопаркіндегі бірнеше автобустардың техникалық бұзылуына байланысты, олар толығымен қызметтен алынды. Жағдайды шешу үшін АМТ қызметті Парк метросынан тікелей орталыққа, Виндзор стансасына (қазір Люсьен-Л’Альер терминалы) дейін ұзартуға шешім қабылдады. Кейіннен Vendôme станциясында Монреаль метросының Orange желісімен байланыс жасау үшін қосымша аялдама салынды. 2003 жылдың соңында Монреаль-Уэст станциясы қосылды. Бұрын пойыздар станция арқылы тоқтамай өтіп кеткен. 2006 жылдың қазан айында Лавальдегі Де-ла-Конкорд эстакадасының құлауынан кейін АМТ жолаушылар ағынының күшеюін күтіп, Беллероуз бульварындағы уақытша Vimont станциясын ашты. АМТ сондай-ақ, қысқа мерзімде қосымша пойыздарды іске қосу үшін GO Transit компаниясынан сегіз екі қабатты вагондар мен бір F59PH локомотивін жалға алды. Қараша айында тас жол қайта ашылды, жалға алынған пойыз құрамы GO Transit-ке қайтарылды, бірақ Vimont станциясы желідегі тұрақты аялдама ретінде сақталды. 2007 жылдың 8 қаңтарында желі Блейнвиллден Сен-Жеромға дейін ұзартылды, жаңа Шабанель станциясы ашылды және жаңа кесте жарияланды. Нәтижесінде күніне 11 емес, 10 рет сапар жасалды. 2007 жылдың 28 сәуірінде Лавалға дейін Orange желісінің ұзартылуымен бірге De La Concorde станциясы ашылды. Сент-Мартин станциясы Де-Ла-Конкордқа тым жақын болғандықтан жабылды. 2013 жылы Sainte Rose станциясы мен Сент-Мартин торабы арасындағы жолдың екі еселенуі және Parc станциясы мен Сен-Жеромдағы желінің соңына дейін Автоматты пойыз бақылау (ATC) жүйесі орнатылу жұмыстары аяқталды. Әртүрлі станцияларда жаңарту жұмыстары жалғасуда және 2013 жылдың қараша айында аяқталады. 50 миллион долларлық жоба 2013 жылдың 5 тамызында апта ішіндегі алты қосымша рейс іске қосылуына мүмкіндік берді.

RTM/Exo қызметі

2017 жылдың 1 маусымында AMT таратылды және оның орнына екі жаңа басқару органы, Autorité régionale de transport métropolitain (ARTM) және Réseau de transport métropolitain (RTM) құрылды. RTM барлық бұрынғы AMT қызметтерін, оның ішінде осы желіні де қабылдады және 2018 жылдың мамырында оның атауын Exo деп өзгертті. Жаңа Mirabel станциясын салу 2019 жылы басталды. Бастапқыда 2020 жылы аяқталуы жоспарланған, ол 2021 жылдың 4 қаңтарында ашылды. Бұл станция Блейнвилл мен Сен-Жером арасында орналасқан және аймақ тұрғындарына қызмет көрсетуді жақсарту мақсатында салынды. 2023 жылы Монреаль теміржол желісінде ерекше болу үшін қызмет exo2 нөмірінен 12-жолға дейін қайта нөмірленді. Желінің түсі пастельді жасылдан сарыға өзгертілді, бұл Réseau express métropolitain есімдерімен шатастырмау үшін жасалды.