Кіріспе

Монреаль аймағындағы Мон Сент-Хиляре қалалық темір жол желісі (сондай-ақ 13-желі ретінде белгіленген) – Канаданың Квебек провинциясы, Монреаль аймағындағы қалалық темір жол желісі. Оны аймақтағы қоғамдық көлік қызметтерін ұйымдастыратын Exo компаниясы басқарады. Мон-Сен-Илаир желісі 1859 жылдан 1923 жылға дейін Grand Trunk Railway (GTR) компаниясы, ал 1923 жылдан 1988 жылға дейін Canadian National Railway (CN) компаниясы арқылы пайдаланылды, GTR CN компаниясына біріккеннен кейін. 1988 жылдан кейін бұл желіде қалалық пойыздар қызметі тоқтатылды, бірақ 2000 жылы Exo-ның бұрынғы агенттігі – Agence Métropolitaine de transport (AMT) жолаушылар тасымалын қайта жаңартты. Апта ішінде күніне 7 бағыт кіріп, 7 бағыт шығады. Бұл желі сенбі және жексенбі күндері жұмыс істемейді.

Шолу

Бұл желі Монреальдің орталық станциясын Монреальдің оңтүстік жағалауындағы Мон-Сент-Илаирмен байланыстырады. Желіде әр апта күні таңертең Монреальге қарай жеті рейс, ал кешке Сент-Илаирге қарай жеті рейс жұмыс істейді. Бұл Монреаль аралында Монреаль қаласының орталығынан басқа теміржол станциясы жоқ жалғыз қалалық пойыз желісі. Қалған барлық пойыз желілері аралдан шығар алдында кем дегенде 4 аялдамаға тоқтайды. Пойыздар Exo компаниясына тиесілі және оларды Alstom компаниясының Transportation бөлімі (бұрынғы Bombardier Transportation) басқарады. Бүгінде осы пойызбен күн сайын 9000-нан астам адам жүреді.

GTR/CN қызметі

Бұл қала маңы жолы 1859 жылы Grand Trunk компаниясымен ашылған. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында CN компаниясының құрамындағы пойыз, әр бағытта күніне бір рет қана іске қосылып, шамамен 1930 жылғы вагондардың әртүрлі жиынтығынан және сондай-ақ, локомотивтердің, жүк және жолаушылар дизель-электр локомотивтерінің алуан түрлі қоспасынан тұрды. 1988 жылы жолаушылар ағынының төмендігі мен ескі құрал-жабдықтардың қолданылуына байланысты қызмет тоқтатылды.

Орталық бекет Сент-Исидор шатл қызметі

1990 жылдың жазында Ока дағдарысы кезінде Монреаль қалалық қоғамдастығының көлік қоғамы (STCUM) Оноре Мерсье көпірінің аталған дағдарыс кезінде жабылуына байланысты Монреаль орталық станциясы мен Сент-Исидор қалашығы арасында уақытша пойыз шаттл қызметін ұйымдастырды. Бұл қызмет Монреаль орталық станциясы мен Сент-Ламберт станциясы арасындағы қазіргі Мон Сент-Илаир желісінің бір бөлігін Виктория көпірі арқылы пайдаланды, содан кейін Сент-Исидорға қарай CN Rouses Point тармағына бұрылды.

АМТ қызметі

Мон-Сен-Хиляре желісі 2000 жылы (Монреаль орталық станциясы мен Макмастервилл арасында) АМТ-мен жол жұмыстарынан туындаған көлік қанағатсыздығын азайту мақсатында қайта іске қосылды. Пойыз қызметі тез өсіп келе жатқан сұранысқа жауап беру үшін кезең-кезеңімен арттырылды. 2002 жылы желі Мон-Сен-Иларедегі қазіргі соңғы станциясына дейін ұзартылды.

RTM/Exo қызметі

2017 жылдың 1 маусымында AMT таратылды және оның орнына екі жаңа басқару органы, Autorité régionale de transport métropolitain (ARTM) және Réseau de transport métropolitain (RTM) құрылды. RTM осы желіні қоса, бұрынғы AMT-ның барлық қызметтерін қабылдады. 2018 жылдың мамыр айында RTM өзін Exo деп қайта атады және әрбір желіге нөмір беріп, түсін жаңартты. Мон-Сен-Илаир желісі Exo 3 аталды, ал оның желісінің түсі күлгін түстің ашық пастельді нұсқасына өзгертілді. 2023 жылы Монреаль теміржол желісінде ерекше болу үшін қызмет 13-желіге қайта нөмірленді.

Болашақ жобалар

2019 жылы Trajectoire Québec азаматтық ұйымы Мон-Сен-Илаир желісіне бірнеше жақсартулар ұсынды, бұл желі 2000 жылдардың басынан бері қызмет көрсетуде аз өзгерістерге ұшырады. Аталған ұсыныстардың ішінде Réseau express métropolitain ашылғаннан кейін Монреаль қаласының орталығына тікелей қатынайтын Оңтүстік жағалау автобус қызметтерінен көшетін жолаушыларға арналған пойыз қатынасын жиілендіру, Сент-Бруно станциясын тұрғын үйлерге жақын жерге көшіру және желіні Сент-Хьясинтке дейін ұзарту мүмкіндігі қарастырылуда.