Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Риштон – Өзбекстандағы ең әйгілі және ең көне керамика орталықтарының бірі. Риштонның көбісінде 1-1,5 метр тереңдікте және 0,5-1,5 метр қалыңдықта сапалы, қызғылт сары түсті саз кен орны жатыр. Бұл сазды басқа аймақтардан саз әкеліп тазартпай не қоспай қолдануға болады. Риштондық саз өндірушілер сазбен қатар түрлі бояулар, кварц құмы және отқа төзімді сазды айналасындағы таулардан өндірген. Арнайы "ишкор" көк глазурь табиғи минералды пигменттер мен тау шатырының өсімдіктерінен жасалады. Қожа Илгор мешіті 1905 жылы қолөнершілер Ешонхон мен Норибай салған. Ханафи ғалымы Бурхан әл-Дин әл-Маргинани, "Әл-Хидайя" кітабының авторы, осы шағын қалада дүниеге келді және көршілес Марғилан қаласында өсті. Бұл аймақтағы басты тілдер – тәжік және өзбек тілдері.
Rishton is the most famous, and one of the oldest centers of ceramics in Uzbekistan. A fine quality reddish yellow clay deposit 1 1.5 meters deep and 0.5 1.5 meters thick underlies almost the whole Rishton area. The clay can be used without refinement or addition of other types of clay from other regions. Besides clay, the potters of Rishton extracted various dyes, quartz sand, and fire clay from the surrounding the mountains. The special "ishkor" blue glaze is manufactured by natural mineral pigments and mountain ash plants. The Khoja Ilgor Mosque was built in 1905 by craftsmen Eshonkhon and Noribai. Hanafi scholar Burhan al Din al Marghinani, the author of the book al Hidayah, was born in this small town and grew up in neighbouring Margilan. Main languages spoken in this area are Tajik and Uzbek.
Халық саны
Ғалымдардың соңғы зерттеулері өзбектер мен тәжіктердің антропологиялық типі б.з.д. I мыңжылдықтың соңында Сайхунның орта және төменгі ағысындағы аңғарларда қалыптасып, б.з. II-III ғасырларында Ферғана, Хорезм және Зарафшон аңғарларына тарағанын көрсетті. Бұл этностардың ежелгі ата-бабалары сақтар, массагеттер, тохарлар болды (қытай деректері бойынша юэчжи). Олардың қалыптасу процесіне түркі халықтары, солтүстіктен Өзендер арасына көшпелі, оңтүстіктен Әмударияның оң жағынан парсы тілінде сөйлейтін тайпалар әсер етті. Б.з.д. I мыңжылдықтың соңы мен б.з. I мыңжылдығының басында бұл процестер жүрді. IV-V ғасырларда сиониттер, кидариттер және гефталиттер маңызды ықпал етті. 1882 жылы приходта 17 970 адам (оның ішінде Риштан приход орталығында 4900 адам) тұрды, ал 1909 жылы 21 811 адам (оның ішінде приход орталығында 6415 адам) тұрды. Халық құрамына өзбектер, сарттар, тәжіктер және қырғыздар кірді. Осы мәліметтер бойынша орыстардың саны 10 адамнан аспады. Риштан болысының әкімшілік орталығы – Қала-э-Нау ауылы мен Қашқариян ауылының (Қашқариён) негізгі халқы тәжіктер болды, ал қалған ауылдарда негізінен сарттар, өзбектер және басқа түркіленген моңғол тайпалары, түркіленген парсы тілді жергілікті халық және т.б. тұрды. 1909 жылы Риштан приходы Башқұрт ауданының құрамына кірді, приходта 21 811 адам тұрды. Бұл кестеде Риштан приходының ауылдарымен қатар, қазір Риштан ауданының құрамына кіретін Задиян приходының бірнеше ауылдары да бар.
Recent studies of scientists have established that the anthropological type of Uzbeks and Tajiks was formed at the end of the I millennium BC in the valleys of the middle and lower reaches of the Sayxun and spread to the valleys of Fergana, Khwarazm and Zarafshon in the II III centuries AD. The ancient ancestors of these ethnic groups were the Sakas, Massageteans, Tocharians. (according to Chinese sources yuezhi). The process of their formation was influenced by Turkic nationalities, nomadic from the north to the Interfluve, Persian speaking tribes from the south of the Amu Darya at the end of the I millennium BC and at the beginning of the I millennium AD. Significant influence was exerted by Xionites, Kidarites, and Hephthalites in the IV V centuries. In 1882, 17,970 people lived in the parish (of whom 4,900 lived in the parish center of Rishtan), and in 1909, 21,811 people lived there (of whom 6,415 lived in the parish center). The population consisted of Uzbeks, Sarts, Tajiks and Kyrgyz, among others. The number of Russians according to these data did not exceed 10 people. Tajiks were the main population of the administrative center of Rishtan volost, Qala e Naw village, Kashkaryan village (Kashkaryon), the rest of the villages were mainly inhabited by Sarts, Uzbeks and other various Turkicized Mongolian tribes, Turkicized Persian speaking indigenous population, etc. In 1909 Rishtan parish was a part of Bashkir district, 21,811 people lived in the parish. In this table, in addition to the villages of Rishtan parish, there are some villages of Zadiyan parish, which are now part of Rishtan district.
Негізгі көрікті жерлер
Қожа Ілгор мешіті – Риштан қаласында (Ферғана облысы, Өзбекстан) орналасқан сәулеттік ескерткіш. Ол 1905 жылы ислам архитектурасы стилінде салынған. Қожа Ілгор мешіті Ферғана аймағына тән, көп бағаналы, алдыңғы жағы ашық культтік құрылыс үлгісі болып табылады. Қазіргі таңда ол әрекет ететін мешіт. Бүгінде ол Өзбекстанның ұлттық мәдени мұра тізіміне енгізілген.
Khoja Ilgor Mosque is an architectural monument located in Rishtan (Fergana Region, Uzbekistan). It was built in 1905 and was constructed in the Islamic architectural style. The Hodja Ilgor Mosque is a typical example of the Fergana multi column, frontally opened cultic building. It is currently a functioning mosque. Presently, it is included in the list of Uzbekistan's nationally significant cultural heritage sites.