Кіріспе

Джон Буллдың басқа аралы – Джордж Бернард Шоудың 1904 жылы жазған Ирландия туралы комедиясы. Шоудың өзі Дублинде дүниеге келген, алайда бұл оның туған жеріне тақырыптық тұрғыдан оралған тек екі пьесасының бірі, екіншісі – «О'Флаэрти В. С.». Пьеса өз заманында үлкен жетістікке ие болды, бірақ қазір көбінесе қайта қойылмайды, себебі диалогтың көп бөлігі сол кездегі саяси жағдайға қатысты.

Сюжет

Пьеса ирландиялық Ларри Дойл, Англияда өз орнын табу үшін ағылшын мәдениеті мен әдеп-ғұрыптарын қабылдаған, және оның ағылшын бизнес-серіктесі Том Бродбент туралы айтады. Олар Лондон қаласындағы құрылыс фирмасының инженерлері. Дойл туған Роскулленге жерді дамыту үшін барады. Дойл Ирландия туралы ешқандай иллюзияға берілмейді, ал Бродбент осы жердің романтикасына әуес болады. Көбінесе өзінің қандай әсер қалдыратынын сезбейтін, көңілді Бродбент, елдің сүйіктісіне айналады. Пьеса аяқталғанға дейін, ол Дойлді күтіп тұрған (оны босатуға қуанышты) Нора Райлиге үйленеді және Дойл парламентке сайланудан бас тартқаннан кейін аймақтың үміткері болады. Дойл сондай-ақ, жергілікті тұрғындарға "оңай" берілген барлық қарыздарын үйлеріне кепіл ретінде қайта талап етеді және ауылды ойын-сауық паркіне айналдыруды (бастапқы жоспары бойынша) көздейді. Тағы бір маңызды кейіпкер – Бродбенттің саяси және мінездік қарсыласы, дін қызметкері Питер (Әке) Киган, ол Бродбент келгеннен кейін оған күдікпен қарайды және жергілікті тұрғындарды одан сақтандырады.

Өндірістер

Бұл пьесаны Дублиндегі Абби театрының ашылуы үшін У. Б. Йейтс тапсырыс берген, бірақ Йейтс оны тым ұзын және қоюға қиын деп тапты. Ол Бродбент рөлін орындай алатын актерлердің жеткіліксіз екенін мәлімдеді. Питер Каванаг Йейтстің нақты себебі Шоудың пьеса жазу стиліне наразылық болғанын айтады: "Осы кезде Йейтс пен Синге Шоудың нағыз ирландтық дәстүріне жататынын сезінбеді. Сондықтан оның пьесалары ирландтық театр қозғалысында орын алмады. "Джон Буллдың Басқа Аралы" Ирландия туралы, бірақ Ирландиядан емес. Сонымен қатар, Шоудың пьесалары көбінесе пікірталасқа толы болды, ал Йейтс драмалық шығармаларда осы қасиетті ерекше жек көрді". Шоу өзі пьесаның "Уильям Батлер Йейтс мырзаның өтініші бойынша, Ирландия әдеби театрының репертуарына патриоттық үлес ретінде жазылғанын" айтты. Мені пьеса жазуға шақырған көптеген адамдар сияқты, Йейтс мырза да күткенінен артық нәрсе алды. Бұл пьеса нео-гейлдік қозғалыстың рухына қайшы келді, ол өзінің идеалдарына сәйкес жаңа Ирландия құруға ұмтылып жатыр, ал менің пьесам – нағыз ескі Ирландияның айқын бейнесі. Пьесаның тұңғыш көрсетілісі 1904 жылдың 1 қарашасында Лондонның Корольдік Театр Сарайында Ведренн Баркердің басшылығымен өтті. Ұзақтығына байланысты Баркер, Шоудың келісімімен, бірақ мақұлдауысыз, пьесаны қысқартты. Ол кездегі Ирландия мәселесін көтерген бұл қойылымға көптеген белгілі британдық саяси тұлғалар қатысты. Король Эдуард VII үшін арнайы көрсетілім ұйымдастырылды. Ол соншалықты күлді де, креслосын сындырып алды. Бұл оқиға кеңінен жарияланды және он жылдан астам драматургиялық тәжірибеден кейін Шоудың есімі Лондонда танымал болды. Бұл үлкен сәттілік болды және Театр Сарайы Шоудың көптеген пьесаларын, жаңаларын да, ескілерін де қоюға мүмкіндік алды. Т. Ф. Эванстың айтуынша, "Бернард Шоу дәуірі басталды деуге болады".