Кіріспе

Иоаннис Колеттис (; 17 қыркүйек 1847 жылы қайтыс болды) – грек саясаткері, Грек тәуелсіздік соғысынан бастап Грек Корольдігінің алғашқы жылдарына дейін Грек істерінде маңызды рөл атқарған. Ол Франциядағы министр және екі рет премьер-министр қызметін атқарды. Колеттис Византияны қайта жаңғыртуға және территориялық талаптарға негізделген Мегали Идеяны немесе "Ұлы идеяны" ұсынған, ол 20 ғасырдың басына дейін грек сыртқы саясатының басты ұстанымы болды.

Ерте өмір

Колеттис – ароман, бірақ мықты грек этникалық тамырына ие болған. Ол Эпирдегі Сиракода дүниеге келді және 1830-1840 жылдары грек мемлекетінің саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Колеттис Италияның Пиза қаласында медицина білімін алды, Карбонари қозғалысының ықпалына түсті және Грекияның тәуелсіздік күресіне қатысу үшін Эпирге қайтуды жоспарлай бастады. 1813 жылы ол Иоаннинаға қоныстанды, онда дәрігер болып жұмыс істеді, кейін беделді болған соң Али Пашаның ұлы Мұхтар Пашаның жеке дәрігері қызметіне алынды. 1821 жылдың наурыз айына дейін Иоаннинада болып, содан кейін Филики Этерияға қосылды және революцияны Орталық Грекияға (Румели) тарату үшін бас қолбасшы Раггоспен бірге Сиракоға аттанды, бірақ Осман армиясының жылдам әрекеттері салдарынан оның әрекеттері тез жеміс бермеді. Колеттис француздық партияның жетекшісі болды және өзінің билігін Орталық Грекияның басшыларымен байланыстарына, сондай-ақ жасырын түрде әрекет ете отырып, қарсыластарын жою қабілетіне негіздеді.

Грекияның тәуелсіздік соғысы

Бірінші грек Ұлттық жиынында Эпидавроста Эпирдің өкілі ретінде қатысты және 1822 жылдың қаңтарында Ішкі істер министрі болды. Екінші грек Ұлттық жиынынан кейін, 1823 жылдың мамырында Астроста Евбеяның вице-префекті болып тағайындалды және аралдан түрік әскерлерін шығарып алуға қол жеткізді. Сонымен қатар, ол саяси қызметін жалғастырып, 1826 жылға дейін Заң шығару органының мүшесі болып сайланды. 1824 жылдың соңында көтерілісшілер арасындағы азаматтық соғыс кезінде ол Румелиот (Орталық Грекия) партиясын басқарды және Кунтуриотис үкіметіне қарсы болған Мореот немесе Пелопоннес партиясын жеңді. Бірақ, Үшінші грек Ұлттық жиынында ол Пелопоннес партиясын қолдады және олардың қолдауымен Тесалия мен Македониядан әскерлерді дайындауды тапсырды, мақсаты – Атлантидегі Османдық ресурстар қоймаларын жою болатын. Дегенмен, оның әскери істерде тәжірибесі болмағандықтан, операция сәтсіз аяқталды, бұл оның беделін түсірді.

1821 жылдан кейінгі саяси мансап

Иоаннис Каподистриас 1828 жылдың қаңтар айында Нафплиоға губернатор ретінде келген кезде, ол Самос губернаторы болып тағайындалды, ал кейіннен 1829 жылдың шілдесінде Қорғаныс министрі болды. 1831 жылдың қазанында Каподистриас қанымен өлтірілді; одан кейін 1832 жылға дейін жалғасқан азаматтық соғыста Колеттис тағы да Румелиот партиясының жетекшісі болды. Ол Теодорос Колокотронис және Августинос Каподистриаспен бірге үкімет құруға тырысты, бірақ күрт дауларға байланысты коалиция таратылды. 1821 жылдан кейін жетекшілікке талапкер ретінде, ол ұлы грек тәуелсіздік батыры Одиссей Андруцостың өліміне кінәлі деп есептеледі, сондай-ақ грек тәуелсіздігінің аңызға толы жұбының – князь Деметриос Ипсилантис пен Манто Маврогенус арасын ("бөліп билеу" стратегиясымен) айырды.

Оттонның тұсында саяси мансап

Грекияның Оттосы ересек жасқа толғанға дейін Колеттис әскери-теңіз және қорғаныс министрі болды. 1835 жылы ол Францияға елші ретінде жіберілді, онда француз саясаткерлері мен зиялыларымен байланыс орнатты. 1843 жылдың қыркүйегінде Афинада болған төңкерістен кейін ол Грекияға оралды, бұл патша Оттоны конституция беруге мәжбүр етті және Колеттис кейінгі Конституциялық жиналысқа қатысты. 1844 жылғы сайлауда бақ сынау үшін ол «Француз партиясы» (Γαλλικό Κόμμα) партиясын құрды және Ресей партиясының жетекшісі Андреас Метаксаспен бірге үкімет құрды. Метаксас отставкаға кеткеннен кейін ол премьер-министр болды және 1847 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол 20 ғасырдың басына дейін грек сыртқы саясатының негізі болған «Ұлы идея» немесе Мегали идеясын қалыптастырғаны үшін танылған.