Кіріспе

Ли Брэкеттің ойдан шығарған кейіпкері Эрик Джон Старк – ғылыми фантастика авторы Ли Брэкеттің туындысы. Старк – Күн жүйесінің отарланған кезеңіндегі оқиғалардың батыры. Оның өмірбаяндық тарихы Маугли мен Тарзан сияқты жабайы тәрбиеленген кейіпкерлерге ұқсас ерекшеліктерге ие; оның шытырман оқиғалары 1940 және 1950 жылдардың ғылыми фантастика әлеміндегі ғарыш операсы планеталарында өрбиді.

Тарих

Старк Меркурий планетасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Mercury Metals and Mining компаниясының қызметкерлері болған. Жер сілкінісінен үңгірде қаза тапқан ата-анасынан кейін Старкты Меркурийдің түкті және мұрынды аборигендерінің тайпасы асырады. Олар оған "тайпасы жоқ адам" деген мағына беретін Н'Чакка деген есім қойды. Ол өзін адам емес, сол тайпаның мүшесі деп санады және Меркурийдің түнек аймағындағы қатал өмір салтына төтеп беріп, тас кесірткелерін аулап күн көріп өмір сүрді. Старк толық бойға жеткенше, басқа бір топ кенші оның тайпасын құртады, оны тұтқынға алып, камераға қамады. Оны өлтіруге асығыс еді, егер полиция қызметкері Саймон Эштон құтқармағанда, ол Старкты ересек шаққа дейін тәрбиеледі. Ересек Старк туралы оқиғалар қарқынды, бірақ Брэкетт көптеген авторларға қарағанда оқиғаға көбірек қайғы мен құпиялылық сыйрай алады. Өзінің өсіп-өнген ортасының нәтижесінде Старк планетаның "жабайы" тұрғындарына қатысты колониалдық Жердің жасаған әділетсіздіктерін жақсы сезінеді және ресми билікке қарсы олардың жағын алуға бейім. Ол алғаш рет пайда болатын оқиғаның басында Старк, Жер отарлаушыларына қарсы күресіп жатқан Венералық тайпаға қару-жарақ жеткізгені үшін тағайындалған жиырма жылдық жазадан қашып жүр.

Сыртқы келбеті

Старктің сыртқы келбетіне қатысты бір мәселе, оны Paizo Publishing Planet Stories желісіндегі Джеймс Райманның суреттерінен бұрын оның әрбір суретшісі қасақана назардан тыс қалдырды: Меркурий планетасындағы күшті күн сәулесіне көп жыл бойы ұшырау Старкқа өте қара, тіпті қара түсті тері берді. Оның терісі "қара шашындай қара" және бір қарсыласы оны ақырғандықпен "үлкен қара маймыл" деп атайды. Старктің терісінің қараңғылығы "Венераның әйел құдайы" романында да қайталанады. Брэкеттің басқа меркурийлік кейіпкерлерінің де терісі қара (мысалы, "Террадан келген жау" романындағы Жаффа дауыл). Брэкеттің кәсіби суретшілері Старкты көбінесе ақ терілі, тіпті кейде сары шашты етіп салған. Брэкеттің бірнеше әңгімелерінде күшті, тәуелсіз және тартымды қара терілі кейіпкерді басты рөлде пайдалануы 1940-1950 жылдар үшін өте ерекше жағдай еді. Суретшілердің Брэкеттің жазбаша сипаттамасын елемеуі және оны тіпті 1982 жылға дейін ақ терілі, сары шашты, қалыпты кейіпкермен алмастыруы қара түсті адамдарға деген көзқарастың нәтижесі болуы мүмкін. Бұл жаңылыстыратын суреттердің әсері соншалық, сыншылар Старкты қара терілі кейіпкер ретінде еске алмайды немесе атамайды, бірақ ол әңгімелерде осылай нақты сипатталған. Старктің терісі өте қараңғы болса да, ол африкалық емес, еуропалық текті болып көрінеді; Брэкет оқырмандарына Старктің ерекше түсінің себебін Меркурий планетасында өскен кезінде күн сәулесіне ұзақ уақыт бойы тозуымен байланысты екенін қайта-қайта түсіндіреді. Брэкет Старкты Эдгар Райс Берроуздың танымал Джон Картер Марстан және Тарзан кейіпкерлерінің пародиі ретінде жасады, ал Старктің күннен қарарған терісі – Тарзанның күннен күйген терісінің меркурийлік нұсқасы.

Күн жүйесі

Старк алғаш рет "Planet Stories" журналында жарияланған повестьтер жинағында пайда болды. Олар: "Марс катакомбаларының патшайымы" (1949 жылдың жазы); "Венера сиқыршысы" (1949 жылдың күзі), бір кезде "Жоғалғандар қаласы" деп жарияланған; және "Марстың қара Амазонкасы" (1951 жылдың наурызы). Бірінші және соңғы повестьтер қысқа романға дейін кеңейтілді: "Марс катакомбаларының патшайымы" – "Синхараттың құпиясы" және "Марстың қара Амазонкасы" – "Талисманның халқы". Кеңейтілген нұсқалар алғаш рет 1964 жылы Ace Double түрінде, ал 1982 жылы "Эрик Джон Старк: Марстың заңнан тыс адамы" деген атпен жарық көрді. Повестьтердің ішкі хронологиясы жариялану ретінен өзгеше; "Марс катакомбаларының патшайымында" Старк Венерадағы тұтқындалудан қашып Марста болады, "Марстың қара Амазонкасы" көп ұзамай, бірақ Марстың солтүстік полюсіне жақын, зерттелмеген және варварлық аймақта орын алады, ал "Венера сиқыршысында" Старк Марстан жоғалған досын іздеу үшін Венераға оралады. Екі кеңейтілген романның түпнұсқа повестьтермен сәйкес келмейтін тұстары бар. "Синхараттың құпиясы" Старк Синхаратқа келгенге дейін "Марс катакомбаларының патшайымымен" дерлік бірдей, бірақ маңызды сюжеттік бұрылыс повестьте ертерек ашылады, ал одан әрі даму "Катакомбалар" сюжетінен (кейде тоғысқанмен) өзгеше болады. "Марстың қара Амазонкасы" "Талисманның халқынан" көп жағынан ерекшеленеді, бірақ ұқсас идеяға негізделген.

Скайф

Көп жылдар өткен соң, Брэкет "Жанжақты жұлдыз" (1974), "Скайфтың иттілері" (1974) және "Скайфтың қаскөйлері" (1976) атты үш кітаптан тұратын серияда осы кейіпкерге қайта оралды. Бұл әңгімелер алыс, бірақ жабайы экзопланетада өтетін ғылыми фантастика туындылары. Себебі, Старктің бастапқыда Күн жүйесінде өткен туындылары баспагерлерге ұнамай қалды. Осының салдарынан кейіпкердің мінезі мен тегі сақталғанмен, Скайф романдары мен ертерек Старк повестері арасында көптеген байланыстар үзілді.

Басқа

Соңғы әңгіме, Старк және Жұлдызды Патшалар (2005) Старкты күйеуі Эдмонд Хамильтонның «Жұлдызды Патшалар» сериясының әлеміне енгізеді, бұл екеуінің арасындағы сирек кездесетін ынтымақтастық болып табылады.