Кіріспе

Дональд Генри Коттон (26 сәуір 1928 – 28 желтоқсан 1999) – ақ-қара теледидар дәуірінде радио мен теледидар үшін жазған британдық жазушы. Ол сонымен қатар сахна үшін көптеген музыкалық ревюлердің авторы болды. Оның туындылары көбінесе комедиялық бағытта болды.

BBC-дегі алғашқы мансабы

Котонның BBC-дің Үшінші бағдарламасы үшін жазған сценарийлеріне «Echo and Narcissus» (1959), «The Golden Fleece» және «Stereologue» (екеуі де 1962) және «The Tragedy of Phaethon» (1965, аты трагедия болғанымен комедия ретінде сипатталған) кіреді. 1960 жылы ол «Ауадағы дауыстар» бағдарламасын ұсынды, оның сценарийінде Котонның өзінің еңбектерінен бөлек, Гарольд Пинтер, Джон Бетджеман, Майкл Фландерс, Энтони Хопкинс, Н. Ф. Симпсон, Дональд Сванн және Сэнди Уилсон сияқты танымал авторлардың туындылары да болды.

"Аңыз жасаушылар"

1965 жылғы сәуірде Дональд Тош танымал BBC ғылыми-фантастикалық бағдарламасы «Доктор Кто» редакторы қызметіне Дэннис Спунерді алмастырды және көп ұзамай бағдарлама үшін жазу үшін ескі танысы Дональд Коттонмен байланысқа түсті. Тош пен келе жатқан продюсер Джон Уайлс бағдарламаның шекарасын кеңейтуге ниеттенді және Коттон жоғары комедияны жеткізе алады деп ойлады. Оның алғашқы сценарийі «Миф жасаушылар» – грек мифологиясына негізделген, оның бірнеше радиоспектакльдері сияқты, комедиялық элементтерді шексіз деңгейге көтерді. Коттон жоспарлаған эпизодтардың атаулары автордың олар үшін ойлап тапқан әзіл-қалжыңдарға толы тақырыбына BBC қарсылық білдіргендіктен өзгертілді. Тек екінші эпизодтың бастапқы атауы «Кішкентай пайғамбар, жылдам оралу» Тоштің қысымымен сақталды. Уильям Хартнельге бұл оқиға әсер етпегендіктен, түсірілім кезінде актерлер мен түсірілім тобының бірнеше мүшесімен келіспеушіліктер туды. «Миф жасаушылар» сериясының бірде-бір эпизоды BBC мұрағатында сақталмаған.

"Пушкиндер"

Тош пен Уайлс оның алғашқы сценарийінен қатты ләззаттанды, сол себепті Дональд Коттоннан «Доктор Кто» үшін тағы бір идея ұсынуын дереу сұрады. 1965 жылдың 30 қарашасында Коттонға «The Gunfighters» жазуға тапсырыс берілді. Бұл идея тарихи оқиғаны тағы да юмористик тұрғысынан қарастыру болжанып отырды; бұл жолы назар американдық Жабайы Батысқа (кейін Уильям Хартнелл ұсынған делінеді) және әсіресе 1881 жылдың 26 қазанында болған атақты О.К. Корралдағы атысқа аударылды. Коттон егжей-тегжейлі тарихи зерттеулерден бас тартып, заманауи мифологияға енген атыс-шабыстың нұсқасына жақындады, онда Уайетт Эрп – заңды қатаң сақтайтын адам, ал Док Холлидей – тәлкектеп жүретін анти-герой болып бейнеленді. Коттонның сценарийі тағы да шын Жабайы Батыс тарихының басқа да элементтерімен еркін ойнады. Коттонның ашуына орай, Уайлс пен Тош 1965 жылдың желтоқсанының соңында «Доктор Кто» жобасынан кетіп, олардың орнына продюсер Иннес Ллойд пен сюжет редакторы Джерри Дэвис келді. Ллойд пен Дэвис тарихи жанрды ұнатпады, көрермендердің ғылыми фантастикаға көбірек қызығушылық танытатынына сенді, сондай-ақ «The Gunfighters» комедиялық стилі олардың «Доктор Кто» туралы қатал көзқарасына сай келмеді. Бір кезде өндіріс тобы фильмді тоқтатып, оны Иан Стюарт Блэктің «The Savages» туындысымен алмастыруды қарастырды. Алайда, Коттонның шығармасы өндіріске түсті. «The Gunfighters» сапасы туралы өндіріс тобының қорқыныштары соңғы үш эпизодтың сериалдың ең төменгі көрермендер пікіріне тең немесе одан да жоғары көрсеткенімен расталды. Шындығында, «О.К. Коррал» эпизодының рейтингісі тек 30% құрап, «Доктор Кто» сериалының ең төменгі көрсеткіші болды. Бұл жағымсыз нәтижелер Ллойдтің «Доктор Кто» сериалынан тарихи туындыларды мүлдем алып тастау қажеттігіне деген сенімін күшейтті. «О.К. Коррал» сериалына байланысты туындаған жалғыз дау осы ғана емес: режиссер Рекс Такер мен Ллойд арасында эпизодты монтаждау мәселесіне байланысты келіспеушілік туды, нәтижесінде Такер өзінің есімін тізімнен алып тастауды сұрады.

"Аквариус" атты ғаламшар

"Пушицалар" Дональд Коттонның "Доктор Хьюға" салған соңғы туындысы болды. 1966 жылғы маусымда Герри Дэвис "Аквариус шопандары" (немесе "Венера шопандары") деген тағы бір ұсынысты қабылдамады. Онда Лох-Несс құбыжығының "түсіндірмесі" болған, сюжет бойынша ол шетелдіктер ұстаған мал екендігі айтылған.

Доктор Худан кейінгі мансап

Адам Адамның өмірін жасауға көмектескеннен кейін Дональд Коттон көбінесе өзінің назарын жазуға және сахнада өнер көрсетуге бөлді, бірақ ол сонымен қатар романист және колонка жазушы болды. Ол Тони Снеллге 1968 жылғы сатирикалық «Medieval & Latter Day Lays» альбомын жазуға көмектесті, ол «Englishman Abroad» деп те белгілі. 1980 жылдары Коттон «Doctor Who» сериалдарын, сондай-ақ «The Romans» шығармаларын Target Books үшін роман түрінде жазды. Ол үшін ол оларды күлкілі және ерекше тәсілмен, бірінші тұлғада ұсынды. Оның «Римдіктерге» бейімделуі – Доктордың серігі Иан Честертонның арасында баяндаушылардың бірі болып табылатын хаттар романы түрінде жасалған. «Пушкашылар» Док Холлидейден баяндалады, ал Джонни Ринго Эрптерді өлтіру шартын «Кембридж классикалық биография энциклопедиясының» бір данасын алу үшін қабылдайды. 1986 жылы ол «Бодкин қағаздары» атты роман жазды.