Кіріспе

1856 жылы жазылған Элизавета Баррет Браунингтің эпикалық поэмасы.

"Аврора Ли" (1856) – Элизабет Баррет Браунингтің өлеңмен жазылған романы. Поэма бос өлеңмен жазылған және тоғыз кітаптан тұрады (әйел санатындағы сан, Сибилла кітаптарының саны). Бұл Аурораның көзқарасынан бірінші тұлғада баяндалған, ал оның екінші басты кейіпкері Мариан Эрл – көшпелі ата-анасының баласы, өздігінен білім алған, зорлық көрген қыз. Поэманың оқиғасы Флоренция, Малверн, Лондон және Париж қалаларында өтеді. Шығармада Киелі кітаптар мен классикалық тарих, мифология, сондай-ақ Анн Луиза Жермен де Стаэльдің "Корринна немесе Италия" және Жорж Сандтың романдары сияқты заманауи туындыларға сілтеме жасалған. 1-5 кітаптарда Аврора бала кезінен 27 жасқа дейінгі өмірін баяндайды, ал 6-9 кітаптарда оқиға оның замандас болуымен жалғасады және ол оқиғаларды күнделік түрінде жазады. Автор бұл поэманы "өлеңдегі роман" деп атап, оны "өзімнің ең жетілген туындым, және Өмір мен Өнер туралы ең жоғары нанымдарымды қамтитын" шығарма деп сипаттаған. Ғалым Дирдре Дэвид Баррет Браунингтің "Аврора Ли" еңбегі оны "XIX ғасырдағы әйел жазушы және жалпы викториялық поэзияның маңызды тұлғасы" деп санайды. Джон Раскин оны тоғызыншы ғасырдың ең ұзын поэмасы деп атаған.

Бірінші кітап

Аврора Флоренциядағы балалық шағын, тоскандық анасы мен ағылшын әкесінің қызы ретінде өскенін айтады. Ол төрт жасында анасынан айырылып, әкесі оны өсіруге қалды. Әкесі ғалым болғандықтан, оған грек және латын тілдерін үйретті, сондай-ақ білімге құштарлығын дамытты. Ол он үш жасында әкесінен де айырылып, Англияға, әкесінің қарындасы, әжесімен бірге Лей Холлдегі әулеттік үйлеріне жіберілді. Әжесі оны әйелдерге лайықты деп есептегендей тәрбиелеуге тырысты, бірақ Аврора әкесінің ескі кітапханасын тауып алып, өздігінен ғылыми кітаптар оқыды. Ол Шекспирдің көптеген атақты туындыларын оқып, оның стильіне ғашық болды және бір күні өмірінде оған ұқсас ұлы жазушы болуға ниеттенді.

Екінші кітап

Бұл кітап Аврораның жиырма жасқа толуымен басталады. Оның туысы Ромни Ли оған үйлену ұсынысын жасайды. Ол Аврораның поэзия жазу қабілетіне күмән келтіріп, әйелдерде нағыз суретші болу үшін қажетті құмарлық, зиялылық деңгейі мен рухани жаңартуға қабілет жоқ дестейді. Осы себепті, сондай-ақ ол әлеуметтік жұмысына және идеалдарына тым берілгендіктен жақсы күйеу бола алмайды деп ойлағандықтан, Аврора оның ұсынысын ашуланып қабылдамайды. Аврораның тәтесі оны одан бас тартқаны үшін кінәлайды, себебі ол еркек мұрагер болғандықтан барлық мүлікті мұраға алады, ал Аврора мүлдем ештеңесіз қалады дейді. Бірақ көп ұзамай тәтесі қайтыс болады. Ромни Аврораға ақша беруге тырысады, бірақ ол одан бас тартады және ақын болып өмір сүру үшін Лондонға кетіп қалады.

Үшінші кітап

Бұл кітап Аврораның Лондондағы пәтерінен басталады. Ол журналдарға шағын, танымал өлеңдер жазады, соның арқасында романтикалық жас жігіттер мен қыздардың ынталы ізбасарларына ие болған, бірақ ол қанағаттанбайды. Ол өзінің қабілетті деп ойлаған ұлы өнер туындылары тірі тумай қалған – оның шабыты бар, бірақ оны қағазға түсіре алмайды. Жұмыс істеп жатқанда, оған леди Вальдемар келеді. Ол әдемі, бірақ өткір және сарказмды, және Аврора оны ұнатпайды. Леди Вальдемар Аврораға Ромниге ғашық екенін айтады, сондықтан онымен бірге қайырымдылық жұмыстарын істеуге дейін төмендеуге дайын, бірақ Ромни оның төмен дәрежелі "жобаларының" бірі – Мариан Эрлге (оның аты әдейі таңдалған) үйленуге шешім қабылдады. Ол Аврораның Марианмен, содан кейін Ромнимен сөйлесіп, оларды осы ақымақтығынан айыруын қалайды. Аврора, ішінара қызығушылықтан, ішінара Ромниге деген алаңдаушылықтан, Марианға барады және оның өмір тарихын тыңдайды: Марианның мас анасы оны проституцияға сатуға тырысқан, одан қашу үшін ол қашып, ауырған, соңында оны кедейханаға жеткізген. Ромни оны сол жерде тауып, тігінші болып жұмыс табуына көмектескен.

Төртінші кітап

Мариан әңгімесін жалғастырып, Ромнидің оған қалай көмектескенін және соңында оған үйлену ұсынысын жасағанын айтады. Аврора одан оның шынымен оны жақсы көретініне сенімді ме деп сұрайды, ал Мариан Ромнинің бәрін жақсы көретінін жауап береді. Ол Аврораға өзінің төмен дәрежелі әлеуметтік жағдайына қарамастан, оған сүйіспеншілікпен және адал әйел болатынына сендіреді. Аврора жауап беруге үлкермей, Ромни Марианның бөлмесіне кіреді. Олар Аврорамен сөз алмасып, ол Марианды мақұлдағанын айтады. Ол оны үйіне шығарып салады, және жол бойында ол өзіне деген сезімдеріне қатысты қыңырланады. Бір айдан кейін Ромни мен Марианның тойына уақыт жетті, бірақ Мариан Ромниге өзі оған лайық емес екенін жазған хат жібереді. Тойға жиналған көпшілік Ромни оны азғытып, тастап кеткенін ойлап, оған шабуыл жасайды. Ромни қатты қайғыға батып, бірнеше күн бойы Марианды іздейді, бірақ таба алмайды. Ол және Аврора өздерінің мақсаттарына жетпегендері туралы әңгімелеседі; Ромни айналасындағы кедейлікке ешқандай әсер ете алмайды, ал көмектесуге тырысқан адамдардың құрметін де иелене алмайды, ал Аврора әлі де шынайы өнер туындысын жаза алмай отыр.

Бесінші кітап

Аврора жазуға жасаған келесі әрекеттерін талқылайды. Ол әйелдік рөлімен шектелуге ниеттенбегенін, бірақ қазіргі заман эпикалық поэзияға мүмкіндік беретініне күмәнданатынын айтады: "Ай, бірақ әр дәуір / онда өмір сүретін жандарға (Карлайлдан сұраңыз) / ең батырлықсыз көрінеді". Кітап барысында ол одан сайын бейшара болып, шабыт алу үшін музалары мен құдайларына жалбарынады. Ол Ромни Лиді шамамен екі жылдан бері көрмегенін, бірақ ол Ли Холлды кедейлерге арналған панаға айналдырғанын естігенін айтады. Бір жақсы туған досының үйінде өткен маңызсыз кеште ол Ромни леди Вальдемарға үйленетінін біледі және ащы сезіммен: "Ол Марианды Аврорадан гөрі аз сүйді, бірнеше рет Аврораны сүйді" – деп ойлайды. Шабыт табу үшін ол анасының туған жері – Италияға баруға шешім қабылдайды және ақша табу үшін әкесінің ескі кітаптарын, сондай-ақ өзінің аяқталмаған қолжазбасын сатады.

Алтыншы кітап

Бұл кітап Аурора Францияда, Италияға жолда тоқтаған болуы мүмкін. Ол Парижді ойларында жоғалып, тарихтың атмосферасын және айналасындағы сұлулықты тамашалайды. Кенеттен ол таныс жүзді көреді – ол Мариан Эрл. Аурора асығыс түрде оның соңынан ереді, бірақ көпшілік арасында жоғалтып алады, алайда Марианның бала күтіп жатқанын көреді. Ол қатты таңғалып, бірақ оны тым қатаң бағаламауға шешім қабылдайды және бір апта бойы оны іздейді, соңында гүл базарда кездейсоқ кездеседі. Мариан оны қарапайым бөлмесіне алып барады, онда Аурораға ұлын көрсетеді. Аурора Марианды салқын мінез танытқаны үшін кінәлайды, бірақ Мариан ашуланып, оған шабуыл жасалып, зорталғандықтан жүкті болғанын айтады. Ол Аврораға леди Вальдемар Ромнидің оны шын сүймейтініне көндіріп, оны қызметшісімен бірге Францияға жібергенін түсіндіреді. Қызметші оны жезөкшеханада тастап кеткен, онда ол зорталған және ақыл-есінен айырылғанға жуықтаған, бірақ қашып құтылуға үміттенген.

Жетіінші кітап

Мариан Аврораға өз оқиғасын айта береді: оны мейірімді әйел үй қызметшісі ретінде қабылдаған, бірақ жүктілігі білінген соң дереу жұмыстан шығарған. Дегенмен, ол бақытсыздыққа баруға көнбеді: өзінің ауыр тәжірибесінен ана болудың құндылығын сезінуіне қуанды. Аурора Марианның әңгімесін тыңдағаннан кейін, оны дұрыс бағаламағаны үшін шын жүректен кешірім сұрайды және оған бір түрі "одақ" ұсынады – ол Мариан мен оның ұлын қорғайды және оларды Италияға өзімен бірге алып кетеді. Мариан алғыспен келіседі. Аурора Ромниге Марианды тапқанын жасыруға шешім қабылдайды, бірақ леди Вальдемарға ашулы хат жазып, Марианға жасаған арсыздықтарын білетінін жеткізеді. Алайда Марианның қасында болу Ромниді Аврораның ойына жиі әкеледі. Ол досының Италияға бару үшін сатқан қолжазбасы бойынша жазылған кітабы үшін құттықтау хаты келгеніне таңғалады. Бәлкім, ол ойлағаннан да жақсы болған шығар деген ойға келеді. Дегенмен Италияда ерекше шабыттана алмайды, оның орнына балалық шағының ащы естеліктерімен күреседі.

Сегізінші кітап

Бірнеше жыл өтті. Аурора, Мариан және бала Флоренциядағы виллада тұрып жатыр. Кенеттен Ромни Ли келіп жетеді, олардың қайда екенін Аурораның досы арқылы білген екен. Аурора оның леди Вальдемарға үйленгенін ойлап, салқын күйімен қабылдайды. Ол оған өзінің кітабын оқығанын, оның жақсы және нағыз өнер екеніне сенеді және бұрынғы қатал бағаларын қайта қарастырғанын айтады. Ол оған әлеуметтік реформаға жасаған әрекеттерінің сәтсіз аяқталғаны туралы айтады: Ли Холлды панажайға айналдырғаннан кейін, ауылда оны түрме деп әңгімелеген, содан кейін халықтың наразылығынан бүкіл үй өртеніп кеткен. Аурора оған көңіл жасайды, бірақ оның әйелі туралы жақсы пікірде емес екенін айтады. Ромни таңғалып, ол леди Вальдемарға үйленбегенін, бірақ одан Аурораға хабар бар екенін жеткізеді. Аурора оны ашып оқиды.

Тоғызыншы кітап

Аврора леди Вальдемардың хатын оқиды, онда ол Марианға зиян келтіргісі келмегенін, оны ғана жолдан шығаруды көздегенін жазады. Оның жоспары орындалмады; Мариан кеткеннен кейін де Ромни оны сүймеді. Ол Аврораға, ашумен сөйлеп, оның хаты Леди Вальдемарды Ромниге Мариан тірі екенін айтуға мәжбүр еткенін, осылайша Ромниді Аврораға шын сүйіскен кезде, онымен махаббатсыз өмір сүруге тағайындағанын айтады. Хаттың мазмұны мен ашулы тілінен қатты әсерленген Аврора Ромниден енді не істейтінін сұрайды, ал ол Марианға үйленіп, оның баласын өзінің баласы ретінде тәрбиелейтінін жауап береді. Бірақ Мариан одан бас тартады, өйткені ол баласының жалғыз қамқоршысы болып қалуды және күйеуінен гөрі оған өмірін арнауды қалайтынын, ал Ромниге деген сезімінің махаббат емес, ғана ерге табыну болғанын түсінгенін айтады. Ол Ромниді Аврорамен сөйлесуге шақырып кетеді. Олар әңгімелесіп, жылдар бойы бір-біріне жасаған қателіктерін кешіреді. Ромни Аврораға өзінің соқыр екенін мойындайды. Аврора, көзіне жас алып, Ромниге оны сүйетінін мойындайды және бұрын түсінбегенін аңғарды; сондай-ақ оны сүйгенде ғана өзін толық сезінетінін және поэзиялық шабытын қайта таба алатынын түсінеді. Өлең Аврора мен Ромнидің махаббатпен құшақтасуымен аяқталады, ол оның көре алмайтын көздері үшін айналағы жерді әдеби тілмен суреттейді.