Кіріспе

Deus vult (Crusades) (Шіркеу латыны: 'Құдай қалайды') - Таңырдың құдіретіне байланысты батыс христиан ұраны. Ол алғаш рет 1096 жылы Бірінші крест жорығы кезінде католиктердің бірігу шақыруы ретінде айтылды, мүмкін Deus le veult немесе Deus lo vult түрінде, Gesta Francorum (шамамен 1100 ж.) және Historia Belli Sacri (шамамен 1130 ж.) хабарлағандай. Тарих бойында христиандар, мысалы, пуритандықтар қолданды. 21-ғасырда, ашық оңшыл және христиан ұлтшылдық қозғалыстар бұл ұранды лозунг ретінде қабылдады. Орта ғасырлар зерттеушілері бұл қолданысты зиянды және тарихи нақты емес деп сынады. Deus le volt және Deus lo vult нұсқалары классикалық латын тілінде дұрыс емес, роман тілдерінің ықпалымен пайда болған. Генрих Хагенмайердің сөзіне сәйкес, жеке есімдік 'le' (немесе 'lo') Амальфидегі Бірінші крест жорығы кезінде айтылған бастапқы ұранның бір бөлігі болуы мүмкін, өйткені Gesta Francorum және Historia Belli Sacri авторлары оны тіркеген. Кейінгі нұсқаларға көне француз тіліндегі Dieux el volt және классикалық латын тіліндегі Deus id vult ("Құдай оны қалайды") немесе Deus hoc vult ("Құдай мұны қалайды") жатады.

Бірінші крест жорығы

Бірінші крест жорығының ұрыс айқасы алғаш рет Gesta Francorum еңбегінде, шамамен 1100 жылы Антиохиялық Богемонд I-ге байланысты анонимді автормен, сәтті әскери науқаннан кейін жазылған. Осы мәліметке сәйкес, 1096 жылдың соңында Амальфиде жиналған ханзадалардың крест жорығы кезінде көптеген қарулы крестшілер оң иықтарында немесе арқаларында крест белгісін таңбалап, бірінен соң бірі "Deus le volt, Deus le volt, Deus le volt" деп ұрандаған. Орта ғасыр тарихшысы Гибер де Ногент "Deus le volt" ұранының басқа ұрандарға қарағанда саяхатшылармен сақталғанын айтады. "Хистория belli sacri" еңбегі, кейін шамамен 1131 жылы жазылған, соғыс айқасы туралы да мәлімдейді.

Монах Роберт

Роберт монах, "Gesta Francorum" кітабын жазған, шамамен 1120 жылы Папа Урбан II-нің 1095 жылы Клермонт кеңесінде сөйлеген сөзінің есебін қосты, ол оның куәгері болды. Сөз православиеге, реформаға және Шіркеуге бағынуға шақырумен аяқталады. Роберт папаның батыстағы, байы да, кедейі де христиандарды шығыстағы гректерге көмек көрсетуге шақырғанын жазды:

Папа Урбан осы және осыған ұқсас көптеген нәрселерді көркем сөздермен айтқаннан кейін, қатысушылардың барлығын бір мақсатқа бағыттап, олар: «Бұл – Құдайдың еркі! Бұл – Құдайдың еркі!» – деп шуласты. Осы сөздерді естіген Рим папасы көкке қарап Құдайға шүкірлік айтты, сосын қолмен үндемеуге бұйрық беріп, былай деді: «Жақын ағайындар, бүгін сіздерде Иеміздің Інжілде айтқан сөзі орындалып отыр: «Екі не үш адам Менің атымнан жиналса, Мен де олардың арасындамын». Егер Раббың рухы сіздерде болмаса, сіздердің бәріңіз де бірдей айқай-шу шығармассыз. Өйткені, бұл айқай көп ауыздан шықса да, оның бастауы біреу. Сондықтан, сіздерге айтамын: жүректеріңізге осыны сіңірген Құдай, оны сіздерден қайта алыпты. Осы сөзді сіздер шайқаста соғыс шақыру ретінде пайдаланыңыз, өйткені осы сөзді сіздерге Құдай сыйлап отыр. Жау шабуыл жасағанда, Құдайдың барлық сарбаздары бірегей айқай көтерісін: «Бұл – Құдайдың еркі! Бұл – Құдайдың еркі!» Роберт сондай-ақ, «Deus lo vult» деген айқайды Богемонттың сарбаздары алғашқыда жаттығулар кезінде әзілде айқайлағанын, кейіннен Богемонт құдайдың белгісі деп түсіндірген нағыз соғыс шақыруына айналғанын хабарлайды. 2006 жылы Тиерман жазғандай, Урбанның сөзіне ризашылық білдіргендердің арасында «папаның жақтастары жетекшілік еткен болуы мүмкін».

19 және 20 ғасырлардағы қолданылу

Deus lo vult – Иерусалимнің қасиетті қабірінің атты орденінің, Рим-католик ерлік орденінің (1824 жылы қайта жаңартылған) ұраны. Әскери теңізші адмиралы Альфред Тейер Махан (1840–1914), протестант-эпископал, Христианның билігін «негізінен империялық» деп дәлелдеу үшін және христиандық пен соғыстың көп ортақ екендігін көрсету үшін: «Deus vult!» деймін. Бұл крестшілер мен пуританның ұраны еді, және адам баласы одан да ұлық сөз айта алмайды деп күмәнданамын». 1923 жылдың қараша айында Адольф Гитлер Мюнхендегі сыра залында төңкеріс ұйымдастырғанда, Хьюстон Стюарт Чемберлен «Völkischer Beobachter» газетіне «Құдай қалайды!» деген тақырыпта мақала жазды, Германияны сүйетін барлық немістерді төңкеріске қосылуға шақырды. 1-ші CCNN дивизиясы «Dio lo Vuole» («Құдай қаласа») – 1937 жылы Испания азамат соғысы кезінде Испанияға жіберілген үш итальяндық қара көйлек дивизиясының бірі, «Ерікті әскерлер корпусы» (Corpo Truppe Volontarie) құрамында. 1947 жылы канадалық дін қызметкері Джордж Флахифф Deus Non Vult сөзін 12 ғасырдың соңында крест жорықтарына деген ынтаның біртіндеп төмендеуін зерттеудің тақырыбы ретінде пайдаланды, әсіресе 1189 жылы жазған Ральф Нигердің крест жорықтарына жасаған алғашқы сынға қатысты.

Өте оңшылдардың ұраны

Deus vult – түрлі оңшыл және ақ нәсілшіл топтар қабылдаған ұран. Бұл қолданыс онлайн кеңінен тарады, бұл – өте оңшыл христиан ұлтшылдары мен доминионистер қолданған крестоносшылар бейнелерінің бірі. Еуропаның орта ғасырлық дәуірінің ұрандарын және иконографиясын пайдалана отырып, АҚШ-тағы нәсілшіл қозғалыстар «таза» ақ еуропалық мұра туралы фантазияны оятуға тырысады, бұл тарихи нақты емес, ностальгиялық көзқарас, және орта ғасыр зерттеушілері тарихты ауқымды бұрмалау деп айыптады. Бұл 2023 жылы Техас штатындағы Аллендегі сауда орталығындағы атыс жасаған қылмыскердің денесіндегі татуировкалардың бірі болды. Бұл ұран 2017 жылы Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласында болған зорлықшыл оңшыл наразылықтар кезінде қолданылған ұрандар мен символдардың арасында болды. Бұл ұран, сондай-ақ басқа Темплиерлер суреттері, АҚШ-тағы христиандық ұлтшылдықты қару мәдениетімен біріктіретін оңшыл топтармен де байланысты; Флоридадағы қару-жарақ өндіруші AR 15 үлгісіндегі «Крестонос» мылтығына бұл ұранды қашап жазды. Бұл ұран Еуропадағы христиан ұлтшыл топтары тарапынан да қолданылады; ол 2017 жылы Польшаның Варшава қаласында өткен оңшыл шерушілер ұстаған үлкен баннерлерде көрсетілді.