19 ғасырдағы Канадтың Метіс халқы: Ағылшын-Метіс немесе Кантриборн қауымдастығы
Anglo-Métis
Канаданың 19 ғасырлық мето метис қауымдастығы – Countryborn. Шотланд, ағылшын саудагерлер мен үнді аналарынан тараған, ана тілі – кри, сальто және ағылшын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Канаданың 19-ғасыр метис қауымдастығы
19th century community of the Métis people of Canada
Канаданың 19-ғасырындағы метис халқының бір бөлігі – англо-метистер, көбінесе «ауылдықтар» деп белгілі болды. Олар тері саудагерлерінің балалары еді; әдетте шотланд (Оркадиялық, материктік Шотландиялық) немесе ағылшын әкелері және кри, анишинаабекве (әсіресе сольто), накода сияқты жергілікті аналары болған. Оларды «ағылшын жартылай тайпалық» деп те атаған. Кейбір англо-метистер әлі де осы атпен танысады. Олардың аналарының тілдері – кри, сольто, ассинибойн және т.б., сондай-ақ ағылшын тілі олардың алғашқы тілдері болды. Кейбір әкелері гаэль немесе шотланд тілінде сөйлеген, нәтижесінде «Бунги» деп аталатын креол тілі пайда болды. Кейбір ғалымдар метис атауын «Metis» деп жазуды бастады, бұл англо-метистердің болуын және олардың еңбегін, сондай-ақ метистердің күрделі тарихын мойындау мақсатында жасалды. ТОК
A 19th century community of the Métis people of Canada, the Anglo Métis, more commonly known as Countryborn, were children of fur traders; they typically had Scots (Orcadian, mainland Scottish), or English fathers and Indigenous mothers, often Cree, Anishinaabekwe (notably often Saulteaux), Nakoda, amongst others. They were also known as "English halfbreeds." Some Anglo Metis still identify by this name. Their first languages were generally those of their mothers: Cree, Saulteaux, Assiniboine, etc. and English. Some of their fathers spoke Gaelic or Scots, leading to the development of the creole language known as "Bungee". Some scholars have started spelling Métis as "Metis" to acknowledge the presence and contributions of the Anglo Métis and the complex history of the Métis people overall. TOC
Тарих
Англо-метистер, франкофондық туыстары сияқты, Прерияларда және Қызыл өзен колониясына жақын жерде, сондай-ақ Ұлы көлдер мен Джеймс шығанағы бойындағы Онтариодағы тері саудасы және әскери бекіністерде өмір сүрді. Британдық сарбаздар мен түрлі тайпалардың жергілікті әйелдері арасындағы қарым-қатынастан туған англо-метис отбасылары туралы да мәліметтер бар. Әкелерінің тегі олардың ересек болғанда қай тері сауда компаниясында жұмыс істеуі мүмкін екенін анықтады. Егер олар ағылшын тері саудагерлерінің ұрпақтары болса, көбінесе Гудзон шығанағы компаниясында жұмыс істеді. Егер олар шотланд тері саудагерлерінің ұрпақтары болса, көбінесе «Нор'Вестерлер» деп аталған Солтүстік-Батыс компаниясында жұмыс істеді. Сонымен қатар, англо-метистер/ауыл тұрғындары франкофондық метистерге қарағанда көбірек отырықшы өмір салған, олардың ер адамдары көбінесе аңшылар мен түлкішілер болған. Француз тілді метистер аң аулауға байланысты көшпелі өмір салған, себебі ол олар үшін сауда және тамақ көзі болды. Англо-метистер 1869 жылғы Қызыл өзен көтерілісі мен 1885 жылғы Солтүстік-Батыс көтерілісіне қатысты, себебі олар франкофондық туыстарындағыдай нәсілдік кемсітушілік және жер мәселелеріне тап болды. 19 ғасырға қарай ағылшын және француз тілдерінде сөйлейтін метистер мәдени тұрғыдан ұқсас болып, британдық канадалық көпшілікке қарсы жақындасты. Олардың музыкалық дәстүрлері, әсіресе скрипка музыкасы, Британ аралдары мен Франциядан алынған, сондай-ақ «жиг» немесе «Қызыл өзен жигі» деп аталатын метистің дәстүрлі биі де осы елдерден келген. Олардың терісі ақ, шаштары сары, көздері көк болса, қара терілі, қара шашты және қара көзді де кездесетін. Метис ақсақалдары қауымда тері түсіне қарай ешкімді кемсітпегенін айтады. Оларды отбасы, мәдениет және христиан дініне берілгендік біріктірді. Екі қауымның басты айырмашылығы тілдері мен христиан діндерінде болды: француз тегінен шыққандар көбінесе католик, ал британдықтар протестант болды. Көптеген ауыл тұрғындары англикан немесе пресвитериан болып табылды. Олар 19 ғасырдың көп бөлігінде өзін-өзі қамтамасыз етуге негізделген шаруашылық және бизон аулаумен айналысты, сондай-ақ Гудзон шығанағы және Солтүстік-Батыс компанияларында жұмыс істеді. Ауыл тұрғындары 19 ғасырда көбінесе «аралас қандар», «қара шотландтар», «туған ағылшындар» немесе «жартылай тектілер» (соңғы термин қазір кемсітуші болып саналады) деп аталды. Француз тілді метистер оларды жай ғана les métis anglais немесе les autres métis деп атады. Англо-метистер өздерін француз тілді метистерден ешқандай айырмашылығы жоқ деп санады. Бүгінде екі топтың арасында саяси ерекшеліктер жоқ, және олар Канада даласында жай ғана метистер деп танылады. Белгілі англо-метистер/ауыл тұрғындарының қатарында Джеймс Исбистер, Томас Маккей және Джон Норкуэй бар. «Англо» терминін олардың ұлтына қатысты қолдануды шотландтар нәсілшілдік деп есептеуі мүмкін.
The Anglo Métis, like their francophone cousins, lived in the Prairies and the area adjacent to the Red River Colony but also in fur trading and military settlements in Ontario along the Great Lakes and James Bay. There also some records of Anglo Métis families descending from relationships between British soldiers and Indigenous women of various tribes. The ethnicity of their fathers also determined which of the competing fur trading companies they might end up working for as adults. If they were descended from English fur traders, they generally worked for the Hudson's Bay Company. If they were descended from Scottish fur traders, they generally worked for the North West Company, also known as "Nor'Westers." Additionally, the Anglo Métis/Countryborn had a more sedentary lifestyle of farming than the francophone Métis community, whose men were generally hunters and trappers. The French speaking Métis were somewhat more nomadic because they relied upon hunting as a trade and food resource. The Anglo Métis played a role in both the Red River Rebellion of 1869 and the North West Rebellion of 1885, as they suffered from similar issues of racial discrimination and land problems as their francophone brethren. By the 19th century, the English speaking and French speaking Métis had become quite similar culturally and were moving closer to each other in opposition to the British Canadian majority. Their musical traditions, especially in the case of fiddle music, were derived from both British Isles and France, as was the Métis traditional dance referred to as "jigging," or the "Red River Jig." Their complexion ranged from fair skinned, blond hair, and blue eyed to dark skinned, with dark hair and dark eyes. Métis elders say that no distinctions were made between individuals based upon complexion within the community. Family, culture, and strong identification with their Christian faith were the unifying bond them. The two communities' primary differences lay in their languages and Christian religious affiliations those of French descent were generally Roman Catholic, and those of British descent were Protestant. Most Countryborn were Anglican or Presbyterian. They were involved in a mixed economy of subsistence farming and bison hunting throughout most of the 19th century and also found employment with the Hudson's Bay Company and the North West Company. The Countryborn were often known in the 19th century as "mixed bloods," "Black Scots," "Native English," or "Half Breeds" (the last term is now considered pejorative). The French speaking Metis referred to them simply as les métis anglais or les autres métis. Anglo Metis gradually came to see themselves as being hardly different from the French speaking Métis. Today, the two groups are no longer politically distinct, and are commonly known on the Canadian Prairies simply as Métis. Prominent Anglo Métis/Countryborn include James Isbister, Thomas McKay, and John Norquay. Over and above its inaccuracy, Scots may consider the application of the term "Anglo" to their ethnicity as racist.