Кіріспе

Астерикс комикс кітаптарының 28-томы, "Астерикс және Сиқырлы кілемше" видео ойыны – Рене Госкиньи (әңгімелер авторы) және Альберт Удерзо (суретші) жазған Астерикс комикс кітаптарының жиырма сегізінші томы. Алғаш рет 1987 жылы жарық көрді, ал 1988 жылы ағылшын тіліне аударылды. Бұл Рене Госкиньидің 1977 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрген төртінші Астерикс альбомы, сондықтан оны Альберт Удерзо жеке жазып, сурет салған. Түпнұсқа француз тіліндегі толық атауы – Astérix chez Rahàzade ou Le compte des mille et une heures ("Астерикс Рахазадты кездестіреді немесе 1001 сағат санауы"), бұл 1001 түнгі араб ертегілері жинағын айтқан Шехерезада патшайымға сілтеме.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Алдыңғы оқиғада Бруттың шабуылынан кейін галлдық ауылды қайта жарақтандырғаннан соң, Басшы Витальстатикс сөз сөйлеуге тырысады, бірақ оны әнші Какофоникс тоқтатады, оның әні жаңбырға себеп болады. Осы кезде, ұшқыш кілемнен құлаған факир Ватизнем таныстырылады. Ватизнем ауылды іздегенін түсіндіреді, себебі ол өзінің елінде, Ганг өзені жағасындағы патшалықта келесі 1001 сағат ішінде жаңбыр жаудыруы керек, әйтпесе Раджа Вотзиттың қызы Оринджаде ханшайым құдайларға құрбандыққа шалынады. Бұл болжам Ұлы Визир Худнунның патшалық таққа қол жеткізу үшін жасаған зұлым жоспарының бір бөлігі. Витальстатикс жаңбыр жаудырушы Какофониксті Астерикс, Обеликс және Догматикспен бірге Үндістанға жіберуге келіседі. Бесі де ұшқыш кілемге отырады; бірақ олардың саяхаты көбінесе Обеликс тамақ ішу үшін тоқтауға талап етуімен, Какофоникстің ән айтуға тырысуымен және бір рет нөсердің кілемді ауыстыруға мәжбүр етуімен тоқтатылады. Галлиялықтар ақырында Үндістанға Оринджадені құтқару үшін дәл 30 сағат, 30 минут және 30 секундпен жетеді; бірақ Какофоникс саяхат барысында дауысын жоғалтады, ал Раджа Вотзиттың дәрігерлері дауысын қайтару үшін Какофоникс бір түнді піл сүтімен, тынышымен және шашымен ваннада болуы керек деп жариялайды. Сәйкесінше, галдар мен Уатзизнем Какофониксті піл баптап оқытушы Хаудуға алып барып, ванна орнатады; бірақ Худнуннит өзінің қолбасшыларын бардты ұрлап, оны жабайы пілдер үйірмесінің таптауы үшін пілдер зиратына апаруға жібереді. Уатзизнем, Астерикс және Обеликс бардты құтқару үшін жолға шығады, бірақ оларды Оузат, Худнунниттың факир серігі тоқтатады. Уатзизнем мен Оузат бір-бірін қарғасқанда, Астерикс пен Обеликс Хаудуға қашып кетеді, олармен бірге пілдер зиратына барады. Жолбарыстар, маймылдар, мүйізтұмсықтар және Худнунниттың қолбасшылары кешіктіргеннен кейін, олар Какофониксті тірі және сау табады, оның иісі пілдерді тыныштандырған. Осы уақытта Уатзизнем Оузатты жеңіп, галдарды өзінің ұшқыш кілемінде қайтарып алады. Астерикс Оринджадені құтқарып, ал Уатзизнем Худнуннитті ұстап алады. Какофоникс сиқырлы дәрменнің дозасынан кейін дауысын қалпына келтіреді және ән шырқап, жаңбыр жаудырады. Сарайдағы жеңіс тойында Обеликс ауылдастарының әдеттегі тойларын өткізіп жатыр деп болжайды, бұл жолы ол қатыспайды. Бұл шындық болып шығады; және тойда, кейбір галдар құрғақшылықтан қорқып, бардты қайтарып алуды қалайды, ал Какофоникстің әдеттегі жауы - темірші Фуллияутаматикс оны сағынып қалғандай көрінеді.

Комментарийлер

Антеа Беллдің «Астерикс және сиқырлы кілем» аудиокітабын Антеа Белл бейімдеп, Уилли Раштон оқыған нұсқасы 1988 жылы EMI Records-тың Listen for Pleasure лейблінде шықты. Бұл «Астерикс» кітабында Үндістан туралы алғашқы айтылған мәлімет. Кейбір нәрселер тарихи тұрғыдан дұрыс бейнеленгенімен (мысалы, Ригведа құдайлары), архитектуралық егжей-тегжейлердің және киім үлгілерінің көп бөлігі исламдық стильде, сондай-ақ факирлер туралы ұғым да осылай. Ислам діні 11 ғасырдың соңына дейін Үндістанға келмеген. «Астерикс Швейцарияда» және «Астерикс пен ұлы» кітаптарындағыдай, осы томда да кейіпкерлердің бір жандарды өлімнен құтқару қажеттілігі арқасында сирек кездесетін драмалық атмосфера бар. Оринджадтың аты «Оранжейд» сусындасымен байланысты ойын. Француз тіліндегі түпнұсқада ханшайым Рахазаде деп аталады. Комикс атауы: «Астерикс Рахазадемен кездеседі» («Astérix chez Rahàzade») – 1001 түнгі ертегілерді айтқан әйгілі әңгімеші Шехерезадеге жасалған тілдік ойын. Какофоникстің әнінің жаңбыр жаудыруы осы альбомда алғаш рет пайда болды. Кейіннен ол «Астерикс және құпия қару» кітабында да қолданылады. Какофоникс Витальстатикске үйінде ән салғанда, үй ішінде жаңбыр жауады (ашулы Импедимента оларды сыртқа қуады). Бірақ ол өз үйінде алғаш рет ән салғанда, бүкіл ауылға жаңбыр жауады. (Мүмкін, Какофоникс үйінің артқы терезесінен басын созып, жаңбырға ілінген болуы мүмкін, бірақ суреттерде бұл туралы нақты айтылмаған.) Француз тіліндегі түпнұсқада Какофоникс (18-бетте) «басқа комикспен шатастырылған» әнді әндей бастайды, бұл туралы мәтінде айтылған. Бұл ән – Шарль Гуноның «Фауст» операсынан Бьянка Кастафиоренің әйгілі ариясы, ол бельгиялық «Тинтиннің оқиғалары» комиксінде жиі орындайды. 23-бетте ханшайым галлдардың келуін күтіп тұрғанда, қызметшісінен (ағылшын тіліндегі аудармада «Лемухнаде» деп аталады) «келіп жатқан бірдеңе көріп тұрсың ба?» деп сұрайды. Бұл «Көкжиек» ертегісіне сілтеме, онда Көкжиектің әйелі ағаларының құтқаруын күтіп тұрғанда, әпкесінен дәл осы сұрақтарды қояды. 29-бетте Астерикс, Обеликс және Какофоникс икра жейді, «кедейлерге арналған тағам», – дейді аспазшылар. Бұл қазіргі кезде тек байлар ғана жейтінін көрсетеді. Уатзизнехм ауылға құлағаннан кейін Какофоникс өз үйінде ән салғанда, ән – Б. Дж. Томас орындаған «Raindrops Keep Fallin' on My Head» әні. Худнунт Госкинннің тағы бір кейіпкері Изногоудты өзінің туысы деп атайды және оның сөздерін қарызға алып, Раджаның орнына өзі болатынын жариялайды (43-бет). Дауысын қалпына келтіргеннен кейін Какофоникс Артур Фрид пен Нацио Херб Браунның «Singin' in the Rain» әнін орындайды. (Ағылшын тіліндегі аудармада ол Шекспирдің «Он екінші түн» пьесасынан Фесте әнін орындайды.) Оринджад Какофоникстің музыкасын ұнататындардың санатындағы аз ғана адамдардың бірі; басқалары – «Астерикс норманндармен» кітабындағы Джесфоркикс және «Астерикс Испанияда» кітабындағы Пепе. Оузат Уатзизнехмді пас беруге кедергі келтіргенде, Обеликс «Нот аут» дейді: бұл крикет спортына сілтеме, онда боулингтер төрешіге осылай шақырады. Крикет Үндістанда өте танымал. Оринджадты өлімге алып келе жатқанда, көпшілік кері санауды бастайды, ал Астерикс және компания ханшайымды санау нөлге жеткенде құтқарады; бұл ежелгі Үндістанда нөл санының пайда болуына сілтеме. Уатзизнехм факир болғандықтан, ол барлық жайлылықтан бас тартады, бұл туралы жиі айтылады. Галлиядан Үндістанға бара жатқан жолда Обеликс бір түйені жейді, ал Уатзизнехм бір ғана икра жұмыртқасына қанағат етеді. Уатзизнехм есімі Салман Рушдидің «Орта түннің балалары» романына сілтеме болуы мүмкін, онда баяндаушының әжесі сөйлегенде «whatsitsname» деген сөзді жиі қолданады.

Қабылдау

Goodreads сайтында оның бағасы 5 балдық шкала бойынша 3,91.