Астерикс пен үлкен арық

Кіріспе

Астерикс және Ұлы арық ("The Great Ditch") – Астерикс комикс кітаптар сериясының жиырма бесінші томы. Алғаш рет 1980 жылы француз тілінде жарық көрген, ол 1981 жылы ағылшын тіліне аударылды. Бұл, Астерикс авторы және жазушысы Рене Госсиньнидің 1977 жылы қайтыс болғаннан кейін суретші Альберт Удерзо жазған алғашқы Астерикс оқиғасы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Галлиядағы бір ауыл саяси және физикалық тұрғыдан терең ормен бөлінген, себебі бәсекелес басшылар Клевердикс пен Маджестикс арасындағы билік таласы. Олардың арадағы келіспеушілікті алдымен әңгімелесу арқылы, содан кейін шайқас арқылы шешуге жасаған тырастықтар тек арықты кеңейтеді. Маджестикстің сенімсіз кеңесшісі Кодфикс, жергілікті римдік гарнизонның араласуы Маджестикске жалғыз билеуші болуға мүмкіндік береді дейді, ал оның орнына Кодфикс оның қызы Мелодрамаға үйленгісі келеді. Маджестикс осы жоспарға келіседі, бірақ Кодфикс оны құлатуды ниеттеніп отырғанын білмейді. Мелодрама жоспарды Клевердикс ұлы Хистрионикске айтады. Ол Витальстатистикс ауылына жіберіледі, ол Астерикс пен Обеликске, Гетефикспен бірге римдіктердің араласуын болдырмауды тапсырады. Кодфикс жергілікті римдік жүзбасына Клевердикс ізбасарларын легионерлерге құл ретінде беруге уәде береді, бірақ Маджестикс қарсыластарын құл етуге рұқсат бермейді. Ашуланған жүзбас Маджестикс пен оның жақтастарын түрмеге қамап қояды. Астерикс, Обеликс және Гетефикс тұтқындарды босату мақсатымен римдіктер лагеріне кіреді. Лагерьге кіргенде, Гетефикс қатысымен бір құты эликсирді ұмытып қалады, ол жараланған адамды толыққанды денсаулыққа келтіріп, жараның себебін есінен шығарады. Кодфикс эликсирдің көрсетілімін жасырын түрде бақылап, құтыны алып қояды. Лагерь ішінде Гетефикс әдеттегідей сорпа пішімінде сиқырлы эликсир жасайды. Күдікпен қараған жүзбас оларға оны уға талдауды бұйырғанда, олар оны тұтқындарға береді, осылайша олар римдіктерді жеңуге мүмкіндік алады. Ауылға оралғанда, Гетефикс тағы да эликсир жасайды және оны арықтың үстінен өтетін үйге қояды, ал Астерикс күзетіп тұрады. Кодфикс Гетефикс эликсирін римдіктерді емдеу үшін пайдаланады және олардың есін жоғалтуын пайдаланып, галдар римдіктерге негізсіз шабуыл жасады деп мәлімдейді. Сол түні ол өз ауылына оралып, эликсирді алып, оны (өз басына ішкеннен кейін) римдіктерге жеткізеді. Келесі күні шайқаста екі эликсирдің қосылысы римдіктерді ауа шарлары сияқты ісінуіне, содан кейін өте кішкентай мөлшерге дейін азайтуына себеп болады. Осы өзгерістен қорқып, олар жергілікті галдарды бейбіт қалдыруға уәде береді. Осы уақытта Кодфикс Мелодраманы 100 фунт алтынмен құн сатып алу үшін ұрлап алады. Хистрионикс Астерикс пен Обеликспен бірге оның артынан қуады. Мелодрамамен бірге өзен арқылы қашып бара жатқан Кодфикс сериядағы жиі кездесетін қарақшыларға түсіп қалады және оларға құнның бір бөлігін ұсынады. Содан кейін оларға галдар шабуыл жасайды. Сиқырлы эликсирді ішкен Хистрионикс Кодфикспен дуэль өткізеді, нәтижесінде қарақшылардың кемесі тағы да суға батып кетеді. Хистрионикс жеңіске жетіп, Кодфикске римдіктер лагеріне шақырымдай соққы береді. Ауылда басшылар жекпе-жекке келіседі, бірақ ол тең аяқталады, содан кейін төреші ретінде Астерикс Хистриониксті басшы деп жариялайды. Ауыл тұрғындары жақын жердегі өзенді бұрып, орнымен толтырады, ал Кодфикс римдіктердің жалғыз құлы ретінде көрсетіледі. Хистрионикс пен Мелодрама үйленеді, ал Астерикс, Обеликс және Гетефикс үйлеріне оралады.

A village in Gaul is politically and physically divided by a deep ditch because of a leadership dispute between rival chiefs Cleverdix and Majestix. Efforts to overcome their differences, first through dialogue and then through battle, only widen the rift. Majestix's fishy advisor Codfix, suggests intervention by the local Roman garrison will enable Majestix to become the sole chief, in return for which, Codfix wants to marry his daughter, Melodrama. Majestix agrees to the plan, unaware that Codfix intends to overthrow him. Melodrama reveals the plan to her lover, Histrionix, who is Cleverdix's son. He is sent to the village of Vitalstatistix, who assigns Asterix and Obelix, accompanied by Getafix, to prevent Roman intervention. Codfix promises the local Roman centurion he can take Cleverdix's followers as slaves for the legionaries, but Majestix refuses to allow his opponents to be enslaved. Enraged, the centurion imprisons Majestix and his followers. Asterix, Obelix and Getafix infiltrate the Romans' camp with the intention of releasing the prisoners. At the camp entrance, Getafix inadvertently leaves behind a flask of elixir, which restores a subject to full health while erasing his memory of the injury necessitating it. Codfix secretly observes a demonstration of the elixir and then takes the flask. Inside the camp, Getafix makes his usual magic potion in the guise of soup. When the suspicious centurion orders them to test it for poison, they give it to the prisoners, enabling them to defeat the Romans. Back at the village, Getafix makes more potion, and places it at a house spanning the ditch, with Asterix on watch. Codfix uses Getafix's elixir to cure the Romans and exploits their amnesia to claim the Gauls attacked the Romans unprovoked. That night, he returns to his village and seizes the potion, which (after having drunk it himself) he conveys to the Romans. At the next day's battle, the mixture of the two potions causes the Romans to inflate like balloons and then shrink to minuscule size. Terrified by this transformation, they promise to leave the local Gauls in peace. Meanwhile, Codfix has kidnapped Melodrama for a ransom of 100 pounds of gold. Histrionix goes after him, accompanied by Asterix and Obelix. Codfix, escaping via river with Melodrama, is captured by the series' recurrent pirates and offers them a share of the ransom. They are then attacked by the Gauls. Having consumed some magic potion, Histrionix duels Codfix, rendering the Pirates' ship once again a sunken wreck. Histrionix takes the upper hand and strikes Codfix for a literal mile into the Roman camp. At the village, the chieftains agree to a single combat fight but it eventually ends in a draw, whereupon Asterix, as referee, declares Histrionix chief instead. The villagers then divert the nearby river, filling the ditch, while Codfix is shown as the Romans' sole drudge. Histrionix and Melodrama are married, and Asterix, Obelix and Getafix return home.

Комментарийлер

Удерцо «Ұлы ажырымды» Берлин қабырғасының метафорасы және айыпталуы ретінде қарастырды, бұл қабырға бұрын Социалистік Шығыс Берлин мен Демократиялық Батыс Берлин арасын бөліп тұрған. Бұл альбом жарық көргеннен кейін тоғыз жыл өткен соң қабырға бұзылды. 1987 жылы Антеа Белл мен Дерек Хокридждің бейімдеуімен және Вилли Раштонның оқылуымен «Астерикс және Ұлы ажырым» аудиокітабы Hodder and Stoughton компаниясының Hodder Children's Audio баспасынан шықты. Бұл Альберт Удерзоның ұзақ жылғы серігі Рене Госкиньидің қайтысынан кейін өзі жобалап, жазып, «Editions Albert René» деген жеке компаниясы арқылы жарық көрген серияның алғашқы томы болды. Ағылшын тіліндегі аудармада Getafix Генри Фрэнсис Лайттың «Менің қасымда бол» гимнінен алынған «Мен барлық жерде өзгеріс пен құлдырауды көремін» деген сөздерді айтады.