Кіріспе

Нью-Йорк қаласының Орталық саябағындағы Бельведер қамалы – Манхэттендегі Нью-Йорк қаласының Орталық саябағында орналасқан сәулеттік құрылыс. Онда көрме залдары, бақылау алаңы бар, және 1919 жылдан бері Орталық саябақтың ресми метеостанциясы орналасқан. Бельведер қамалын 1867 жылы Кальверт Вокс және Джейкоб Врей Молд жобалаған. Романдық және готикалық стильдердің сәулеттік үйлесімі, жобада Манхэттен тақтасы мен граниттен тұрған, бұрыштық мұнарасы және конустық шатыры бар құрылыс, ал оның астында парапет қабырғалары көрінеді. Оның атауы итальян тілінде "әдемі көрініс" деген мағына беретін "бельведер" сөзінен алынған.

Дизайн

Белведер қамалы ауа райына ашық есіктер мен терезелермен қабырғасы ретінде салынған. 1869 жылдан бастап Белведер қамалында Нью-Йорк метеорологиялық обсерваториясы орналасқан, кейіннен оны АҚШ-тың ауа райы бюросы басқарып алған. Қазіргі уақытта Орталық парктегі ауа райы станциясы – Автоматтандырылған Жер бетін Бақылау Жүйесі (ASOS) қамалдың оңтүстігінде орналасқан, бірақ желді өлшеу құралдары әлі де басты мұнарада орналасқан. Қамал 40 метрлік шисталық таудың – Vista Rock үстінде тұрғызылған, бұл парк ең биік табиғи жерлердің екіншісі. (Саммит Рок, 83-ші көшеде, Орталық парк батысына қарап тұр, одан да биік.) Манхэттен шистасынан салынған және сұр гранитпен әшекейленген қамал, Бейтсда террасасынан көрінетін The Ramble табиғи орманының үстінде орналасқан. Табиғи жартас арқылы инновациялық, көлденең бағытталған жер асты жолы салынған, ол әлі күнге дейін саудалық және басқа да көліктерді парк арқылы сырттан көрінбей өткізеді. Қазір қамал – келушілер орталығы және сыйлық дүкені ретінде қызмет етеді. Белведер қамалында ұйымдастырылатын тегін отбасылық және қоғамдық іс-шараларға құстарды бақылау, Орталық парк консервациясының отбасыларға арналған табиғатты зерттеу бағдарламалары, сондай-ақ Нью-Йорк қалалық парк рейнджерлері ұйымдастыратын тарих және табиғат тарихы бағдарламалары кіреді, оның ішінде жұлдыздарды қарау/астрономия және жабайы табиғат туралы білім беру іс-шаралары бар. Шығыс жағы бұрын Кротон су құбыры жүйесінің бөлігі болған тікбұрышты қабылдау резервуарына қараған. Резервуар 1930 жылдары Нью-Йорк метросының IND Сегізінші авеню желісін салудан қалған құрылыс қалдықтарымен толтырылды (қазіргі ). Бүгінде шығыс жағынан Ұлы газон мен әтеш тоғаны көрінеді, ол бұрынғы резервуардың орнында орналасқан.

Тарих

Қалашық архитекторлар Кальверт Вокс және Джейкоб Врей Молд Гринсуард жоспарының қосымша элементі ретінде жобалаған, ал оны Вокс пен Фредерик Ло Олмстед жасаған. Олмстед пен Во бірнеше жыл бұрын жұмыстан кенеттен кеткеннен кейін 1865 жылдың ортасында лауазымдарына қайта орналастырылды. Бұл жерде Кротон су тас жолы басқармасының бақылауындағы өрт сөндіру мұнарасы болған, сондықтан ол бұзылды. Белведер қамалының бастапқы жоспарлары екі мұнаралы тас құрылысты көздеген: шығыс жағындағы үлкен және батыс жағындағы кішкентай. Таммани Холл басшылығымен, 1870 жылдың қараша айында шығындарды азайту мақсатында жоспар қайта қаралып, Молдтың дизайны бойынша ашық, боялған ағаш павильоны ретінде аяқталды. 1960 жылдары Нью-Йорк метеорологиялық обсерваториясы жабдықтарын автоматтандырып, кеңселерін Рокфеллер орталығына көшіргеннен кейін, Белведер қамалы жұртқа жабылып, вандализмге, еленбей қалуға және тозуға ұшырады. Central Park Conservancy қайта жаңарту жұмыстарын бастап, 1983 жылдың 1 мамырында құрылысты қайта ашты. Бастапқы мұнарасы қалпына келтіріліп, павильондар қайта салынды және қамалды келушілер орталығына айналдырды. 2018 жылы Central Park Conservancy Белведер қамалын екінші рет жаңарту жұмыстарын жүргізді. Жоспарға қазіргі есіктер мен терезелерді екі қабатты шынымен ауыстыру кірген. Кіру жолы – іс жүзінде парапеттері бар көтерілген пандус – табиғи паркте қажетсіз кедергі тудырады деп сынға ұшырады. 12 миллион долларлық жөндеуден кейін, қамалды 2019 жылдың 28 маусымында Central Park Conservancy орнатқан геотермальдық жылыту және салқындату жүйесімен толыққан күйі қайта ашты.